Vavahara v21.p176
Vyavahāravṛtti v21.p176
- Language
- Sanskrit
v21.p176
vṛ-paratarako vaiyāvṛttyaṃ tukurvan yadi indriyādibhiḥ stokaṃ vahuvā āpadyate prāyaścittaṃ tatastasmin paratarake tato vaiyāvṛtyakaraṇādārabhya yāvadvaiyāvṛtyaṃ karoti tāvat paropakārīti | stokaṃ baha vā yadanyadāpadyate, tasya sarvasya jhoṣaṇatā parityāgaḥ | tato vaiyāvṛtyasamāptyanantaraṃ pūrvanikṣiptaṃ prāyaścittamudghātaṃ vahato bhūyo bhūya āpattau māsalaghukāḥ sapta bhavanti dātavyāḥ, saptavārān laghumāso dīyate itibhāvaḥ | anudghātaṃvahataḥ ṣaṭbhavantimāsaguravo deyāḥ ṣaṭvārān gurumāsodīyateityarthaḥ | caḍalahugāṇamityādiudghātaṃvahataḥsaptavāralaghumāsikadānānantaraṃbhūyobhūya āpattaucartuladhukānāṃpañcakaṃ dāttavyam | pañcavārāncatvāromāsalaghukādātavyā ityarthaḥ |anudghātaṃvahataḥ ṣaḍvāragurumāsikādānānantaraṃ caturgurukāṇāṃ catuṣkaṃ caturo vārān caturgurukaṃ deyam | tataḥ paramabhuyasyāpi cchedādi catuṣkaṃ cchedamūlānavasthāppa pārāñcita lakṣaṇaṃ bhavati | pūrvaprakāreṇa dānabuddhayā jñātavyaṃ | sāmprataṃ jhoṣaṇā tato pareṇaṃetasya vyākhyānārthamāha[bhā.502] taṃcevapuvvabhaṇiyaṃ paratarae natthi egakhaṃdhādī |
do joe acayaṃte, veyāvaccaṭṭhayājhoso || vṛ-yatpūrvamanyatarakebhaṇitaṃyathānāstyetatyategakhaṃdhāīekena skandhena ekakālaṃdvekāpotyāvuhyete iti tadeva paratarake'pi sarvaṃ bhaṇanīyam | tato dvau yogau tapaḥkaraṇavaiyāvṛtyalakṣaṇau yugapadaśaknuvan saṃcayitamasaṃcayitaṃvā yadāpannastannikṣiptaṃ kṛtvā vaiyāvṛtyaṃ kurute |vaiyāvṛtyaṃ ca kurvato yadyadāpannaṃstokaṃ bahuvā tasya sarvasyāpivaiyāvṛtyārthatayā pravṛttatvātjhoṣaḥ parityāgaḥ karttavyaḥ | tadevaṃtapobhaṇitaṃyāni yatra bhinnamāsādīni māsādīni vā tapaḥsthānāni ṣaṭ pañcetyādilakṣaṇāni tāvanti dināni cchedaprāpte cchedāḥ kartavyāḥ | atha mūlaṃ kīdṛśasya deyamucyate[bhā.503] tavatīyamasaddahaetavabalie ceva hoipariyāge |
dubbala appariṇāme asthiraabahussue mūlaṃ || vṛ- yo māsādikaṃ ṣaṇmāsaparyantaṃ tapo'tīto vyutkrāntaḥ | kimuktaṃ bhavati ? | māsādinā ṣaṇmāsaparyantena tapasā yo na śuddhayati, tapograhaṇamupalakṣaṇaṃ deśacchedamapi yo'tīto deśacchedenāpi yo na śuddhayatīti bhāvaḥ, tasya mūlaṃ dīyate, iti sarvatra sambaddhayate | tathā asaddahie iti tapasā pāpaṃ śuddhayatīti etadyo na śraddadhāti, tasminnapyaśraddadhāne mūlaṃ athavā aśraddadhāno nāma mithyāṣṭiḥ | tato yoaśraddadhāna eva sanvrateṣusthāpitaḥ paścātsamyaktvaṃ pratipannaḥ sansamyagāvṛttobhavati tasya mūlaṃ deyaṃ yathā govindavācakasya dattamiti | tava balietti tapasā baliko baliṣṭho'sau tapobalikaḥ | kimuktaṃ bhavati? | mahatāpi tapasā yo na klāmyati, yatra tatra svalpe prayojane tapaḥ kariṣyāmīti vinnitya pratisevate| yadivāṣāṇmāsike tapasi dattevadati samartho'hamanyadapitapaḥ kartutadapime dehītitasmin tapobalike mūlaṃ paryāye iti yasya cchedena chidyamānaḥ paryāyo na pūryate na pūryate stokatvāt | athavā cchedaparyāyaṃyonasamyakśraddadhāti | yathā ko'yamardhajaratīyonyāyaḥ kiyatparyāyasyacchidyate kiyanneti, cchidyatetarhimūlataevacchidyatāṃ |yadivāna kimapīti, yadivāvaktiratnādhiko'haṃbahuke'piparicchinne paryāya asti me dīrghaḥ paryāya iti na kimapicchetsyati, tasya sarvasyāpi paryāya hīnasya paryāye śraddhānarahitasya paryāya garvitasya mūlaṃ, tathāyobahuprāyaścittamāpanno'thacadhṛtisaṃhananābhyāṃdurbalatvāt tapaḥkartumasamarthastasmin durbale mūlaṃ, tathāyo'pariṇāmatvāt būte | yadetattapaḥ pāṇmāsikaṃ yuṣmābhirme