Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p285

Vyavahāravṛtti v21.p285

Language
Sanskrit

v21.p285

vyavahāra - chedasūtram-1-1/30 tvagvarttane śayane eteṣu kriyamāṇeṣuna pratyupekṣaṇaṃ karoti, nāpipramārjanaṃ karoti vā pratyupekṣaṇapramārjana doṣaduṣṭe vākaroti, sāmpratamāvaśyakadvāraṃvyākhyānayati- . [bhā.885] āvassayaṃ aniyayaṃkareihīnātirittavivarīyaṃ |
guruvayaṇeṇaniyoge, valāiīṇamo uosannī || vṛ-āvaśyakamaniyatamaniyatakālaṃ yadivāhīnamathavātiriktaviparītaṃvākaroti, gururācāryastasya vacanaṃ guruvacanaṃ tenaniyogovyāpāraṇaṃtasmin satisaṃmukhovalati | kimuktaṃbhavati? guruṇā bhikṣādiṣu niyuktaḥ san gurusammukhameva kiñcidaniṣṭaṃ bhāṣamāṇo valate, na guruvacastathaivānutiṣṭhati | eṣa deśato'vaṣannaḥ atra prāyaścittavidhiḥ pārśvasthasyevānusaraṇīyaḥ |
yaduktaṃ 'gurusammukho valate' ititatsaviśeṣaṃ vivṛṇoti | [bhā.886] jaha ubailo balavaṃbhaṃjatisamilaṃtusoviemeva |
guruvayaṇaṃakareṃto valāikuṇatīca ussoḍhuṃ || vṛ-yathā balavān balīvardaḥ preritaḥsanduḥśīlatayā saṃmukhaṃvyāvartamānaḥ samilāṃbhanakti | evameva anenaiva prakāreṇa so'pyavasanno guruvacanamakurvan sammukho valatena punaḥ karoti, tataḥ kāryakaro vā utsāhya utśabdo'traniṣedhārthe asoḍhāityarthaḥ | kimuktaṃbhavati? gurusaṃmukhaṃkiñcidaniṣṭamuktvāruṣan karotīti ukto deśato'vasannaḥ | sarvato'vasannamāha[bhā.887] uubaddhapīḍhaphalagaṃ osannaṃsaṃjayaṃ viyāṇāhi |
ṭhavayigaraiyagabhoi emeyāpaḍivattito || vṛ- yaḥ pakṣasyābhyantare pīḍhaphalakādīnāṃ bandhanāni muktvā pratyupekṣaṇāṃ na karoti yo vā nityāvastṛtsaṃstārakaḥ so'baddhapīṭhaphalakaḥ taṃsaṃyataṃsarvato'vasannaṃ vijānīhi | tathāyaḥ sthāpitakabhojī sthāpanādoṣaduṣṭaprābhṛtikā bhojī racitakaṃ nāma kāṃśyapātrādiṣupaṭādiṣu vā yadaśanādideyabuddhayā vaiviktyena sthāpitaṃ tadbhuḍkaityevaṃ śīlo racitakabhojī, tamapi sarvato'vasannaṃ jānīhi | evamamunā prakāreṇa etāḥ sarvato'vasannaviṣaye pratipattayoveditavyāḥ || adhunā prāyaścittavidhimāha[bhā.888] sāmāyārī vitahaṃosanno jaṃca pāvae jattha |
saṃsattoca alaṃdo naḍarūvī elagoceva || vṛ-sāmācārī jñānādisāmācārī kālevinae' ityādirūpāṃyadivāsūtramaṇḍalyarthamaṇḍalyādigatāṃ sāmācārī vitathāṃkurvan yathāsthāne yatprāyaścittaṃ prāpnoti, tatratasyasvasthānaniṣpannaṃprāyaścittamiti gatamavasannasūtram | samprati saṃsaktasūtraṃ vaktavyaṃ, tacca prāgvatparibhāvanīyam | adhunā saṃsaktaparūpaṇāmāha-saṃsattova' ityādisaṃsakto'liṃda ivanaṭa ivabahurūpī naṭarūpīeḍakaivacajñātavya itiśeṣaḥ| etadeva vyācikhyāsurāha[bhā.889) gobhattālaṃdoviva baharūvanaḍovva elagoceva| .
saṃsattoso duviho asaṃkiliṭṭova iyarovā || vṛ- gobhaktayukto'lindo gobhaktālinda iva | kimuktaṃ bhavati? | yathā alinde gobhaktaṃ kukusāodanabhissaṭā avaśrāvaṇamityādi pūrvamekatvamilitaṃ bhavatīti saṃsakta ucyate | evaṃ yaḥ pārśvasthādiṣu militaḥ pārśvasthasaśobhavatisaṃvineṣu militaḥ saṃvignasadṛśaḥ sa saṃsakta iti | yathā vā