Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p51

Vyavahāravṛtti v21.p51

Language
Sanskrit

v21.p51

vyavahāra - chedasūtram-1___ anaṃtavanaspatikāyikaṃ saṃghaṭṭayati māsaguru paritāpayati caturlaghu, apadrāvayati caturguru, dvitri divasādi niraṃtarasaṃghaṭṭanādiṣūttarottarekaikasthānavṛddhitaḥ saptamirdivasairmūlaṃ, dvīṃdriyaṃ saṃghaṭṭayati caturlaghu paritāpayati caturguruapadrāvayatiṣaṭlaghu, atradvayādidivasaniraṃtara saṃghaṭṭanādiṣuṣaḍbhirdivasairmūlaṃ,trīṃdriyaṃ saṃghaṭṭayati caturguruparitāpayatiṣaṭlaghuapadrāvayatiṣaṭguruatrapaṃcabhidivasairmūlaṃ caturiṃdriyaṃ saṃghaṭṭayati ṣaṭlaghu, paritāpayataḥ ṣaṭguru apadrāvayatomāsikachedaḥ atracaturbhirdivasairmūlaṃpaṃceṃdriyaṃsaṃghaṭyataḥ ṣaṭguru paritāpayataḥcchedāpadrāvayatomūlamatradvayordivasayoranavasthāpyaṃtriṣu divaseṣupārāṃcitamiti, tadevamuktaṃ saprabhedaṃ pratisevanāprāyaścittamadhunā saṃyojanāprāyaścittaṃ vaktavyaṃ; asmiṃśca vyākhyāte yataḥ prarupaṇāpṛthaktvamityetadapidvāraṃvyākhyātaṃdraṣṭavyaṃtatracodakaḥ saṃyojanādīnāṃbhedānāṃprarupaṇā pṛthaktvamākṣipannāha - [bhā.136] paḍisevaṇaṃ vinākhalu saṃjogārovaṇā na vijaṃti |
māyāciyapaḍisevā aippasaṃgoyaṃ iti ekkaṃ ||| vṛ-ihaprāyaścittaṃsarvamutpadyatepratisevanāto, nakhalumūlaguṇapratisevanāmuttaraguṇapratisevanāṃvā vinā kvāpi prāyaścittaḥ saṃbhavaḥ paḍiseviyaṃmi dijai pacchittaṃ iharahāupaḍiseho iti vacanāt tataḥ saṃyojanāprāyaścittamāropaṇāprāyaścittaṃca pratisevanāmaṃtareṇanabhavatītitayoḥ pratisevanāyāmevāṃtarbhāva: pratikuṃcanāprāyaścittamapi na pratisevanātaḥ pṛthagupapannaṃ, yataḥ pratikuṃcanā nāma māyā tathā coktaṃ paliuṃcaṇaṃti ya māyattiyaniyaḍittiyaegaṭṭāe iti māyā ca pratisevanā tata ekameva pratisevanāprāyaścittamupapattimat, na śeṣāṇi trīṇi saṃyojanādīni pṛthak prāyaścittāni anyathaivamatiprasaṃgaāpadyate, tathāhi saṃyojanādīni trīṇi prāyaścitāni pratisevanārupāṇi bhavaṃtyapi pratisevanā bhavaṃti tataḥ pratisevanāpi na pratisevanā syāt viśeṣābhāvāt aniṣṭaṃ caitat tasmādekameva prāyaścittaṃ pratisevanā, naśeṣāṇītieva codakenākṣipte prarupaṇāpṛthaktvesūriruttaramāha - [bhā.137] egāhigāṇavi nāṇattaṃ kettiyāva dijaṃti |
āloyaṇāvihīviya iyanāṇattaṃ cauṇhaṃpi || vṛ- ekādhikārikāni nāma ekasmin śayyātarapiṃḍādāvadhikṛtadoṣe'nālocite eva yāni śeṣadoṣasamutthitāni prāyaścittāni tānyekādhikārikāṇi, ekādhikāre bhavāni ekādhikārikāṇi adhyātmāditvādikaṇitivyutpatteḥ teṣāmapyekādhikāriṇāṃnānātvaṃ napunaraikādhikāritayā ekatvamiti prajñāpanāya tadarthaṃsaṃyojanāprāyaścittaṃ pṛthagucyatenānātvameva gāthādvayenadarśayati || [bhā.138] sejjāyaritipiṃḍe yāudaullekhalutahā abhihaḍeya |
āhākammeya tahā sattausāgārie māsā ||| vṛ-kenāpisādhunā prathamataḥśayyāyarapiṃḍaupabhuktatasminnanālocitaeva tadanaṃtaramudakārdamāsevitaṃ, tatobhyāhataṃtadanaṃtaramādhākarmikaṃetānicatvāryapyekādhikārikāṇiadhikṛtaeva śayyātarapiṃḍadoṣe anālociteśeṣadoṣaprāyaścittānāṃ saṃbhavāt eteṣāṃ caikādhikārikāṇāmapi nānātvaṃ natu śayyātarapiṃḍe evaśeṣāṇyaṃtarbhavaṃti, tataḥsarvāṇyapipṛthagālocanīyānina kevalaevaikaḥ śayyātarapiṃḍaitiparijñānāya saṃyojanādītetatraśayyātarapiṃḍemāsalaghuudakā!pimāsalaghusvagrāmātepimāsalaghuādhākarmika catvāro gurumāsāḥ gurugā āhaya iti vacanāt evaṃ śayyātarapiṃḍe adhikṛte saṃyojanāprāyaścittaṃ