Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p81

Vyavahāravṛtti v21.p81

Language
Sanskrit

v21.p81

vyavahāra - chedasūtram - 1-1 /1 vṛ- karmodayahetukā yā pratisevanā sā tāvadekāsti kiṃtvanyāpi, karmodayahetukā yā vyatiriktāpi pratisevā pratisevanāsti sāuna kammodaeṇaṃti tu śabdovyayatvenānekārthatvāt hetau tatoyamārthaḥ yataḥ sānyā pratisevanā na karmmodayahetukā, kamrmmodayahetukatve anyathā yogāt | sā ca kāraṇe tatrāpi yatanayā draṣṭavyā tatrayā kāraṇejayatotti yatamānasya yatanayā pravarttamānasya pratisevanāsā karmakṣayakaraṇī karmakṣayaṃ kriyate'nayeti karmmakṣayakaraṇī karaṇe anaṭ sāhi nāvaśasya sataḥ karmodayahetukā, kiṃtu sūtroktanītyā, kāraṇe yatanayā yatamānasya tatastatrājñārādhanāt sā karmmakṣayakāriṇī yā punaḥ pratisevanā darpeṇa yā ca kalpepyayatanayā sā karmmajananī tathācāha | dappājaya kammajananīu dappeṇakāraṇepicāyatasya pratisevā karmma janyate anayā karmmajananī tadevaṃ yato darpeṇa kalpyepi cāyatanayā pratisevanā karmmajananī tata idaṃ siddhaṃ | |

80
paḍisevaṇāu kammodaeṇa kammamavi tannimittāgaṃ | annonnaheusiddhī tesiṃbīyaṃtakurāṇaṃca ||
vṛ- pratisevanā karmodayena kimuktaṃ bhavati, pratisevanāyā hetuḥ karmodayaḥ karmmāpi ca tannimittakaṃ pratisevanānimittakaṃ, karmmaṇopi hetuḥ pratisevanā itibhāvaḥ evaṃ teṣāṃ pratisevanākarmmaṇāmanyonyaṃ parasparaṃ hetusiddhiḥ hetubhāvasiddhiḥ keṣāmiva parasparaṃ hetubhāvasiddhirityata āha bījāṃkurayoriva gāthāyāṃ dvitvepi bahuvacanaṃ prākṛtatvāt yathā bījamaṃkurasya heturaṃkuropi ca parasparayā bījasya heturityanayoḥ parasparaṃ hetubhāvastathā karmmapratisevanayorapi

diṭṭhā khalu paḍisevā sā u kahaṃ hoja pucchi evaṃ | bhāi aṃtovassaera bāhiṃ vaviyāramādīsu ||
vṛ- parasya cakṣurādipratyakṣatastasya svasaṃvedanapratyakṣeṇa dṛṣṭā khalu pratisevā sā nu kṣetrataḥ kva bhavet iti evamanunā prakāreṇa pṛṣṭe sati bhaṇyate uttaraṃ dīyate | aṃtarmmadhye upāśraye upāśrayasya bahirvā vicārādiṣu vicārādi nimittaṃ bahirvinirgatasya upalakṣaṇametat tena kālataḥ praśna divā rātrau vā bhāvataḥ praśna darpaṇakalpena vetyapi vaktavyamiti ||

paḍisevie dappeṇaṃ, kappeṇaṃ cāvi ajayaṇāeu | naviṇajjaivādhāto kaṃ velaṃ hojja jīvassa ||
vṛ- darpeṇakalpenāpyayatanayā pratisevite māsikādikamatīcāraṃ prāptena saṃvegamupagacchatā ālocanā prayoktavyā etacca ciṃtayitavyaṃ nāpi naiva jñāyate kāṃ celāṃ kasyāṃ velāyāṃ vyādhāto jīvasya jīvaprāṇadhāraṇe, jīvanaṃ jīvaḥ tasya jīvitasyetyarthaḥ vyādhāto bhavet anālocite ca yadi bhriyate, tato dīrdhasaṃsārī bhavati tata etat bhaṇyate | |

taṃ khamaṃkhu pāto mahattamavi āsiuṃ sasalleṇa | āyariyapādamūle gaṃtūṇa samuddhare sallaṃ ||
vṛ- yasmādaciṃtitaḥ patati, jīvitasya vyādhāto'nālociteca mṛtasya dīrdhasaṃsāritā, tasmāt pamāto iti atra dakārasya lopaḥ prākṛtatvāt pramādataḥ pramādavaśena saśalyenātīcāraśalyayuktena muhūrttamapyāsituṃ nakṣamaṃ, khu niścittaṃ kiṃtvācāryapādamūle gatvā ālocanāvidhānena prāyaścittapratipattyā śalyamatīcārarūpaṃ samuddharet viśodhayet yasmāt -