Vavahara v21.p231
Vyavahāravṛtti v21.p231
- Language
- Sanskrit
v21.p231
vyavahāra - chedasūtram-1-1/19 kāyikī saṃjñā | upalakṣaṇametat |praśravaṇabhūmīnāṃca prekṣārthamabhiśayyāṃgataiti | evamanāpṛcchāyāmapavāda uktaḥ |samprati pratiṣiddhe'pavādamāha[bhā.670] emeva yapaḍisiddhesannādigayassakaṃcipaḍipucche |
taṃpiya hoḍhā asamikkhiūṇapaḍisehito jamhā || vṛ-kasyāpisādho ramiśayyādigamane guruṇā pratiṣiddhe saṃjñādigatasya kāyikyādibhūmigatasya sata evameva anantaroktena prakāreṇa gurūn prati sandeśakathanaṃ jñātavyam | kathamityāha-kaṃ ci paḍipuccheti, kamapi vṛṣabhaṃ pratipṛcchet yathā-'na me kimapi gamanapratiṣedhakāraṇamabhūta, kevalamevameva guruṇā pratiṣiddho'tha ca mayā svādhyāyaḥ kartavyovasatau cā svādhyāyādikamupajātamataḥ kiṃ karomi yāmi vasati,pratipṛcchāmigurum' iti | evamukte tevṛṣabhādayo'bhiśayyāṃgantukāmāḥ kālasyastokatvāt yāvat vasatau gatvā gurūn pratipṛcchaya samāgacchanti tāvat rātriḥ patatītitaṃ pratyevamudīrayaṃti |taṃpi yetyādi tadapigurūṇāṃ pratipṛcchanaṃ | ‘hoḍhā' iti deśīpadametat dattameva kṛtamevetyarthaḥ | yasmādasīkṣyāparyālocyānābhogataevamevetyarthaḥ | tvaṃ pratiṣedhitastato yadatra kimapiguravo vakṣyante, tatra vayaṃ pratyāpiṣyāmo yathaiva na kimapigamanapratiṣedhakāraṇakṛtavān pratipṛcchārthavāgacchan asmābhirvāritastāvat kālasyāprāpyamāṇatvāt | evamuktvā balādapitaṃvṛṣabhā nayanti | so'pica balānnīyamānaścintayati yathā 'nāstimamakaściddoṣaḥ kiṃnagacchāmītisacatatragacchanvṛṣabhāścaye'nyesādhavovasatimupayanti teṣāṃsandeśaṃprayacchanti | athāsamīkṣyasapratiṣiddha itivṛṣabhāḥ kathaṃjānantītyataāha[bhā.671] jāṇaṃtivataṃvasabhā ahavā vasabhāṇatena sabbhāvo |
kahito nametthidoso toṇaṃ vasabhābalā neti || vṛ-jānanti svayameva taṃ vṛṣabhā yathā nirdoṣa eṣo'kāraṇe guruṇā pratiṣiddhaḥ, asmatsamakṣamevāsya prāyo'vasthānāt | athavā tena vṛṣabhāṇāṃ sadbhāvaḥ kathito yathā na me kaścana doṣa iti | tat etat jñātvā gurumanāpṛcchayaivayathoktaprakāreṇavṛṣabhābalānnayanti |yo'piācāryasyapraticārīpūrvaṃ pratiṣiddhaḥ so'pi tatkartavyaṃ | yadi vṛṣabhaiḥ sampāditaṃ bhavati, tato gacchatyabhiśayyāmiti na kaściddoṣaḥ | sampratyamiśayyāyānaṣedhikyāścabhedānāha[bhā.672] abhiseja abhinisīhiya ekkekā duviha hoināyavvā |
. egavaḍāe aṃto, bahiyā sambaddha'sambaddhā || vṛ-yā gantavyā abhiśayyā abhinaṣedhikī vāsā ekaikā dvividhā bhavati | tadyathā-sādhu vasateḥ egavaḍāeitiekavṛttiparakṣepāyāṃantarbahiśca |iyamatrabhāvanā-dvividhābhiśayyā-ekavasatairekavṛttiparikṣepāyā antaraparābahirevaṃ naiṣedhikyapidvividhābhāvanīyā | bhūya ekaikābhiśayyā dvividhā | tadyathāsambaddhā asambaddhāca |tatratasyā abhiśayyāyā vasateśca eka eva pṛṣṭavaṃśaḥ sā sambaddhā | yasyāḥ punaḥ pṛthak pṛṣṭavaṃśaḥ sā asambaddhāḥ | athaikavṛttiparikṣepasyāntarābhiśayyā dvividhā api yathoktaprakārā ghaṭate | yātvekavṛttiparikṣepasya bahiḥ sānūnamasambaddhā syāt, tasyāḥ supratītatvāt |yā punaḥ sambaddhā sā punaḥ kathamupapadyate? ucyate-yasyā abhiśayyāyā vṛttiparikṣepasya bahirbhūtā yā vasateśca tallagnāyā ekaḥ pṛṣṭavaṃśo'pāntarāle vasatiḥ sā bahirbhūtāpi sambaddhā iti; | naiṣedhikī punarantarbahirvā niyamātsambaddhaiva hastaśatasyābhyantarato'svādhyāyikesamutpannesvādhyāyāsaṃbhavāt | tathā cāha