Vavahara v21.p97
Vyavahāravṛtti v21.p97
- Language
- Sanskrit
v21.p97
vyavahāra - chedasūtram-1-1/1 evaṃbhūtadoṣavān tvamatrāgataḥ tataḥ sphuṭarukṣe bhāṣite sati sphūṭaṃ nāma sadbhūtadoṣoccāraṇaṃ, rukṣaṃ snehopadarśanahitaṃ, yadivāsphuṭamevaparasyarukṣatotpādanāt, rukṣasphuṭarukṣatasminbhāṣitetatbhāṣyamāṇaṃ vacasteṣāṃ vidveṣakaraṃ vidveṣotpādakaṃ bhavati | agītārthatvāt, ciṃtayaṃti ca matsarabhāvanete sūtramarthavāna prayacchaṃti, tato matsariṇa ete iti, evaṃ ca ciṃtayitvā svapakṣe parapakṣe ca matsariṇa ete iti prakāśayaṃti tato loke matsaripravādo vidveṣakaraṃ ca tadvacasteṣāṃ mābhūditi prāguktayatanayā nivāraṇā kriyate, na ca māyāmṛṣādoṣasaṃbhavo yataḥ parāprītyanupādakatayā pariṇāmasuṃdaratayā cobhayorapi guṇakāritvamavekṣya tathā vāgyatanā kriyate, na vipratāraṇabuddhyeti | eteṣāmeva pratīcchane apavādamāha - [bhā.282] nigamasuddhamuvāeṇa, vāriyaṃ geṇhatesamāu |
ahigaraṇapaḍini anubaddha megāgijaḍhaṃnasāejjā || vṛ-nirgamo'śuddhoyasyasa nirgamāśuddhastaṃupāyenaprāguktayatanālakṣaṇenavāritaṃsamāvṛttaṃsaṃtaṃgṛhṇāti, kimuktaṃ bhavati yadi sa tathā pratiṣiddhaḥ san brūte, bhagavan mithyā me duḥkṛtaṃ na punarevaṃ kariṣyāmi kiṃtu yathāyūyaṃbhaṇiṣyatha, tathākariṣyāmi muktomayāsa pāpasvabhāvo durgativarddhana iti, tataevaṃ taṃsamāvṛttaṃ gṛhṇāti, kiṃ sarvamapi netyāha ahigaraṇetyādi netyāha ahigaraṇetyādi yo'dhikaraṇaṃ kutvā samāgatastaṃ yaśca tatrame pratyunīkostītyuktavāntaṃ tathā anubaddharoṣaṃ yena ca paścādekākī ācāryastyaktastaṃ ca na sāejā na sātmayet na sātmīkuryāt na svīkuryāditi bhāvaḥ kevalaṃ pratyanīke apavādosti tamevābhidhitsurāha - [bhā.283] paḍinīyaṃmiubhayaṇā, gihimmiṃ āyariyamādiduṭuṃmi |
. saṃjayapaḍinīe puna, na hoti uvasāmiebhayaṇā || vṛ-pratyanīke bhajanā tāmevāha | gṛhiṇi gṛhasthe ācāryādiduṣṭe kimuktaṃbhavati, yadi kopi nāma gṛhastha ācāryasya ādiśabdāt upādhyāyapravartisthaviragaṇavacchedānāṃ śeṣabhikṣūṇāṃ ca pradviṣṭaḥ sa cānekadhāupaśamyamānopinopaśāṃtastatastasminācāryādipradeṣṭegṛhiṇayanupaśāṃtetadbhayādāgataḥ san pratigṛhyateyadipunaḥ sabrūyātsaṃyatometatrapratyanīkostitatastasmin saṃyatapratyanīkena bhavatyupasaṃpata napratisaṃgṛhyateityarthaḥ | athavāsabhaṇyate gacchatvaṃtaṃkṣamayitvā samāgaccha evamukto yaditatra gatvātaṃ nakṣamayatitatonasapratigṛhyateatha tena gatvā'saukṣāmitaḥ kevalaṃsa eva nakṣamate, tarhisapaścādāgataḥ pratigrāhyaḥ |athasavaktimayāsatadānīmevāgacchatākṣāmitaḥ | tadātasminnupaśāṃtesaniyamātpratigṛhya eva nabhavati bhajanā nirdoṣatvāt || [bhā.284] sopuna uvasaṃpaje, nāṇaṭṭā daṃsaṇe cariteya |
eesiṃnāṇattaṃvocchāmi ahānupuvvīe || vṛ-sa punaruktaprakāreṇa saṃgṛhyamāṇa upasaṃpadyate jñānārthaṃ jñānanimittaṃ darśane darśananimittaṃ saptamyā nimitte vidhānāt darśanaprabhāvakaśāstranimittamityarthaḥ cāritrārthaṃ cāritranimittaṃ eteṣāṃ jñānādyarthamupasaṃpadyamānānāṃ nānātvaṃ bhedaṃ yathopanyāsaṃ yā anupūrvī sā yathānupūrvī tayā vakṣyāmi pratijñātameva nirvāhayati| [bhā.285] vattaṇā saṃdhaṇācevagahaṇe suttattha tadubhaye |
veyāvaccakhamaṇe kāle āvakahāea ||