Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p306

Vyavahāravṛtti v21.p306

Language
Sanskrit

v21.p306

uddeśaka : 2, mūlaṃ : 36, [bhā. 977] sthāpanā dvikam | sampratidravyakṣetrakāladvikapratipādanārthamāha[bhā.978] cittabhacittaṃ ekkekkayasya je jattiyāudubheyā |
khette dupaesādī dusamayādī ukālaṃmi || vṛ- dravyadvikaṃ dvividhamāgamato noāgamatañca | tatrāgamato dvikaśabdārthajñātā tatra cānupayuktaḥ; noāgamatastrividhaṃ.-jñaśarīra bhavyaśarīratadvyatiriktabhedāt | tatra jñaśarīrabhavyaśarīre prāgvat tadvyatiriktaṃ sacittamacittaṃ ca ekaikasya ye yāvanto dvikabhedāḥ sambhavanti te sarve vaktavyāḥ | ye ceme sacittaṃ dravyadvikaṃ dvidhā saṃsārasthaṃ nirvṛttaṃca, saṃsārasthaṃ dvidhā ekendriyamanekendriyaṃ ca | tatraikendriyaṃ pañca prakāraṃ-pṛthivyaptejovāyuvanaspatibhedāt | ekaikamapi dvidhā-paryāptamaparyāptaṃ ca | anekendriyaṃ dvidhāsaṃkhyātavarṣāyuṣkamasaṃkhyātavarṣāyuṣkaṃca | ekaikaṃ dvidhāparyāptamapayārataṃ ca | nirvavittamapi dvidhāanantarasiddha paramparasiddhaca |athavā sacittaṃ trividhaṃ | tadyathā-dvipadaṃcatuṣpadamapadaṃca | tatra dvipadaṃdvau puruṣāvityādi, catuṣpadaṃ dvau balīva vityādi, apadaṃ dvau vṛkṣāvityādi | acittaṃ dvau paramāṇū dvau dvipradeśikau tripradeśikau yāvat dvau saṃkhyātpradeśikau dvāvanantapradeśiko saṃkhyātasya saṃkhyātā bhedāḥ, asaṃkhyātasya asaṃkhyātā anantasya anantāḥ | uktaṃ dravyadvikamadhunā kṣetradvikamāha-khette dupadesādī kṣetrakṣetraviṣayaṃdvikaṃdvīpradeśādidvāvākāśapradeśāvādiśabdādvipradeśāvagāḍhaṃvā dravyaṃkṣetradvikaṃ kṣetradvike tasyāvasthānāt | yadi vā dve bhārate dve erāvate ityādi parigrahaḥ | ukta kṣetradvikaṃ, kāladvikamāha dvisamayādikaṃdvausamayāvādiśadvāt dveāvalikedvaumuhūrtāvityādiparigrahaḥ |athavā dvisamayasthitikaṃ dravyaṃ kāladvike'vasthānāt kāladvikamādiśabdātyāvalikāsthitikādiparigrahaḥ |
uktaṃ kāladvikamadhunābhāvadvikamāha[bhā.979] bhāve pasatthamiyara hoipasatthaṃtu nāṇiṇonāṇe |
kevali chaumaṃnāṇe nonāṇe diṭhicaraṇeya || vṛ- bhāvadvikaṃ dvidhā āgamato no āgamataśca | tatrāgamato dvikaśabdārthajñātā tatra copayuktaḥ, upayogobhāvanikṣepaiti vacanāt, noāgamatodvidhā tadyathāpraśastamitaracca,itarannāmā'praśastaṃ | taccedaṃ rāgo dveṣaśca, praśastaṃdvidhā-jñānaṃnojñānaṃca | tatrajñāne jñānaviṣayaṃtikamidaṃ tadyathākaivalikaṃchādyasthikaṃ ca |nojñānenojñānaviṣayaṃ dvikaṃdṛṣṭiścaraṇaṃca | dṛṣṭiḥsamyaktvaṃ,caraṇaṃcāritram etadevasaprabhedaṃprarūpayati[bhā.980] ekkakkaṃ piya tivihaṃ, saṭhāṇe natthikhaiya aiyāro |
uvasāmiesu dosu, aiyārī hojja sesesu || vṛ- ekaikamapi darśanaṃ caraṇaṃca pratyekamityarthaḥ | trividhaṃ triprakāraṃ | tadyathā-kṣāyikaṃ aupaśamikaṃ kṣāyopaśamikaṃca tatra kṣāyikaṃsamyaktvaṃkṣāyikasamyagdṛṣṭeḥ | aupaśamikamupaśamaśreṇyām |śeṣakālaṃ kṣāyopaśamikaṃ, | caraṇamapi kṣāyikaṃ kṣapakanirgranthasya, aupaśamikamupaśamaśreṇyāmanyadā kṣāyopaśamikam | tatrakṣāyikejñānedarśanecāritrecasvasthāne nāstyatīcāraḥ, tathāhi kevalinastiṣvapi jñānadarśanacāritreṣukṣāyikeṣuvartamānasyanatadvipayā kācidapivirādhanā, parasthāneṣusaṃbhavedapi, tathāhi śrutakevalyādeḥ kṣāyikedarśanavartamānasya darśanenāsti virādhanājñānacaraṇayostubhajaneti | uvasāmie vidosutidvayordarśanacaraṇayoraupaśamikebhāvevartamānayoḥ svasthānenāstyatīcāraḥ |aupaśamikaṃ hidarśanaṃ [2129

Linked texts (1)