Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana 224

Uttarajjhayaṇa: ṭīkānusārī vivecana 224

Language
Gujarati

224

વિવેચન–૮૧, ૮૨
દુઃખે છે કે દુઃખ અર્થાત્‌ જ્વરાદિ રોગ, ઉત્પન્ન થયો જાણીને, તેના અનુભવરૂપ વેદનાથી પીડિત કરાય તે દુઃખાર્ત્તિત, તેવો થાય તો પણ અદીન મનથી, ‘સ્વકર્મનું જ આ ફળ છે’ એ પ્રમાણે તત્ત્વબુદ્ધિથી પોતાની પ્રજ્ઞાને સ્થિર કરે. અથવા પુષ્ટ વ્યાધિ વડે દીનતા લાવ્યા વિના તે રોગોના ઉત્પાતને, રોગજનિત દુઃખને સહન કરે. તો શું ચિકિત્સા વડે રોગને ન નિવારે?
રોગ પ્રતિકારરૂપ ચિકિત્સાને અનુમતિ ન આપે. અનુમતિના નિષેધથી કરણ અને કરાવણનો તો પ્રશ્ન જ નથી. સ્વકર્મ ફળ આ ભોગવાય છે, એમ વિચારીને સમાધિથી રહે, પણ કૂજન કે કચકચ આદિ ન કરે. ચારિત્ર-આત્માની માર્ગણા કરે. આ મારું કઈ રીતે થાય? એ પ્રમાણે આત્મ-ગવેષણા કરે. તેથી જે કારણે આ શ્રમણનો શ્રમણભાવ છે, તેથી તે ચિકિત્સા ન કરે, ન કરાવે, ઉપલક્ષણત્વથી ન અનુમોદે. આ કથન જિનકલ્પિકાદિની અપેક્ષાએ છે. સ્થવિરકલ્પ અપેક્ષાથી ‘જંનકુજ્જા’ ઈત્યાદિ શ્રામણ્ય છે. પ્રાયઃ ચિકિત્સા સાવદ્ય છે, તેથી તેની અનુમોદના ન કરવી. આ પણ ઉત્સર્ગ માર્ગે કહ્યું. અપવાદથી સાવદ્ય છતાં પણ આની અનુમતિ છે જ.
આ ‘ભિક્ષા’ દ્વાર છે, તેમાં ‘ચિકિત્સાને અનુમોદવી નહીં.’ આ સૂત્ર અવયવને અર્થથી સ્પર્શતા ઉદાહરણને કહે છે –

Linked texts (2)