Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p437

Vyavahāravṛtti v21.p437

Language
Sanskrit

v21.p437

vyavahāra - chedasūtram-1-3/75 - vṛ-ko'pibahuputrako narapatiḥsāmudrikaṃsāmudralakṣaṇavettāraṃbhaṇatiyathākamahaṃkumāraṃnṛpaṃsthāpayāmi evamuktaḥ so'piteṣāṃkumārāṇāṃ yasya doṣoguṇovā eke naikeca vidyante tatsarvaṃparikathayati |
tatradoṣā ime[bhā.1560] nidhdhūmagaṃca ḍamaraṃmārīdubhikkhacorapaurāī |
dhaṇadhannakosahānī balavatipaccaṃtarāyāṇo || vṛ-nidhūmakaṃnāmaapalakṣaṇaṃyatprabhāvato rājyamanuśāsatirandhanīyamevanabhavati |ḍamaraṃyadvaśādrājyaṃ ḍamarabahulaṃ bhavati prabhūtasvadeśotthaviplavā evopajāyante ityarthaḥ | māriryadvaśānmāridoṣopahataṃ pracura durbhimupayāti | corapracuraṃ yadvaśāhavaścaurā ucchalanti | dhanahāniryataḥ sarvatra dhanakṣayaḥ saṃbhavati dhānyahāniryatprabhāvāt vṛṣṭe'pi medhe sasyaniṣpattistāddaśī nopajāyate | kośahāniryataḥ kośakṣayaḥ | balavatpratyantarājakaṃyadobalavataḥ pratyaṃtarājanaḥsarvebhavanti | etekasyāpyekaḥ kasyāpyanekekasyāpi sarvadoṣāḥ | adhunā guṇamāha[bhā.1561] khemaṃsivaṃsubhikkhaṃ niruvasagaṃguṇehiṃ uvaveyaṃ |
abhisiṃcaṃtikumāraṃgacchevi tayānuruvaṃtu || vṛ-kṣemaṃ nāma sulakṣaṇaṃ yadvaśātsarvatra rājye nīrogatā, śivaṃ yataḥ kalyāṇaṃ subhikṣaṃ yataḥ sarvatra subhikṣasaṃbhavaḥ, nirupasarga yataḥ sakale'pideśemāriḍamarādyapasargāsaṃbhavaḥ | ete'piguṇāḥ kasyāpyekaḥ kasyāpyaneke kasyāpi sarve | tatra yathā doṣāpetamadhikṛtaiśca guṇaiḥ sarvairapyupetaṃ kumāraṃ rājāmātyādayo rājye'bhiṣiñcanti | tathā gacche'pi tadanurupaṃ rājā kumārānurupaṃ sarvathā doṣavinirmuktamekāntato guṇairupetamācāryapade siñcanti | etadeva spaṣṭayati[bhā.1562] jaha terāyakumārā sulakkhaṇāje suhā janavayāṇaṃ |
saṃtamavisuyasamiddhaṃna ṭhāveṃtiguṇeguṇavihūṇaṃ || vṛ- yathā te rājakumārāḥ salakṣaṇā ye sthāpitāḥ santo janapadānāṃ śubhāḥ kalyāṇakāriṇaḥ ta eva sthāpyante | na śeṣāstathā surayo'pi gacchavṛddhimapekṣamāṇāḥ santamapi śrutasamṛddhaṃ guṇavihinaṃ na gaṇe sthāpayanti| [bhā.1563] lakkhaṇajuttojaivihuna samiddhasutteṇa tahavitaṃṭhavae |
tassa puna hoti asamattopakappanāmassa || vṛ-lakṣaṇayuktoyadyapihuniścitaṃnasamṛddhaḥ śrutenatathāpitaṃsthāpayettasyapunardeśobhavatyasamāptaḥ prakalpanāmno niśīthādhyayanasyakathaṃ punardeśo'samāsa ityāha[bhā.1564] deso suttamadhītaṃna tuatthoatthatovaasamattī |
. sagaṇe aṇarihagītāsattīe giṇheja metthehito || vṛ- prakalpasya dvidhā śarīraṃ sūtramarthaśca | tatra deśaḥ sūtramadhītaṃ na tvarthaḥ | athavā artho'pi kiyānadhigataḥ kevalamarthataḥ samāpti bhūt | tato ye svagaṇe ācāryalakṣaṇavihīnatayā gītārthā api santo'narhāḥ ācāryapadāyogyāstebhyaḥ ācāryapadopaviṣṭaḥ sannatha gṛhṇīyāt | atha svagaṇe gītārthā na vidyanteteṣāmasatyabhāveebhyo vakṣyamāṇebhyo gṛhṇīyāttonevāha[bhā.1565] saṃvigamasaṃvigesāruviyasiddhaputapacchanne |
paḍikaṃtaabbhuṭhie asatīannatthatattheva || vṛ-svagaṇe gītārthānāmabhāve anyeṣāṃsāṃbhogikānāṃsamasukhaduḥkhānāṃgītārthānāmaṃtikegatvādhīte, teṣāmapyabhāve nyasāṃbhogikānāṃ gacche praviśya paṭhaṃti, teṣāmapya bhāve pārśvasthādīnāṃ saṃvigna

___

Linked texts (1)