Vavahara v21.p213

v21.p213

vyavahāra - chedasūtram - 1- 1/18 āropaṇa paṃcavihā pāyacchittaṃ purisajāte ||
vṛ- āropaṇā pañcavidhā pañcaprakārā, tadyathā- prasthāpanikā, sthāpitā, kṛtsnā, akṛtsnā, hāḍahaḍā ca | eṣā pañca prakārāpyāropaṇā prāyaścittasya | tacca prāyaścittaṃ puruṣajāte kṛtakaraṇādau yathāyogyamavaseyameva gāthāsaṃkṣepārthaḥ | idānīmenāmeva gāthāṃ vyākhyānayan prathamataḥ prasthāpanikādi bhedacatuṣṭayaṃ vyākhyānayati

212
paṭṭhavitiyāvahaṃte veyāvaccaṭhiyā ṭhavitiyāu | kasiṇā jhosavirahiyā jahiṃ jhoso sā akasiṇāu ||
vṛ- yadāropitaṃ prāyaścittaṃ vahati eṣā prasthāpitikāropaṇā, yā vaiyāvṛttyakaraṇalabdhisampanna ācāryaprabhṛtīnāṃ vaiyāvṛtyaṃ kurvanyatprāyaścittamāpannastasyāropitamapisthāpitaṃ kriyate, yāvat vaiyāvṛtya parisamāptirbhavati | dvau yogāvekakālaṃ kartusamartha iti kṛtvā sā āropaṇā sthāpanikā; kṛtsnā nāma yatra jhoṣo na kriyate | akṛtsnā yatra kiñcit jhoṣyate | hāḍahaḍā trividhā, tadyathā sadyorūpā sthāpitā prasthāpitā ca | tatreyaṃ sadyorūpā

ughāyamaṇḍaghāyaṃ māsāditavāodijjae savvaṃ | māsādīni kkhittaṃ, jaṃ sesaṃ taṃ anugghāyaṃ ||
vṛ- udghātaṃ laghu anudghātaṃ guru yatmāsādi māsikamādiśabdāt dvaimāsikaṃ traimāsikaṃ vā ityādi tapa āpannastadyadi sadyastatkālaṃ dīyate | na kālakṣepeṇa tadā sā haḍāhaḍā āropaṇā sadyorūpā | yadi punaryamāsādikamāpannastat vaiyāvṛtyamācāryādīnāṃ karotītisthāpitaṃ kriyate | tasmiṃścasthāpite yadanyat śeṣamudghātamanudghātaṃ vā padyate tatsarvamapi pramādanivāraṇārthamanudghātaṃ dīyate, sā hāḍahaḍā āropaṇā sthāpitā | prasthāpitāyāḥ svarūpamāha

chammāsādi vahate aṃtare āvanne jāu āruvaṇā |
sāhoti anugghāyā tinni vigappā ucarimāe ||
vṛ- ṣāṇmāsikaṃ tapo vahan, ādigrahaṇātpāñcamāsikaṃ cāturmāsikaṃ traimāsikaṃ dvaimāsikaṃ vā vahan antarā yadanyadāpadyate udghātamanudghātaṃ tattasyātipramādanivāraṇārthamanugrahakṛtsnena cānudghātaṃ yadāropyate eṣā hāḍahaḍā āropaṇā prasthāpitā | ete trayo vikalpāścaramāyā hāḍāhaḍāyā athavā ime trayo vikalpāḥ[ bhā. 605 ] sā puna jahanna ukkosa majjhimā tinni vigappā |
māso chammāsā vā ajahatrukkosajemajjhe ||
vṛ- sā hāḍahaḍā āropaṇā trividhā, tadyathā - jaghanyā madhyamā utkṛṣṭā ca | ete trayo vikalpā hāḍahaḍāyā bhavanti | tatra guruko māso jaghanyā ' ṣaṇmāsā gurava utkṛṣṭā | etayordvayormadhye ye gurudvimāsādayo gurumāsapañcakaparyantā eṣā jaghanyotkṛṣṭā hāḍahaḍā sā caturvikalpā, tadyathā dvaimāsikaṃ gurukaṃ, traimāsikaṃ gurukaṃ cāturmāsikaṃ gurukaṃ pāñcamāsikaṃ gurukamiti | samprati yatprāguktaṃ prāyaścittaṃ puruṣajāteiti tadvyākhyātukāmaḥ prastāvanāmāha-tālapalaṃvādi āmetālamalaṃbetyādinā samastena kalpa granthena | ādiśabdasyānekābhidhāyakatvāt vyavahārādhyayanenāpi yaḥ prāyaścittarāśirukto vakṣyate ca tasya samastasyāpi yathāyogamime vakṣyamāṇāḥ kṛtakaraṇādayaḥ puruṣu vahatkā vahamānakāḥ | te ca yadyapi prāguktāstathāpi prakaraṇānurodhāt bhūya āha