Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p59

Vyavahāravṛtti v21.p59

Language
Sanskrit

v21.p59

prāyaścittadānavidhiracyate tathā cāha [bhā. 165 ]
vyavahāra - chaṃdasūtram-1
paḍhamassa hoi mūlaṃ bii mūlaṃ chedoca chagurugā | jayaṇāe hoi suddho, ajayaṇā gurugā tivihabhedo
vṛprathamasyācāryasya kṛtakaraṇasya sāpekṣasya mahatyapi aparādhe sāpekṣatvāt prāyaścittaṃ mūlamupalakṣaṇametat tena tasyaivākṛtakaraṇasyāsamarthāt | chedaityapi draṣṭavyaṃ dvitīye upādhyāye kṛtakaraṇe | tathārūpāyāṃ dhṛtibalasamarthatāyāṃ mūlamitarathā cchedaḥ | akṛtakaraṇe guruṣaṇmāsikaṃ, ihācārya upādhyāyo vāyadiyatanayā kāraṇe deśakālānurūpaṃ prāyaścittasthāne avarttiṣṭa, tadā śuddho na prāyaścitaviṣayaḥ yatanayā kāraṇapravṛtteḥ ayatanayā tu prāyaścittasthāne pravṛttau mūlaṃ chedo vācāryasya, upādhyāyasya tu gurukādārabhyoktaprakāreṇa trividhā prāyaścittasya bhedaḥ ṣaḍguruchedo mūlaṃ ca, evaṃmuktānusārato bhikṣuṣvapi prāyaścittadānavidhiranusaraṇīyaḥ etadeva vyācakṣāṇa āha -

savvesiṃ avisiṭṭī āvattītena paḍhamayā mūlaṃ | sāvekkhe gurumūlaṃ kayākae hoi puna cheou || sāvekkhāttica kāuṃ, gurussa kayajogiṇo bhave chedo | akayakaraṇami chaguru ii aḍḍokatīe neyaṃ | |

vṛ- iti prāyaścittadānavidhiruktaprakāreṇa kathayitumabhīṣṭo, yadā sarveṣāmācāryādīnāmāpattiḥ prāyaścittasyāpādanaṃ, aviśiṣṭā sāpekṣāṇāṃ ca mahatyaparādhe mūlaṃ nānavasthāpyaṃ, pārāṃcitaṃ vā tataḥ prathamatayā sarveṣāṃ mūlamāpannamaviśiṣṭamadhikṛtya gurulādhava ciṃtayā prāyaścittadānavidhirucyate, tatra sāpekṣe gurau ācārye gāthāyāṃ vibhaktilopaḥ prākṛtatvātkṛte kṛtakaraṇe prāyaścittaṃ mūlaṃ, sāpekṣe iti vacanāt, mahatyapyaparādhe gurau sāpekṣatvāt mūlameva prāyaścittaṃ, natvanavasthāpyaṃ, parāṃcitaṃ veti jñāpitaṃ etadeva copajīvya prāgapyevamasmābhirvyākhyātaṃ; akṛte akṛtakaraṇe gurāviti saṃbaṃdhādācārye bhavati prāyaścittaṃ chedaḥ, sāvekkhītti ca kāumityādi, atra guruśabdenopādhyāyaḥ procyate ācāryasyoktatvāt gurorupādhyāyasya kṛtayoginaḥ kṛtakaraṇasya mūlaṃ prāyaścittamāpannasyāpi sāpekṣya iti kṛtvā prāyaścittaṃ chedo bhavati, tasyāpi kṛtakaraṇasya manāk nirapekṣatāyāṃ mūlamapi prāyaścittaṃ biie mūlaṃ ca chedo chaggurugā itivacanād akṛtakaraṇe tu tasminnevopādhyāye mūlamāpannepi prāyaścittaṃṣaḍgurukāḥ | guravaḥ ṣaṇmāsāḥ | akṛtakaraṇatayā chedaprāyaścittasyāpyanarhatvāt iti evamamunā prakāreṇa aḍḍokkaṃtīe iti ekaikasminnācāryādau sthāne kṛtakaraṇabhedato dve dve prāyaścitte tayośca dvayorekamādyaṃ prāyaścittamupakrāmati na tuttarasthāne'nuvarttate dvitīyaṃ cottarasthāne'nuvarttate ekaṃ ca dvayorarddhamityatrārddhāpakrāṃtyā jñeyaṃ prāyaścittadānamidamiti saṃkṣiptamuktamiti, vineyajanānugrahāya yaṃtrakakalpanayā viśeṣato bhāvyate, tatra yaṃtrakavidhānamidaṃ tiryak dvādaśagṛhakāni kriyate, adhomukhaṃ ca viṃśatigṛhāṇi evaṃ ca dvādaśagṛhātmikā viṃśatigṛhapaṃktayo jātāḥ |
tatra viṃśatitamāyāṃ paṃktī dakṣiṇato ye aṃtiye ye dve dve gṛhake te muktvā tasyā adhastāt daśagṛhātmikā ekaviṃśatitamā paṃktiḥ sthāpyā, tasyāmapyekaviṃśatitamāyāṃpaṃktau yedve aṃtime gṛhake te muktvā adhastāt aṣṭagṛhātmakā dvāviṃśatitamā paṃktiḥ sthāpanīyā, tasyāmapiye dve aṃtime gṛhake te muktvā tasyā adhastāt ṣaḍgṛhātmikā trayoviṃśatitamā paṃktirnyasanīyā, tasyāmapi ye dve aṃtima gṛhake te vimucya tasyā