Vavahara v21.p283
Vyavahāravṛtti v21.p283
- Language
- Sanskrit
v21.p283
vyavahāra - chaṃdasūtram - 1-1 / 30 sāmānyataḥ prāha-pāsatthetyādi, pārśvasthe yatra sthāne yad bhaṇitaṃ prāyaścittaṃ tasmin sthāne yathācchande vivarddhitaṃ viśeṣeṇa varddhitaṃ jānīhi | tacca tathaivānantaramupadarśitaṃ, kasmādvivardhitaṃ jānīhīticet ucyateprasiddhasevanāt kuprarūpaṇāyā bahudoṣatvādihapārśvasthatvaṃ trayāṇāmapi sambhavati | tadyathā bhikṣorgaṇāvacchedina ācāryasya ca yathācchandatvaṃ punarbhikṣoreva tataḥ pārśvasthaviṣayaṃ sūtraṃ trisūtrātmakaṃ yathācchandaviṣayaṃ tvekasvarūpamiti | | samprati kuśīlādīnāṃ prāyaścittavidhimatideśata āhapāsatthe ārovaṇa ohavibhāgena vaṇiyā puvvaṃ | sā ceva niravasesā kuśīlamādīṇa nāyavvā ||
vṛ-yaiva pūrvaṃ pārśvasthe prāyaścittasyaudhena vibhāgena cāropaṇāpradānamupavarṇitā saiva niravaśeṣā oghena vibhāgena ca jñātavyā, yatra tu viśeṣaḥ satatravakṣyate | gataṃyathācchandaḥ sūtramidānīṃ kuśīlasūtraṃ vaktavyaṃ, tacca prāgvadbhāvanīyam adhunā kuśīla prarūpaṇāmāha
eto tivihakusīlaṃ tamahaṃ vocchāmi ahānupuvīe | daṃsaṇanāṇacarite tiviha kusīlo muneyavvo ||
bṛ- ito yathācchandaḥ prarūpaṇānantaraṃ trividhaṃ kuśīlamahamānupūrvyā vakṣyāmi | yathā pratijñātameva karoti, daṃsaṇetyādi trividhaḥ kuśīlo jñātavyaḥ | tadyathā darśane jñāne cāritre ca | etadeva vyācikhyāsuridamāha
nāṇe nāṇāyāraṃ jou virāhei kālamādīyaṃ | daṃsaṇe daṃsaṇāyāraṃ caraṇakusīlo imo hoi ||
vṛ- yo jñānācāraṃ kālādikaṃ kālevinae ityādirūpaṃ virādhayati sa jñāne jñānakuśīla ucyate | yastu darśanācāraṃ niḥśaṅkitatvādikaṃ virādhayati sa darśane darśanakuśīlaḥ | caraṇakuśīlo'yaṃ vakṣyamāṇasvarūpo bhavati tamevāha
kouya bhūtikamme pasiṇāpasiṇe nimittamājīvī | kakkakuruyāya lakkhaṇa muvajīvati vijramaṃtādī ||
bṛ- kautukaṃ nāma āścaryaṃ yathā māyākārako mukhe golakān prakṣipya karṇena niṣkāśayati | nāśikayā vā tathā mukhādagniṃ niṣkāśayatītyādi | athavā pareṣāṃ saubhāgyādinimittaṃ yat snapanādi kriyate | etat kautukaṃ | uktaṃ ca-‘sohaggādinimittaṃ paresi ṇhavaṇādi kougaṃ bhaṇiyamiti, ' evaṃbhūtāni kautukāni tathā bhūtikarmanāma yajjvaritādīnāmabhimantritena kṣāreṇa rakṣākaraṇaṃ, 'jariyādibhūtidāṇaṃ bhūtīkammaviṇidiṭṭhamiti' vacanāt praśnāpraśnaṃ nāma yat svapnavidyādibhiḥ śiṣṭasyānyebhyaḥ kathanam | uktaṃ casuviṇagavijjā kahiyaṃ āyaṃ khaṇi ghaṃṭiyādi kahiyaṃ vā |
jaṃ sīsai anesiṃ pasiṇāpasiṇaṃ havai eyaṃ ||
nimittamatītādibhāvakathanaṃ | tathā ājīvo nāma ājīvi (va) kaḥ | sa ca jātyādibhedataḥ saptaprakārāḥ tān, tathā kalko nāma prasūtyādiṣū rogeṣu kṣārapātanamathavātmanaḥ śarīrasya deśataḥ sarvato vā lodhrādibhirudvartanaṃ, tathā kuru (ra) kā deśataḥ sarvato vā śarīrasya prakṣālanaṃ, lakṣaṇaṃ puruṣalakṣaṇādi, tathā sasādhanā vidyā asādhano mantraḥ | yadi vāyasyādhiṣṭhātrī devatā sā vidyā yasya puruṣaḥ samaṃtraḥ ādiśabdāt mūlakarmacūrṇādiparigrahaḥ | tatra mūla karma nāma puruṣadveṣiṇyāḥ satyā apuruṣadveṣiṇī karaṇamapuruṣa dveṣiṇyāḥ
Linked texts (1)
- Vavahāra — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit