Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p169

Vyavahāravṛtti v21.p169

Language
Sanskrit

v21.p169

vyavahāra - chaṃdasūtram - 1-1 / 14
vā yāvat vaiyāvṛttyaṃ karoti tāvattayoḥ prāyaścittaṃ nikṣiptaṃ kriyate, iti tannikṣiptamabhidhīyate | ekaikamabhimukhaṃ nikṣiptaṃ ca dvidhā saṃcayitamasaṃcayitaṃca, punarekaikaṃ dvidhā udghātamanuddhātaṃca | tadetat saṃkṣepata uktamidānīṃ vistaro'bhidheyastatra yaḥ prathama ubhayatarastasyemaṃ dṛṣṭāntamācāryāḥ parikalpayantiḥ sevaka dṛṣṭānta bhāvanā | [bhā. 483 ]
jaha māsato u laddho, seviyapurisena juyalayaṃ ceva | tarasa duve tuṭṭīto vittīya kayā juyalayaṃ ca ||
vṛ- ego sevaga puriso, rāyaṃ olaggai | so rāyā tassa vittiṃ na dei | annayā tena rāyā keṇai kāraṇeṇa paritosito | tato tena rannā tassa tuṭṭeṇa paidivasaṃ suvannamāsago vitti kayā | pahāṇaṃ ca sevatthajuyalaṃ dinaṃ, tathā cāha- ' jahetyādi' yatheti dṛṣṭāntopanyāse māṣakaḥ suvarṇabhāṣakaḥ sevakapuruṣeṇa labdho, yugalaṃ ca vastrayugalaṃ ca tasya ca sevakapuruṣasya dve tuṣṭayau jāte- ekaṃ vṛttiḥ kṛtā dvitīyaṃ vastrayugalamiti epa dṛṣṭānto'yamupanayaḥ | [ bhā. 484 ]
evaṃ ubhayatarassā do tuḍīo usevagasseva | sohī ya kayāmettī veyāvacce niuttoya ||
vṛ- evaṃ sevakapuruṣadṛṣṭāntaprakāreṇa ubhayatarasya sevakasyeva dve tuṣṭayau bhavatastadyathā-ekaṃ tāvanme prāyaścittadānena śodhiḥ kṛtā, dvitīyaṃ vaiyāvṛtye niyuktasya mahatī me nirjarā bhaviṣyati | atha prāyaścittaṃ vahan vaiyāvṛttvaṃ ca kurvan yadi punarapi śrotrādīnāṃ pañcānāmindriyāṇāmanyatamenendriyeṇa | ādiśabdāt krodhādibhiśca stokaṃ bahuvā prāyaścittamāpadyate | yadi anyadapi prāyaścittamāpadyate tadā katham? ucyate[ bhā. 485 ] so puna jai vahamāṇī, āvajjai iṃdiyā iha punovi |
taṃ piya se āruhijai, bhinnāī paṃcamāsaṃtaṃ ||
vṛ- sa punarubhayataraḥ prāyaścittaṃ vahan vaiyāvṛtyaṃ ca kurvan yadi punarapi śrotrādīnāṃ pañcānāmindriyāṇāmanyatamenendriyeṇa | ādiśabdātkrodhādibhiśca stokaṃ bahu vā prāyaścittamāpadyate | tatra stokaṃ viṃśatirātriṃdivādārabhya paścādānupūrvyāyāvat pañcarātriṃdivaṃ bahupārāñcitādārabhya paścādanupūrvyāyāvatmāsikaṃ tadapi se tasya āruhyate, bhinnādibhinnamāsādi | ādiśabdātsakalamāsādiparigrahaḥ pañcāmāsāntaṃ pañcamāsaparyantaṃ iyamatra bhāvanā-stokaṃ bahu vā yathoktasvarūpaṃ yadi prāyaścittasthānamāpannastathāpi tasya bhinnamāsādi dīyate | kasmāditi cedata āha

tavabalito so jamhā, tena tena appe vi dijjaye bahuyaṃ |
paratara u puna jamhā, dijjai bahue vito tovaṃ ||
vṛ-yasmādubhayatarakaḥ prāyaścittatapaḥ karaṇe dhṛtisaṃhananabaliṣṭastena kāraṇena rephaḥ pādapūraṇe 'ijerāḥ ' pādapūraṇe itivacanāt | alpe'pipañcarātriṃdivādike prāyaścittasthāne bahukaṃ bhinnamāsādi dīyate | yasmācca parataraḥ paramācāryādikaṃ vaiyāvṛtyakaraṇatastārayati | tato bahuke'pipārāñcitādike prāyaścitte prāpte stokaṃ bhinnamāsādi dīyate, tadevaṃ stoke bahuke vā prāyaścittasthānaṃ prāpte bhinnamāsādidāne kāraṇamuktam | samprati bhinnamāsādi yathā dātavyaṃ tathā pratipādayati

vīsārasa lahu guru bhinnāṇaṃ māsiyāṇamāvanno | sattārasa pannārasa, lahugurugā māsiyā hoṃti | |