Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p230

Vyavahāravṛtti v21.p230

Language
Sanskrit

v21.p230

vṛ-evameva anenaiva prakāreṇasaṃsakte upāśraye yodeśaḥ pradeśo'saṃsaktaḥ | tasmin saṃsaktedeśetathā vṛṣṭikāye nipatati yaḥ pradeśo na galati tasmin pradeśe yatanā kartavyā | tadyathā-saṃsaktāyāṃ vasatau yeṣvavakāśeṣu saṃsaktistān parihatya śeṣeṣvavakāśeṣu saṃsaktirahiteṣu pūrvaprakāreṇa jāgaraṇayatanā kartavyā, tathā vṛṣṭikāye'pinipatatiyeṣvavakāśeṣuvasatirnilagatitānavakāśānparihattyaśeṣeṣvagalatsvavakāśeṣu yatanā pūrvavatkartavyeti | savvatthatti yadi punaḥ sarvatra saṃsaktā sarvatra vā galati tadābhiśayyāyā gantavyeti | yaduktaṃ -māsoukakaraṇe iti tatra kakkaraṇaṃ vyākhyānayati | ete riktāḥ prādhūrṇakāasmadvadhāyaupayantisamāgacchanti | evamādibhāṣaṇaṃkakaraṇetti saṃpratiyadavādītācāryeṇa nagantavyamanāpṛcchayāvā (sādhubhiḥ) gantavyamiti tadviṣayamapavādamāha• [bhā.666] bitiya payaṃ āyarie niddo se duragamanānāpucchā|
paḍisehe gamanaṃmitotaṃvasabhā balaṃ neti || vṛ-dvitīyapadamapavādamācāryaviṣaye kva satītyata āha-nirdoṣe stryādidoṣāṇāmabhāve | yadi vā nirgatā doṣā yasmāttata nirdoṣaṃ kṣetraṃ, tasmin tathā dūre abhiśayyā tatastatra dūragamane anāpṛcchā tathā pratiṣedhitasya gamane dvitīyapadamidaṃtottitasmādevasaṃjñādisthānāt parato yadi vṛṣabhā balānnayantitadā sapratiṣedhitaḥ pratipṛcchāmantareṇāpigacchatīti | eṣagāthāsaṃkṣepārthaḥ |sāmpratamenāmevagāthāṃ vivarīṣuḥ prathamata 'āyarie niddosei' itivyākhyānayati[bhā.667] jattha gaṇī niva najai, bhaddesuyajattha natthitedosā|
tatthavayaṃtosuddho iyarevi vayaṃtijayaṇāe || vṛ- yatra gaṇī ācāryo na jñāyate, api śabdānna ca tathāvidhodāraśarīro nāpi kenacidapi saha vādo'bhavat | yatrasvabhāvataeva bhadreṣvanutkaṭarāgadveṣeṣulokeṣuprāguktāḥ stryādisamutthādoṣānasanti tatrābhiśayyāmapagicchannācāryaḥ śuddhaḥ | itare'piye anāpṛcchayāgacchanti |yaeva pratiṣedhitāste'pi yatanayā gacchanti | kā yataneticedata āha[bhā.668] vasahīeasajjhāe sannādigato ya pāhuṇedaṭuṃ |
souṃca asajjhāiṃvasahiuveṃtebhaṇai aṇe || vṛ-vasatāvasvādhyāyojāto guruvaścasaṃjñābhūmyādiṣugatāstato'svādhyāye yathāsvayaṃ saṃjñādigataḥ saṃjñābhūmimādiśabdādanyadvāsthānaṃprayojanena gataḥsanprāghūrṇakānsamāgacchato dṛṣṭānūnamasmākaṃvasatiḥ saṅkaṭā prāghūrṇakāśca bahavaḥ samāgatāstato na sarveṣāṃ saṃstārakayogyā bhūmiravāpsyate iti vicintya tathā pūrvavasatāvasvādhyāyo nābhūt |saṃjñādigatenacatena śrutaṃyathājāto vasatāvasvādhyāyastato'svādhyāyaṃ vā śrutvā yāvadgurūṇāṃ praṣṭuṃ vasatāvāgacchati, tāvat rātriḥ samāpatati | dūre ca abhiśayyā rātrau ca gacchatāmārakṣakādibhayaṃ tato'nāpṛcchayaiva tataḥ sthānādabhiśayyāṃ gacchati | kevalaṃ ye'nye sādhavo vasatimupayantitānbhaṇati pratipādayatisaṃdiśatītyarthaḥ | kiṃtadityāha[bhā.669] . dīvehagurūṇaimaṃ dūre vasahī imo viyāloya |
saṃthārakālakāiyabhūmīpehaṭṭhaemeva || vṛ- dīpayata prakāśayata kathayateti yāvat gurūṇāṃ yathā dūre vasatirabhiśayyā ayaṃ ca pratyakṣata upalabhyamāno vikālaḥ samāpatitaḥ | tata evamevānāpṛcchayaiva yuṣmān saṃstārakabhūmeḥ kālabhūmīnāṃ