Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p299

Vyavahāravṛtti v21.p299

Language
Sanskrit

v21.p299

koṭisaṅkhyā hiraṇyaṃ maṇimuktāśilāpravālaratnāni ca maṇayaścaṃdrakāntādyāḥ muktāmuktaphalāni vidrumāṇi ratnāni karketanādīni te īdṛśā bhavantidhanavantaḥ || uktaṃ dhanavatāṃ svarūpamidānīṃ naiyatikasvarūpamāha[bhā. 951]
saṇasattarasādīṇaṃ dhannāṇaṃ kuṃbhakoḍikoḍīṇaṃ | jesitā bhāyaṇaṭhā erisiyā hoṃti niyaiiyā ||
-
vṛ- saṇaḥ saptadaśo yeṣāṃ tāni saṇasaptadaśāni tāni cāmūni tadyathā śāliḥ 1 yavaḥ 2 kodravāḥ 3 vrīhi 4 rālakaḥ 5 tilāḥ 6 muddrāḥ 7 bhāṣāḥ 8 cavalāḥ 9 caṇakāḥ 10 | tuvarī 11 masurakaḥ 12 kulatthāḥ 13 godhūmāḥ 14 niṣpāvāḥ 15 atasī 16 saṇaśca 17 uktaṃ ca
sāli java koiva vīhi rālagatila mugga māsa cavala caṇā |
vari masūra kulathā gohuma niṣpāva avasi saṇā ||
saṇasaptadaśāni ādiryeṣāṃ tāni saṇasaptadaśāni, teṣāṃ dhānyānāṃ kumbhakoṭī koṭyo yeṣāṃ bhojanārthaṃ viśrāṇanārthaṃ gṛheṣu santi te etādṛśā bhavanti naiyatikāḥ, niyatirvyavasthā tatra niyuktāstathā vā carantīti [nai] niyatikāḥ | uktaṃ niyatikasvarūpam || adhunā rūpayakṣasvarūpamāhabhaṃbhīya māsurukkhe māḍharakoḍiṇa daṃḍanītisu | allaṃcapakkhagāhī erisayā rūvajakkhāto ||

vṛ- bhambhyāyāmāsu [ śuda ? ] vṛkṣe māḍhare nītiśāstre kauṇḍinyapraṇītāsu ca daṇḍanītiṣu ye kuśalā iti gamyate | tathā na kasyāpi lañcāmutkocaṃ gṛhṇanti | nāpyātmīyo'yamiti kṛtvā pakṣaṃ gṛhṇanti te etādṛśo'laṃcā pakṣagrāhiṇo rūpayakṣārūpeṇa mūrtyā yakṣā iva rūpayakṣāḥ mūrtimanto dharmaikaniṣṭhā devā ityarthaḥ | ukto vaṇig dṛṣṭāntaḥ | | sāmpratamupanayanamāha

tattha na kappai vāso guṇāgarā jattha natthiṃ paṃca ime | āyariya uvajjhāe pavittathaireya gīyatthe ||
vṛ- vaṇija iṃva rājādyabhāve sādhorapi tatra gacche vāso na kalpate | yatra ime vakṣyamāṇāguṇānāmākarāḥ sthānāni guṇākarāḥ pañca na santi ke te ityāha- ācārya upādhyāyaḥ pravṛttiḥ sthaviro gītārthaśca | tatra kīdṛśaḥ ācāryastatsvarūpamāha

suttattha tadubhaehiṃ uvauttā nāṇadaṃsaṇacarite |
gaṇatatti vippamukkā erisayā hoṃti āyariyā ||
vṛ-ye sūtrārthatadubharupetā iti gamyate | tathā satataṃjñānadarśanacāritresamāhāro dvandvaḥ jñānadarśanacāritreṣu upayuktāḥ kṛtopayogāstathā gaṇasya gacchasya yā taptiḥ sārā tayā vipramuktā gaṇāvacchedaprabhṛtīnāṃ tattapteḥsamarpitatvāt,upalakṣaṇametat, śubhalakṣaṇopetāścaya etādṛśā bhavantyācāryāḥ | tecārthameva kevalaṃ bhāṣante na tu sūtramapi vācayanti tathā coktam
suttatthaviū lakkhaṇajutto gaccharasa meṭi [ ḍhi] bhūtoya | gaṇatatti vippamukko atthaṃ bhāsei āyario ||
atha kiṃ kāraṇamācāryāḥ svayaṃ sūtraṃ na vācayanti | tata āha[bhā. 955]

ega gayā yajjhāṇe buḍḍī titthayara anuggaī garuyā |

Linked texts (1)