Vavahara v21.p183

v21.p183

vyavahāra - chedasūtram - 1-1 /14 rannā pucchito | kassete daṃtā ? so bhaṇati-mamaṃti | etthaṃtare daḍhamittaṃ gahiyaṃ nāuṃ ghanamitto āġato | ranno purato bhai-mamete daṃtā mama daṃḍaṃ sārīraṃ vā niggahaṃ kareha | daḍhamitto bhaṇati ahameyaṃ na jāṇāmi | mamaṃ santiyā daṃtā | mama niggahaṃ kareha | evaṃ te annonnāvarāhakkhāṭṭiyā, rannā bhaṇiyā to tubbhe nirāparādhī bhūyatthaṃ kaheha, tehiṃ savvaṃ jahābhūyaṃ kahiyaṃ | tudveṇa rannā mukkā; ummukkī jahā so daḍhamitto niravalāvo aviyamaraṇamapbhuvagato na ya parāvarāho siṭṭho, tahā āloyaṇāriheṇa aparisāviṇā bhaviyavvaṃ | jahā so dhanamitto bhūyatthaṃ kahei, mameso avarāhotti evaṃ āloyagena mūluttarāvarāhā apaliuṃcamānena jahā ṭṭhiyā kaheyavvā | nikācanā kila tattvata ālocanā | sā ca ālocanā ālocanārhālocakābhyāṃ vinā na bhavatīti tritayamapi saprapañcaṃ vivakṣuridamāha

āloyaṇāriho āloyao ya āloyaṇāe dosavihī | panagātirega jā pannavīsa paṃcamasutte aha viseso ||
vṛ- ālocanā yādṛgbhavati, tādṛg vaktavyaḥ | tathā ālocakaśca yathāvasthito yādṛśo bhavati tādṛśo'bhidhātavyaḥ, ālocanāyā doṣavidhayo doṣabhedā vaktavyāḥ | tathā ahatti eṣa sūtre pañcamaṃsūtre viśeṣo yaduta cāturmāsikasya pāṃcamāsikasya pañcakātireko rātriṃdivapañcakenātireko'tyargalatā, eva pañcakavṛddhayātirekastāvadvācyo yāvatpañcaviṃśatiḥ | pañcaviṃśatyātireka ityarthaḥ | iyamatra bhāvanā - sūtre cāturmāsikasya ca yā sātirekatā sā dinānāṃ pañcakena daśakena pañcadaśakena viṃśatyā pañcaviṃśatyā vā draṣṭavyeti | sāmpratamālocanārho yāddagbhavati tādṛśamupadarśayati

āloyaṇāriho khalu nirāvalāvī ujaha udaḍhamito |
ahiṃ ceva guṇehiṃ, imehiṃ jutto nāyavvo ||
vṛ- ālocanārhaḥ khalu nirapalāpī | apalapati gṛhatītyevaṃ śīlo'palāpī niścitamapalāpī nirapalāvī, niyamato'pariśrāvīti bhāvārthaḥ | yathaiva turevakārārthaḥ | dṛḍhamitro'nantarakathānakoktaḥ tathaiva draṣṭavyaḥ | sacāṣṭabhirguṇairabhivakṣyamāṇasvarūpairyukto jñātavyaḥ | tāneva guṇānāha

āvāra va āhārava vavahāro vīlae pakuvvīyā |
nijjava avāyadaṃsī, apparisāvīya bodhavvo ||
vṛ- ācāro jñānācārādirūpaḥ pañca prakāraḥ | so'syāstīti ācāravān | ā sāmastyena ālocitāparādhānāṃ dhāraṇamādhāraḥ | so'syāstītyādhākhān | ālocakenālocyamāno yaḥ sarvamavadhārayati sa ādhāravānityarthaḥ | vyavahriyate'parādhajātaṃ prāyaścittaṃ pradānato yena sa vyavahāraḥ āgamādirūpañcaprakāraḥ | so'syāstīti vyavahāravān | yaḥ samyagāgamādivyavahāraṃ jānāti, jñātvā ca samyak prāyaścittadānato vyavaharati sa vyavahāravāniti bhāvaḥ | tathā apavrīḍayati lajjāṃ mocayatītyapavrīḍakaḥ | ālocakaṃ lajjayā atīcārān gopayantaṃ yo vicitramadhuravacanaprayogaistathā kathaṃcanāpi vakti | yathā sa lajjāmapahāya samyagālācayeti so'pavrīḍaka ityarthaḥ | pakuvvīyatti kurva ityāgamaprāsiddho dhāturasti yasya vikurvaṇeti prayogaḥ | prakurvatītyevaṃ śīlaḥ prakurvī | kimuktaṃ bhavatyālocakenālociteṣvaparādheṣu yaḥ samyakprāyaścittapradānata ālocakasya viśuddhimupajanayati sa prakurvīti | nijjavatti, niścitaṃyāpayati prāyaścittavidhiṣu yāpyamālocakaṃ karoti nirvāhayatīti yāvaditi niryāpaḥ | ac pratyayaḥ | aparādhakārī yathoktaṃ prāyaścittaṃ kartumasamartho yathā nirvahati tathā