Vavahara v21.p295

v21.p295

vyavahāra - chedasūtram-1- 1/35 virodhaḥ, atra sūrirāha-egaṃtenetyādi, na khalvasmākaṃ svaśakti nigṛhanena yathāśaktipravṛttivirahitaḥ kevalapariṇāmaḥ ekāntena pramāṇaṃ tasya pariṇāmābhāsatvāt, kintu sūtraṃ pramāṇī kurvato yathāśakti pravṛttisamanvitaḥ na caikādyabhāve gacche vasan sūtramanuvartate | tatastasya tātvikapariṇāma eva neti sa śalyasya jīvitanāśecaraṇanāśaḥ | punarapi vaktavyānantaraṃ vivakṣuḥ praśnamutthāpayati[bhā.923] coyaga kiṃvā kāraṇapaṃcaṇhasatī tahinavasiyavvaṃ |
diṭuṃto vāṇiyae piṃḍiya atthe vasiukāmo ||| vṛ- codaka āha-yatra pañcānāṃ paripūrṇānāmasadabhāvastatra na vastavyamityatra kiṃvā kāraṇaṃ ko nāma doṣaḥ ? sūrirāha-atra adhikṛtārthe vaṇijā piṇḍitārthena vastukāmena dṛṣṭāntaḥ upamā, gāthāyāṃ saptamī tṛtīyārthe | iyamatrabhāvanā-ko'pivaṇiktena prabhūto'rthaḥ piṇḍitaḥ | tataḥ so'cintayat |kutramayā vastavyaṃ yatrainamarthaṃparibhujeha [ya] miti tatastenaparicintyedaṃ niścikye;[bhā.924] tatthana kappaivāso āhārā jattha natthipaṃca ime |
rāyā vejodhaṇimaṃ nevaiyā rūvajakkhāya || vṛ-tatramamanakalpatevāsoyome vakṣyamāṇāḥ pañcanādhārāḥ | keteityāha-rājānṛpativaidyo bhiṣak, anye cadhanavanto naitikakā nītikāriṇo rūpayakṣādharmapāṭhakāḥ | kasmāditicedata āha[bhā.925] daviṇasya jīvayasyayavādhāto hoja jatthanattheta |
vādhāevegatarassadavyasaṃghāḍaṇāaphalā || vṛ-yatranasantyete rājādayaḥ paripūrṇāḥ pañcatatra niyamato draviṇasya dhanasya jīvitasya vāvyāghāto bhavet | vedyaina vinā jīvitasya, rājādibhirvinā dhanasyavyādhāte caikatarasya dhanasya jīvitasya vā dravyasaṅghāṭanā dravyopārjanā viphalā paribhogasyā sambhavādathavā[bhā.926] raṇā juvaraṇā vā mahayaraya amacca tahakumārehiṃ |
- eehiṃ pariggahiyaṃ, vasejarajaṃ guṇavisālaṃ || vṛ-rājāyuvarājena mahattarakenāmātyena tathākumāraitaiḥ pañcabhiḥ parigṛhītaṃrājyaṃ guṇaviśālaṃbhavati| guṇaviśālatvācca tadvaset | tatra kīśorājetirājalakṣaṇamāha[bhā.927] ubhato jonīsuddhorāyā dasabhāgamettasaṃtuṭṭho |
loe vedesamae kayāgamodhammitorāyā || vṛ-yorājāubhayayoniśuddhaḥ mātṛpitṛpakṣapariśuddhaḥ | tathā prajābhyodaśa bhāgamātragrahaṇasantuṣṭaḥ | tathā loke lokācāre vede samastadarśanināṃ siddhānte samaye nītiśāstre kṛtāgataḥ kṛtaparijñānodhārmiko dharmaśraddhāvānsa rājā, śeṣasturājābhāsaḥ, tathā[bhā.928] paṃcavihekāmaguṇesāhīṇebhuṃjaeniruvige|
vāvaravippamukko rāyā eyāriso hoi|| vṛ- pañcavidhān pañcaprakārān ruparasagandhasparśaśabdalakṣaṇān kāmaguṇān svādhīnāna svabhujopārjitān nirudvignaḥ pratyantarājakṛtamanoduḥkhāsikāyā abhāvāt vyāpāravipramukto deśaparipanthanādivyāpāravipramuktī yuvarājādīnāṃ tadvyāpārādhyāropaṇātoyaḥ sa etādṛśo sajābhavati, yuvarājasya svarupamāha