Vavahara v21.p243
Vyavahāravṛtti v21.p243
- Language
- Sanskrit
v21.p243
vyavahāra - chedasūtram - 1-1 /20 dvirātrātrirātrādvā paraṃ yadi vasati, tatastasya prāyaścittaṃ cchedaḥ parihāro vā; yadi punaḥ sūtrārtha pratipṛcchādānādilakṣaṇaṃ kāraṇaṃ bhavet, tarhi tataḥ paramapi vaset yāvatprayojanaparisamāptistathā cāhasuttattha pāḍipucchaṃ, kareṃti sāhūu tassamīvaṃmi | āgāḍhaṃbhiva joge, tesiṃ guruhojja kālagato ||
vṛ- sūtrārthapratipṛcchāṃ kurvanti tasya samīpe sādhavaḥ yadivā āgāḍhe yoge vyavasthitānāṃ teṣāṃ sādhūnāṃ gururapalakṣaṇametat, yo vā vācanāpradānena teṣāṃ nistārakobhavati so'pi kālagataḥ tataḥ sa tān sūtrārthapradānādinā nirvāhayati | tato yāvatsūtrārtha pratipṛcchā yāvacca teṣāmāgāḍha yogānāṃ parisamāptistāvadavatiṣṭhate | tataḥ paraṃ tu neti | atha sūtre sesaṃtarā cchede vā parihāre vā ityuktaṃ tatra parihārācchedo garīyān | prathamaṃ ca laghu vaktavyaṃ, paścāt guru | tataḥ sesaṃtarāparihāre vā cchede vā iti vaktavye kimarthaṃ prathamata chedagrahaṇaṃ ata āha—
242
baṃdhānulomayāe ukkamakaraṇaṃ tu hoti suttassa | āgāḍhaṃmiya kajje dappeṇavi te bhavecchedo ||
vṛ- evaṃ rūpo hi pāṭho lalitapadavinyāsatasto bandhānulomatayā, tathā agāḍhe prayojane samupasthite yadi kathamapi darpeṇa sa na gacchati tasmin darpeṇa sthite ccheda eva prāyaścittaṃ tasya bhavatinaparihāratapa iti etadarthaṃ ca sūtrasyāpyutkramakaraṇamiti | tatra yadi pradviṣṭaṃ rājānaṃnasamūlamutpāṭayitumīśaḥ tarhi sa labdhikaḥ samastaṃ saṅgha nistārayet | atha nasamastaṃ saṅgha nistārayitumīṣṭet, tata imān pañca nistārayet | tānevāha[ bhā. 712] āyarie abhisee bhikkhu khuḍḍe taheva there ya | gahaṇaṃ tesiṃiṇamo saṃjogagamaṃ ca vocchāmi ||
vṛ- ācāryo gacchādhipatiḥ, abhiṣekaḥ sūtrārthatadubhayopetaḥ ācāryapadasthāpanārhaḥ, bhikṣuḥ pratītaḥ, kṣullako bālaḥ sthaviro vṛddhaḥ | eteṣāṃ pañcānāmapi grahaṇamidaṃ vakṣyamāṇaṃ saṃyogagamana. saṃyogato gamaḥ prakāro yasya tattathā vakṣyāmi, pratijñātameva nirvāhayati
taruṇoṃ niphanne parivāre laddhijutte taheva abbhāse |
abhiseyaṃmi ya cauro sesāṇaṃ paṃca ceva gamā ||
bṛ-yadiśaktirasti tataḥ pañcāpi ācāryādīna yugapannistārayet | athana śaktistataḥ sthavirajarvān caturastatrāpyaśaktau kṣullakasthaviravarjāntrīn tatrāpyasāmarthye ācāryamekaṃ | so'pyekaḥ sthaviro yadi vartate aparastaruṇastarhi taryosthavirataruṇayormadhye taruṇo nistāraṇīyaḥ | dvayostaruṇayorataruṇayorvā madhye niṣpannaḥ samyaka sūtrārthakuśalaḥ, dvayoraniṣpannayorvā saparivāraḥ, dvayoḥ saparivārayoraparivārayorvā madhyelabdhiyuktaḥ dvayorlabdhiyuktayora labdhiyuktayorvā abhyāse samīpe sthitaḥ | atra sampradāyaḥ | dvayorabhyāse sthitayoryo naṃṣṭumaśaktaḥ sa nistāraṇīyaḥ | ete pañcagamā ācārye bhavanti, abhiṣekastu niyamānniṣpanna eva bhavati | anyathā tatvata ācāryapadasthāpanāyogyatvānupapatteḥ tatastasminnabhiṣeke niṣpannā niṣpannagamābhāvāt śeṣāstu catvāro gamāstadyathā - sthavirataruṇagormadhye taruṇāḥ, dvayostaruṇayorataruṇayorvā saparivāraḥ dvayoḥ saparivārayoraparivārayorvā labdhiyuktaḥ dvayorlabdhiyuktayoralabdhiyuktayorvābhyāse sthitaḥ; iti śeṣāṇāṃ bhikṣukṣullakasthavirāṇāṃ pañceva gamā bhavanti | te ca yathānantaramācārye bhāvitāstathābhāvanīyāḥ | tathā caitadeva vyācikhyāsurgārthādvayamāha