Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p80

Vyavahāravṛtti v21.p80

Language
Sanskrit

v21.p80

uddeśaka ḥ 1, mūlaṃ : 1, [bhā. 221] [bhā.221] mūluttarapaḍisevā mūle paṃcavihe uttare dasahā |
.. ekekkā viyaduvihā dappe nāyavvā || vṛ-pratisevanānāmapratisevanāsācadvidhāmūlottaratti, padaikadeśepadasamudāyopacārātmūlaguṇāticāra pratisevanā, uttaraguṇāticārapratisevanācatatramūlepaṃcavihattimūlemūlaguṇāticārapratisevanāpaṃcavidhā paṃcaprakārā,mūlaguṇāticārāṇāṃprāṇātipātādīnāṃpaṃcavidhitvāduttarettiuttaraguṇāticārapratisevanādaśadhā daśaprakārā uttaraguṇānāṃdaśavidhatayātadaticārāṇāmapidasavidhatvātteca daśavidhāuttaraguṇādaśavidhaṃ pratyākhyānaṃtadyathā - anāgatamatikrāṃtaṃkoṭīsahitaṃniyaṃtritaṃ, sākāramanākāraṃ, parimāṇakṛtaṃnivaśeṣa sāṃketikamadvā pratyākhyānaṃ ca | athavā ime daśavidhā uttaraguṇāḥ | tadyathā piṃḍaviśodhireka uttaraguṇaḥ paṃcasamitayaḥ paṃcauttaraguṇāḥ evaṃ ṣaṭ tapobāhyaṃ ṣaṭprabhedaṃ saptama uttaraguṇaḥ abhyaṃtara ṣaṭprabhedamaṣṭamaḥ, bhikṣupratimā dvādaśa navamaḥ abhigrahādravyakṣetrakālabhāvabhedabhinnādaśamaḥ eteṣudaśavidhepūttaraguṇeṣuyāticārapratisevanā sāpi daśavidheti ekkekāviyaduvihā ityādi ekaikā mūlaguṇāticārapratisevanā uttaraguṇāticārapratisevanāca pratyekaṃsaprabhedādvividhā dviprakārā jñātavyā tadyathā dakalpecadarpikā kalpikā cetyarthaḥ | tatrayā kāraṇamaṃtareṇapratisevanā kriyatesā darpikā yā punaḥ kāraṇesā kalpikā | atra śiṣyaḥ pṛcchati - [bhā.222] kihabhikkhūjayamāṇo āvajai māsiyaṃ tuparihāraṃ |
kaṃṭagapahevachalanā bhikkhūvitahā viharamāṇo || vṛ- kathaṃ kena prakāreṇa bhikṣuryatamānaḥ sūtroktanītyā prayatnaparo māsikaṃ parihāraṃ prāyaścittasthānamāpadyate, naivāpattisaṃbhavo, yatanayā sarvatra pravṛtteritibhāvaḥ, ācārya āha kaṃṭagetyādi kaṃṭakākīrṇaḥ paṃthāḥ kaṃṭakapathastasminnivayatanayāpivarttamānasyacchalanābhavati, tatobhikṣurapitathā viharanyatamāno māsikamāpadyateprāyaścittasthānamiti, atraiva dṛṣṭāṃtaramāha - [bhā.223] tikkhami udagavege, visamaṃ vivajjalaṃbhivaccaṃto |
kuṇamāṇo vipayattaṃavasojaha pāvaepaḍaṇaṃ || vṛ- tīkṣṇe atiprabale śīdhra ca udakavege udakaraye yadi vā viṣame atidurgame vijale sakardamasthāne vrajanpuruṣaḥ kurvannapi prayatnamavaśo yathāprāpnoti patanaṃ[bhā.224] ihasamaṇasu vihiyāṇaṃsavvapakṣeṇa vījayaṃtāṇaṃ |
kammodaya paccaiyā virādhanā kassaibhavejjā || vṛ-iha śramaṇā liṃgamātradhāriṇopivyavahiyaṃteśākyādayopica,tatastadvyavacchedārthasuvihitagrahaṇaṃ śobhanaṃ vihitamanuṣṭhānaṃ yeṣāṃ te suvihitāstataḥ śramaṇaśabdena saha viśeṣaṇasamāsaḥ tathā prāguktadṛṣṭāṃtaprakāreṇasuvihitānāṃsarvaprayatane sarvātmanāsvaśaktyanatikrameṇa apiśabdo bhinnakramaḥsa caivaṃ yojanīyaḥ, yatamānāmapimadhye kasyāpikarmodayapratyayikā karmodayahetukā virādhanābhavet āha? kimekāṃtenaiva pratisevanā karmodayapratyayikā utānyopi kaścitprakāraḥ pratisevanāyā asti? ucyate astītibrūmaḥ tathācāha - [bhā.225] .annavihu paḍisevāsā una kammodaeṇajājayato |
__sā kammakkhayakaraṇīdappājaya kammajananīu ||