Vavahara v21.p406
Vyavahāravṛtti v21.p406
- Language
- Sanskrit
v21.p406
uddeśaka :
bhikkhādi viyāduve, paccayaheuṃ ca do heuṃ ||
vṛ- ekaḥ pārśve samīpe saṃjñāpurīṣotsarge ālaptamālapanaṃ kasyāpyācāryaḥ kārayedityādikāryārthaṃ tiṣṭhati | dvau ca bhikṣāyāmādiśadvādauṣadhānayanādau vicāre bahirbhūmau gacchataḥ yadi vā sūtrārthaḥ saṃvādapratyayahetordvī bhāvetāṃ, samprati prāguktāyāmeva caturbhaḍyāṃ viśeṣaṃ vaktukāma āha davve bhāve palicchada davve tiviho u hoi cittādī | loiya louttarito duviho vāvārajuttiyaro ||
vṛ- paricchado dvividho dviprakāro- dravye bhāve ca | tatra dravye dravyaparicchadastrividho bhavati cittādi sacito acitto miśraśca | eṣa trividho'pi dravyaparicchado bhūyo dvidhā-laukiko lokottarikaśca | tatra laukikaḥsacitaḥ trividho dvipada catuṣpadāpadabhedāt | acitte hiraṇyādi miśrasacittācittasamavāyena, lokottarikaḥ sacitto dravyaparicchadaḥ śiṣyādiḥ | acitta upadhi miśraḥ sacittācittasamavāyataḥ | tatra laukike lokottarike ca dravyaparicchede dvidhā, yathā-vyāpārayukta itaro vyāpārāyuktaḥ tatra laukike vyāpārayukte ca nidarśanamāha
7
405
do bhāuyā virikkā, ekko puna tatthaṃ ujjato kamme | ucitabhattippadānaṃ akālahīnaṃ ca parivaḍḍī ||
vṛdvau bhrātarau | tau parasparaṃ viraktau dhanaṃ viricya pṛthakpṛthak jātāvityarthaḥ | tatra tayordvayormadhye punarekaḥ kṛṣiṃ kurvan karmaṇi udyuktaḥ | vimuktaṃbhavati ? svayaṃ karma karoti bhūtikāṃśca kārayati, bhṛtikānāṃ vā kālaparihīnaṃ ucitāṃ paripūrṇāṃ bhṛtiṃ mūlyaṃ dadāti | akālaparihīnaṃ ca paripūrṇa bhaktaṃ | evaṃ ca tasya vyāpriyamāṇasya kṛṣeḥ parivṛddhirajāyata sādhuvādaśca ||
kayamakayaṃnajāṇai na ya ujjamae sayaṃ na vāvāro |
bhattibhattakālahīne duggahiyakisīe parihānī ||
vṛ- dvitīyo vyāpārāyukto bhṛtikaiḥ kiṃ karmakṛtaṃ kiṃ vā na kṛtamiti naiva jānāti svayamaparibhāvanādanyataṃścāpracchanāt na ca svayaṃ karmakaraṇāyodyacchati na vā madhye sthitvā bhṛtakān vyāpārayati bhṛtibhakte ca bhṛtibhṛtakānāṃ kālahīne dadāti | kimuktaṃ bhavati ? bhṛtimaparipūrṇāṃ dadāti kālahīnāṃ ca evaṃ bhaktamapi tata evaṃ durgṛhītāyāḥ kṛṣestasya parihānirabhūdasādhuvādaścasamprati lokottarikaṃ dravyaparicchade vyāpārayuktamāha[bhā. 1405 ]
jo jāe laddhīe uvaveo tattha taṃ nijoiti | uvakaraṇasue atthe, vāde kahaṇegilāṇeya ||
vṛ- yo yayā labdhyā upapeto yukto vartate, tatra taṃ niyojayanti sūrayastadyathā upakaraṇe iti upakaraṇotpādane sute iti sūtrapāṭhalabdhyupetaṃ sūtrapāṭhe arthagrahaṇa salabdhisamanvitaṃ paravādimathane dharmakathanalabdhiparikalitaṃ dharmakathane, glānapraticaraṇaṃ paṭīyasaṃ glānapratijāgaraṇe |
[ bhā. 1406 ] jaha jaha vāvārayate jahā ya vāvāriyā na hīyaṃti |
taha taha gaṇaparivaḍḍī nijjaravaḍḍīvi emeva ||
vṛ- yathā yathā tattallabdhyupetān tatkarmaṇi vyāpārayanti yathā yathā ca vyāpārā na hīyante deśakāla svabhāvaucityena vyāpāraṇāttathā tathā gaṇasya gacchasya parivṛddhirbhavati | nirjarāvṛddhirapyevameva nirjarāpi