Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p175

Vyavahāravṛtti v21.p175

Language
Sanskrit

v21.p175

vyavahāra - chedasūtram-1-1/14 bhavanti | saptadaśavāraṃ traimāsikaṃ dīyate iti bhāvaḥ | tadanantaraṃ bhūyo bhūya āpattau saptadaśa nikṣepā dvaimāsikānāṃ | tadanantaraṃsaptadaśa nikṣepāmāsikānāṃtataparaṃnikṣepaṇatā nikṣepaṇaṃdānaṃ bhinnabhinnamāsasya viṃśativārān | tataḥ paraṃvāratrayaṃ chedastadanantaraṃvāratrayaṃmūlaṃ, tataḥ paraṃvāratrayamanavasthāpyaṃ,tata ekavāraṃ pārāñcitaṃ-anudghātaṃ pūrvaprasthāpitaṃ vahan yadi bhūyo bhūyaḥ stokaṃbahu vā prāyaścittamanyadāpadyate | tasya pañcadaśa gurūṇāṃ dvaimāsikānāṃ nikṣepā bhavanti | pañcadaśavāraṃ dvaimāsikaṃ guru dīyate ityarthaḥ | tata paraṃ nikṣepaṇatā bhinnamāsānāṃ gurūṇāmaṣṭādaśavārān, tataḥ paraṃ vāratrayaṃ cchedastadanantaraṃ vāratrayaṃ mūlaṃ, tato'navasthāpyatrikaṃ, tataḥ ekavāraṃ pārāñcitamiti ukto'nyataraḥ ||
sāmpratamātmatarasya prāyaścittadānamucyate-saṃcayitamasaṃcayitaṃvā pratyekamudghātamanudghātaṃvā vahan yadi bhūyo bhūyaḥ stokaṃ bahu vānyadindriyādibhiḥ prāyaścittamāpadyate | tadā saptavāraṃ laghumāsikaṃdīyate | tata paraṃbhūyo bhūya āpattau caturvāralaghukaṃ cāturmāsaṃ | tataḥ paraṃcchedatrikaṃ, tadanantaraṃ mūlatrikaṃ | tadanantaraṃ
anavasthāpyatrikaṃ | tata ekavāraṃ pārāñcitaṃ | yadi punaḥ pūrvaprasthāpitamanudghātaṃ vahan stokaṃ bahu vānyadāpadyate, bhūyobhūyastataḥ pañcavārāngurumāsikaṃdīyate |tataḥ paraṃtrīnvārāncaturgurukaṃ, tato vāratrayaṃ cchedastadanantaraṃvāratrayaṃmūlaṃ tato vāratrayamanavasthāpyaṃ, tataekavāraṃpārāñcitametadevāha[bhā.499] āittaramāiyāṇaṃmāsālahagurugasattapaṃceva |
cautigacāummāsā tattoyacauvvihobheo || vṛ-ātmataronāma yasyavaiyāvṛtyakaraṇelabdhirnāsti | ādiśabdātaparataraparigrahaḥ ātmataraādiryeṣāṃ te ātmatarādayaḥ ātmatarāḥ paratarāścetyarthaḥ | teṣāmātmatarādīnāṃ prāyaścittadāvidhirucyatetatrātmatarāṇāmayamudghātaṃ pūrvaprasthāpitaṃ vahatāṃ saptavārān laghumāsā dīyante | tadanantaraṃ caturo vārān caturmāsā laghavaḥ | tataścaturvidho bhedaschedamūlānavasthāpya pārāñcitalakṣaṇo dātavyaḥ | anudaghātaṃ pūrvaprasthāpitaṃ vahatāṃ pañca vārān gurumāsā dīyante | tadanantaraṃ trīn vārān guravaścaturmāsāḥ | tato yathoktarūpaścaturvidho bhedaḥ | samprati paratarasya prāyaścittadānavidhirabhidhīyate | parataro nāma yasya vaiyāvṛtyakaraṇelabdhirastinatapasi, tataḥ sayadātapaḥ karotinatadāvaiyāvṛtyaṃ kartuṃsamarthaiti | atrāpi ekaskandhena kāpotīdvayaṃ voḍhuṃ na śakyamiti dṛṣṭānto vaktavyaḥ | yaśca prāyaścittaṃ saṃcayitamasaṃcayitaṃ vāpannastat tu yāvadvaiyāvṛtyaṃ karoti, tāvat nikṣiptaṃ kriyate, vaiyāvṛtyaṃ ca kurvan yadyanyadāpadyatetatsarvaṃ jhoṣyate | vaiyāvṛttye ca samāpte tat pūrvanikṣiptaṃ prasthāpyate, tacca vahan yadi bhūyo bhūyaḥ indriyādibhiranyadāpadyate | tata udghātaṃ pūrvaprasthāpitaṃ vahataḥ saptavārān ladhumāsikaṃ dīyate | tadanantaraṃ pañcavārāncaturlaghukaṃ | tataḥ paraṃvāratrayaṃcchedastadanantaraṃvāratrayaṃmūlaṃ, tataḥ paraṃvāratrayamanavasthāpyaṃ, tataḥ ekavāraṃpārāñcitamiti | anudghātaṃpūrvaprasthāpitaṃvahataḥ ṣaṭvārāngurumāsikaṃdīyate |tadanantaraṃcaturo vārān caturgurukaṃ | tataḥ paraṃ vāratrayaṃ cchedastadanantaraṃ vāratrayaṃ mūlaṃ, tataḥ paraṃ vāratrayamanavasthāpyaṃ | tata ekavāraṃ pārāñcitaṃ | etadeva suvyaktārthamāha- . [bhā.500] āvanno iṃdiehiṃ paratarae jhosaṇā tatoparaṇaṃ | |
māsalahagāya satta uchacceva hotimāsa guru || [bhā.501] . caulahugāṇaṃ panagaṃcaugurugāṇaṃtahā caukaṃca |
tattīcchedādīyaṃ, hoicaukkaṃ muneyavyaṃ ||