Vavahara v21.p227
Vyavahāravṛtti v21.p227
- Language
- Sanskrit
v21.p227
gāthāṃ vivarīṣuḥ prathamato'tibahakaṃ prāyaścittamiti vyākhyānayati
vyavahāra - chedasūtram-1-1/19
atibahuyaṃ veḍhijjai bhaṃte māhu duruvvuḍhato bhavejjāhi | pacchittehiṃ ayaṃḍe, niddayadinnehiṃ bhajejjā ||
vṛ- bhadanta paramakalyāṇayogin guro yadi prabhūtaṃ gurumāsādi prāyaścittaṃ pade pade dīyate, tataḥ sa prāyaścittaiḥ samantato'tiśayena veṣṭayate'tiveṣṭitaḥ san mā niṣedhe hu niścitaṃ durudveṣṭako bhūyāt | duḥkhena tasya prāyaścittebhyaḥ udveṣṭanaṃ syāt | atiprabhūteṣu hi guruṣu prāyaścitteṣu pade pade dīyamāneṣu sa kadātmānamudveṣṭayiṣyatīti bhāvaḥ | api ca akāṇḍe yatra tatra vā pade pade nirdayaiḥ sadbhiryuṣmābhirdattaiḥ prāyaścittaiḥ sabhajyeta bhagnapariṇāmo bhūyāt | tathā ca sati mahatī hānistasmāt |
taṃ dijjaupacchittaṃ, jaṃ taratī sāya kīrau merā |
jā tīrai parihariuṃ mosādi apaccau iharā ||
vṛ- tat prāyaścittaṃ dīyatāṃ yattarati śaknoti kartuṃ sā ca kriyatāṃ ca merā maryādā yā parihartuṃ śakyate pāṭhāntaraṃ vā parivahiumiti tatra yā parivoḍhuṃ śakyate itti vyākhyeyam | ubhayatrāpyayaṃ bhāvārthaḥ | yā paripālayituṃ śakyate iti mosādi apañcau iharā iti itarathā prabhūte prāyaścitte datte mṛṣā doṣa ubhayorapi samupajāyate | tatra gurormātrādhikaprāyaścittadānāt | itarasya tu bhagnapariṇāmatayā tathā paripālanāyogāt| anyaccātimātre prāyaścitte datte yuṣmābhirapi pūrvamāśātanādoṣa udbhāvitaḥ | apratyayaśca śiṣyasyopajāyate yathātiprabhūtamācāryāḥ prāyaścittaṃ dadati | na caivaṃ rūpaṃ prāyaścittaṃ jināḥ prarūpitavantaḥ, sakalajagajjantuhitaiṣitayā teṣāṃ atikarkaśaprāyaścittopadeśadānāyogāt tasmātsarvamidaṃ svamatiparikalpitamasaditi | evaṃ codakenokte gururāha
jo jattieṇa sujjhai avarāho tassa tattiyaṃ dei | puvvamiyaṃ parikahiyaṃ ghaḍapaḍagāiehiṃ nāehiṃ | |
vṛ- codaka tvayā sarvamidamayuktamucyate yato deśakālasaṃhananādyapekṣayā yo'parādho yāvanmātreṇa prāyaścittena śuddhayati tasyāparādhasya śodhanāya tāvanmātrameva sūriḥ prāyaścittaṃ dadāti, nādhikaṃ nāpi hīnaṃ | etacca pūrvameva ghaṭapaṭādibhirjñātaiirudāharaṇairjalanillevaṇa kuḍae ityādinā granthena parikathitaṃ | tasmānnadoṣaḥ | sāmpratamadattālocane yo vyādhadṛṣṭānta upanyastastaṃ bhāvayati
kaṃṭakamādipaviṭṭhe noddharai sayaṃ na bhoie kahai |
kamaḍhī bhūyavaṇagae āġalaṇaṃ khobhiyā maraṇaṃ ||
bṛ - iha kila vyādhā vane saṃcaranta upānahau pādeṣu nopanahyanti | māhastina upānahoḥ śabdān śrīṣuriti| tatraikasya vyādhasyānyadā vane upānahau vinā paribhramato dvayorapipādayoḥ kaṇṭakādayaḥ praviṣṭā ādiśabdāt kṣlakṣṇakiliñcādiparigrahaḥ | tān praviṣṭān kaṇṭakādīn svayaṃ noddharati | nāpi bhojikāyai nijabhāryāyai vyādhaḥ kathayati | tataḥ sa taiḥ pādatalapraviṣṭaiḥ kaṇṭakādibhiḥ pīḍitaḥ san vanagato hastinā pṛṣṭato dhāvatā preryamāṇo dhāvan kamaṭhībhūtaḥ sthale kamaṭha iva mandagatirabhūt | tataḥ prāpto hastī pratyāsannaṃdeśamiti jānan kṣubdhaḥ kṣamaṃ gatvā āgalaṇamiti vaikalyaṃ prāptaḥ | tato maraṇameṣa gāthārthaḥ | bhāvārthastvayam - ego vāho uvāhāṃto vinā vane gato | tassa pāyatalā kaṃṭagāīṇaṃ bhariyā | te ya kaṃṭagādīyāno sayamuddhariyā no viya vāhīe uddharāviyā | annayā vane saṃcaraṃto hatthiṇā diṭho | to tassa dhāvaṃtassa kaṇṭagāiyā dūrataramaṃse
Linked texts (1)
- Vavahāra — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit