Vavahara v21.p300
Vyavahāravṛtti v21.p300
- Language
- Sanskrit
v21.p300
āṇādhejjamitiguru, kayariṇamokkhona na vāei ||
vṛ- sūtravācanāpradānaparihāreṇārthameva kevalaṃ vyākhyānāya ācāryasya ekāgratā ekāgramanaskatā dhyāne'rthacintanātmakebhavati | yadipunaḥ sūtramapivācayettadā bahuvyagratvādardhacintāyāmekāgratā na syāt, ekāgratayāpi ko guṇa ityata āha- vṛddhiḥ ekāgrasya hi sato'rthaṃ cintayataḥ sūtrārthasya | tatra sūkṣmārthonmīlanāt vṛddhirupajāyate tathā tīrthakarānukṛtirevaṃ kṛtā bhavati | tathā hi tīrthakṛto bhagavantaḥ kilārthameva kevalaṃ bhāṣante, na tu sūtraṃ nāpi gaṇataptiṃ kṛrvanti | evamācāryā api tathā vartamānāstīrthakarānukāriṇo bhavanti | sūtravācanāṃ tu prayacchatāmācāryāṇāṃ lāghavamapyupajāyate tadvācanāyāstato'dhastanapadavarttibhirapyupādhyāyādibhiḥ kriyamāṇatvādevaṃ tasya tathā vartamānasya loke rājña iva mahatī gurutā prādurbhavati tadgurutāyāṃ ca pravacanaprabhāvanā tathā ājñāyāṃ sthairyamājñāsthairyaṃ kṛtaṃ bhavati tīrthakṛtāmevamājñā pālitā bhavatītyarthaḥ | iyaṃ hi tīrthakṛtāmājñā yathoktaprakāreṇamamānukāriṇā ācāryeṇabhavitavyamiti | ityasmāt hetukalāpātgururācāryaḥ kṛtaḥ ṛṇamokṣo yena sa kṛtaṛṇamokṣastena hi sāmānyāvasthāyāmaneke sādhavaḥ sūtra madhyāpitāstata ṛṇamokṣasya kṛtatvātsūtraṃ na vācayati uktamācāryasvarūpamidānīmupādhyāyasvarūpamāha
suttatthatadubhayaviū ujjuttā nāṇadaṃsaṇacarite | nippāyagasissāṇaṃ erisayā hoti uvajjhāyā ||
vṛ- ye sūtrārtha tadubhayavido jñānadarśanacāritreṣūdyuktāstathā śiṣyāṇāṃ sūtravācanādinā niṣpādakā etādṛśā bhavanti upādhyāyāḥ | | uktaṃ ca
-
saṃmattanāṇasaṃjama, juttīsuttatthatadubhaya vihinnū | āyariyaṭhāṇajoggo suttaṃ vāei uvajjhāto || atha kasmātsūtramupādhyāyo vācayati taducyate-anekaguṇasaṃbhāvattānevāha[bhā. 957 ] suttatthesu thirataṃ, ṛṇamokkho āyatīta paḍibaṃdho | pāḍicchemohajao, tamhā vāe uvajjhātī ||
299
vṛ- upādhyāyaḥ śiṣyebhyaḥ sūtravācanāṃ prayacchan svayamarthamapi paribhāvayati sūtre'rthe ca tasya sthiratvamupajāyate | tathānyasya sūtravācanāpradānena sūtralakṣaṇasya ṛṇasya mokṣaḥ kṛto bhavati | tathā āyatyāmāgāmini kāle ācāryapadādhyāse'pratibandho'tyantābhyastatayā yathāvasthatayā svarūpasva sūtrasyānuvartanaṃ bhavati | tathā pāḍiccheti ye'nyato gacchāntarādāgatya sādhavastatropasampadaṃ gṛhṇate te pratīcchakā ucyante | te ca sūtravācanāpradānenānugṛhītā bhavantīti vākyaśeṣaḥ | tathā mohajayaḥ kṛto bhavati | sūtravācanādānavyagrasya sataḥ prāyaścittaviśrotasikāyā abhāvāt | yata evaṃ guṇāstasmādupādhyāyaḥ sūtraṃ vācayet | pāṭhāntaraṃ 'tamhā ugaṇīu vāetti' atrāpi sa evārthī navaraṃgaṇī upādhyāyaḥ | uktamupādhyāyasvarūpamadhunā pravarttisvarūpamāha
tavaniyamavinayaguṇanihi, pavattayā nāṇa daṃsaṇacarite | saṃgahuvaggahakusalā pavatti eyārisā hoṃti ||
vṛ- tapo dvādaśaprabhedaṃ niyamā vicitrā dravyādyabhigrahāḥ | vinayo jñānādivinayaḥ | taponiyamavinayā eva guṇāsteṣāṃ nidhaya iva taponiyamabhinayaguṇanidhayasteṣāṃ pravarttakāḥ | tathājñānadarśanacāritreṣu udyuktāḥ
Linked texts (1)
- Vavahāra — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit