Vavahara v21.p311

v21.p311

vyavahāra - chedasūtram-1-2/36 __ vṛ-nāmavihāraḥ sthāpanāvihārodravye dravyanimittaṃ dravyabhūto vihāro dravyavihāraḥ bhāve bhāvavihāraḥ | evameṣavihāraścaturvidobhavati,ihacanoāgamatobhāvavihārenagītārthenādhikāronaśeṣaistastānadhikṛtya vyutpattimāha-yasmādvividharanekaiḥ prakāraiḥ rajaḥ karma harati tasmādvihāra ityucyate | vividhaṃ hriyate rajaḥ karmāneneti vihāro'kartarīti ghañiti vyutpatteḥ | samprati nāmādibhedā vyākhyeyāstatra yasya vihāra iti nāma sa nāmavihāraḥ sthāpanāvihāraścittakarmaṇyanyatra vā ālikhyamānaḥ sthāpanāvihāraḥ | dravyavihāro dvidhāāgamato noāgamataśca | tatrāgamato vihāraśabdārthajñātā tatracānupayuktaḥ |noāgamatastridhājñaśarīrabhavyaśarīratadvayatiriktabhedāt | tatrajñaśarīrabhavyaśarīre prāgvat | tadvayatiriktamāha[bhā.992] āhārādīṇaṭhā jou vihāro agīyapāsatthe |
joyāvi anuvautto, viharatidavvavihārou || vṛ-yo nāma āhārādīnāmāhāropadhiprabhṛtīnāmayotpādanāya agītānāmagītārthānāṃ pārśvasthānāṃ cagāthāyāṃ samāhāro dvandvaḥ | ṣaṣṭhīsaptamyorarthaṃ pratyabhedācca saptamyā nirdeśaḥ | tathāyo'pyanupayuktaḥ san viharatieṣasarvo'pidravyevihāraḥādyodravyanimittatvātdravyavihāraḥ dvitīyo'nupayuktatvāditiukto dravyavihāraḥ |bhāvavihārodvidhā-āgamatonoāgamataśca | tatrāgamatovihāraśabdārthajñātātatracopayuktaḥ no āgamatobhāvavihāro dvidhā-gītārtho niśritaśca | tathā cāha - [bhā.993] gīyattho ya vihāro bīya gīyatthanissito hoti |
etto tattiya vihāro nāṇunnāto jinavarehiṃ || vṛ-vihāraḥ prathamo bhavati gītārthaḥ gītārthasādhvātmako dvitīyogītārthaniśritaḥ gītārthasya niśrā saṃśrayaṇaṃgītārthaniśrāsāsañjātāyasyetipāṭhāntaraṃgītārthamiśritaititatragītārthasaṃyuktaitivyākhyeyaṃ iti | ābhyāṃ gītārthagītārtha niśritābhyāmanyastṛtīyo vihāro nānujñāto jinavarendraiḥ || tatra gītārtha gītārthaniśritaṃca vihāramāha[bhā.994] jinakappito ugīyattho, parihāravisuddhito vigīyattho |
gīyatthe iḍḍīdugaṃsesā gīyatthanissāe || vṛ- gītārthā dvividhāstadyathā-gacchagatā gacchanirgatāśca | tatra gacchanirgatā ime jinakalpiko gītārthaḥ parihāra viśuddhiko'pi gītārthaḥ | apiśabdādyathālandakalpikapratimāpanno'pi ca gītārthaḥ, amīṣāṃ vihārogītārthaḥ, gacchavāsegītārthegītārthaviṣaye ṛddhidvikaṃtadyathā-ācārya upādhyāyaśca, | athavā ācāryaḥ śeṣa catuṣṭayamupādhyāyapravṛttisthaviragaṇāvacchedirupametacca dvikaṃ sthānāni niyuktamiti | vyavahriyate svasvavyāpāre teṣāṃ niyuktatvāt śeṣāḥ sarve aniyuktāḥ te yadi gītārthā yadivā agītārthāḥ | sarve gītārthaniśrayā vihartavyam | atrapara āha[bhā.995] coeiagīyatthe, kiṃ kāraṇa monisijjhaivihāro |
suṇadiṭataṃcoyaga, siddhikaraṃ nihnave esi || vṛ-codayatipraśnaṃ karoti agītārthe agītārthasya kiṃkāraṇaṃkiṃnimittaṃmo itipādapūraṇe niṣiṣyate vihāraḥ sūrirāha-hecodaka! trayāṇāmapyeteṣāṃgītārthāgītārthaniśritāgītārthānāṃsiddhikaraṃ dṛṣṭāntaṃśrṛṇu |
tamevāha[bhā.996] tivihe saṃgillaṃmizānaṃto nissie ajānate |