Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p62

Vyavahāravṛtti v21.p62

Language
Sanskrit

v21.p62

pīṭhikā - [bhā. 167] pūrvārddhaṃ, navame pūrvārddhadaśame nirvikṛtikaṃ, atraṣaṣṭhādārabdhaṃ nirvikṛtikeniṣṭhitaṃ dvāviṃśatitamāyāṃ paṃktī prathame gṛhake caturthaṃ dvitīye ācāmlaṃ caturthe ekāśanaṃ paṃcame ekāśanaṃ ṣaṣṭhe pūrvārddha saptame pūrvārddha aṣṭame nirvikṛtikamatracaturthādārabdhaṃ nirvikṛtikeniṣṭhitaṃ, trayoviṃśatitamāyāṃpaṃktau prathamegṛhake ācāmāmlaṃ dvitīye ekāśanakaṃ | tṛtīye ekāśanakaṃ | caturthe pūrvārddha paṃcame pūrvārddha, ṣaṣṭhe nirvikṛtikaṃ, caturviṃśatitamapaṃktau prathame gṛhake ekāśanakaṃ dvitīye pūrvārddha tṛtīye pūrvārddhaṃ | caturthe nirvikṛtikaṃ, paṃcaviṃśatitamaṃpaktīprathamegṛhakepūrvārddhadvitīyenirvikṛtikaṃṣaḍviṃśatitamāyāṃpaṃktau nirvikṛtikamiti, tadevaṃ kayakaraṇā iyarevā ityādinā ye puruṣabhedāḥ prāguktāsteṣāṃ prāyaścittadānavidhiruktaḥ | saṃprati jaṃ sevei ahigato ityādiyat gāthottarārddhamuktaṃ, tadvyākhyānārthamāha, - [bhā.168] akayakaraṇāugīyāje yaagīyā ya akayaathirāya |
tesāvattianaṃtarabahuyaṃtariyaṃ va jhoso vā | vṛ-ye gītā gītārthā adhigatā ityarthaḥ, akṛtakaraṇāḥ ye ca agītā agītārthā anadhigatā iti bhāvaḥ, akayatti akṛtakaraṇāśca, caśabdāt akṛtakaraṇāśca | asthirāśca kṛtakaraṇā akṛtakaraṇāśca teṣāṃ kadācit āpattiprāyaścittaṃ dīyate, yatyatprāyaścittaṃ āpanaṃtadeva dīyate iti, yāvat kadācit tathāvidhāyāmasamarthatāyāṃ yatprāyaścittamāpannaṃ, tasyāktinamanaṃtaraṃ dīyate, kadācitprabhūtāyāmasamarthatāyāṃbahūtaritabahubhiḥ prāyaścittairanaṃtaritamaktinaṃdīyateitiyāvat atyaṃtāsamarthatāyāṃjhosovāsarvasya prāyaścittasya parityāgaḥ ālocanamātreṇaivatasyāmavasthāyāṃ tasya śuddhibhāvāt |, yathā kṛtakaraṇasyopādhyāyasya mūlamāpannasya tathāvidhayogyatāyāṃ mūlaṃ dīyate, akṛtakaraṇasya punarasamartha iti kṛtvā chedastathāpyasamarthatāyāṃ ṣaṭgurutatrāpyaśaktauṣaṭlaghuevaṃ tāvatneyaṃ yāvan nirvikṛtikaṃtatrāpyaśaktī pauruṣītatrāpyasamarthatāyāṃ namaskārasahitaṃ tasyāpigāḍhaglānatvabhāvato'saṃbhave evamevālocanāmātrataḥ śuddhiriti | tadevakayakaraṇāiyarevāityādigāthādvayasakalamapibhāvitamadhunāsāvekkhā āyarīyamādīti yaduktaṃtatra parasyākṣepamāha - bhā.169] āyariyādī tivihosāvekkhāṇaṃtu kiṃkatobhedo |
eesiṃpacchittaṃdānaṃca'nnaṃ atotiviho || vṛ- nanvācāryopādhyāyayorapi bhikṣutvasyāvasthitatvāt tadgrahaṇe tayorapi grahaṇamiti kiṃ kimarthaṃ sāpekṣāṇāṃ trividha ācāryādikaḥ ācāryopādhyāyabhikṣulakṣaṇaḥ kṛto bhedaḥ ? evamukte sūrirāha eesiṇamityādi | eteṣāmācāryādīnāṃ yat ābhavati prāyaścittaṃ yaśca tasya prāyaścittasya samarthāsamarthapuruṣādyapekṣya dānaṃ, tat pṛthaka pṛthak anyat ataḥ sāpekṣāṇāmācāryādikastrividho bheda: kṛtaḥ, etadeva saviśeṣamāha - [bhā.170] kāraṇamakāraṇaṃ vājayaṇā ajayaṇā va natthiagīyatthe |
. eeṇakāraṇeṇaṃāyariyāībhavetivihā || vṛ- idaṃ kāraṇaṃ pratisevanāyā idamakāraṇaṃ vā, tathā iyaṃ yatanā iyamayatanā ityetannāsti agītārthe, gītārthasyatu, arthātgītārthasyāstītipratīyate,tatrācāryopādhyāyogītārtho, bhikṣuḥgītārtho'gītārthaśca, gītārthasyaagītārthasyaca kāraṇeyatanayākāraṇeayatanayā akāraṇeyatanayāakāraṇeayatanayā pṛthak prathaka anyatprāyaścittaṃ,sahāsahapuruṣādyapekṣātulyepiprāyaścitteāpadyamānepṛthaganyo'nyodānavidhirata