Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p131

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p131

Language
Sanskrit

v28.p131

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-3/96 uktasvarūpam 'anābhogāt' ajñānāt, tathā 'guravaḥ' dharmācāryāsteṣāṃ niyogaḥ-vyāpāraṇaṃ guruniyogastasmādvā, kaściddhi samyagdṛṣṭiviśeṣato jīvādisvarūpānavagamād gurupratyayāccātattvamapi tattvamiti pratipadyate| tadevaṃ prathamagāthayā mithyātvahetukatvamaśraddhānasyoktam, dvitīyagāthayā punastadabhāve'pyanābhogaguruniyogahetukatvaṃ, tathā ca mithyātvāditaddhetunāṃ vyāpitvādaśraddhānabhūyastvena śraddhānudurlabhatoktā bhavatīti gāthādvayaparamārthaḥ || __nanu kimevaṃvidhā apī kecidatyantamṛjavaḥ sambhaveyuḥ? ye svayamāgamānusārimatayo'pi gurūpadeśato'nyathāpi pratipadyaren, evametat, tathāhi-jamāliprabhṛtīnāṃ nihnavānākaśiṣyāstadbhaktiyuktatayā svayamāgamānusārimatayo'pi gurupratyayādviparītamarthaṃ pratipannāḥ, uktaṃ hi"tae ṇaṃ jamālissa anagārassa evamāikkhamānassa evaṃ bhāsaṃtassa evaṃ pannavemānassa evaṃ parūvemānassa asthi egayayā samaṇā niggaṃthā eyamaṭuṃ saddahaṃti pattiyaṃti royaṃti" ityādi | ke punarami asadbhāvaṃ pratipannā ityāhani.[164] bahurayapaesaavvattasamuccha dugatigaabaddhigā ceva |
eesiṃ niggamaṇaṃ vucchāmi ahānupuvvīe| vṛ. 'vyākhyānato viśeṣapratipattiḥ' iti nyāyāt bahupu-kriyāniṣpattiviṣayasamayeṣu ratāḥ, ko'rthaḥ?-bahuṣu eva samayeṣu kriyāniṣpattirityasadbhāvaṃ pratipannāḥ 1, 'paesi'tti sūcakatvādasy antyapradeśajīvavādinaḥ antyaeva pradeśo jīva ityabhyupagatāḥ 2, avyaktāḥ-'satyā satyabhāme'tivat avyaktavādinaḥ, na atra vyaktyā yatirayamayatirvā ityādirūpatayā vastu vijñātuṃ śakyaṃ, tataḥ sarvamavyaktameveti pratijñāvantaḥ 3, ‘samuccha'tti sūtratvāt sāmucchedāḥ, tatra samitisāmastyena niranvayāt uditi-ūrdhvaṃ kṣaṇādupari bhavanāt chedo-nāśaḥ samucchedastaṃ vidanti tattvadhiyā sāmucchedāḥ, ___ eṣāṃ dvandve bahuratapradeśāvyaktasāmucchedāḥ, dvikaṃ-kriyāviṣayamekasamayamanubhūyamānamiha gṛhyate, tatpratijñātāro'pyupacārāt dvikāḥ, evaṃ trikaṃ-jīvājīvanojīvarāśivayaṃ tadabhyupagantāṣayameṣāmastīti abaddhikāḥ, eṣāṃ dvandve dvikatrikābaddhikāḥ, caḥ samuccaye eveti pūraṇe| atra kaḥ kasya śiṣya ityāśaṅkā'pohārthametannirgamābhidhitsayā sambandhamāha-'eesiṃ' eteṣāmanantaramupadarśitānāṃ, nirgamanaṃ-yasya yata utpattiḥ tadātmakaṃ vakṣyāmi' paribhāṣiṣye, 'athe'tyānantarye 'ānupūrvyā' krameṇeti gāthārthaḥ || pratijñātamevāhani.[ 165] bahuraya jamālipabhavā jīvapaesā ya tīsaguttāo|
avvattā''sāḍhāo sāmuccheyā''samittāo|| ni.[166] gaṃgāe dokiriyā chalagā terāsiāṇa uppatti|
therā ya guṭṭhamāhila puṭṭhamabaddhaṃ parūviti ||| vṛ. 'bahuratāḥ' uktarūpāḥ, jamāleḥ prabhavaḥ-etattīrthāpekṣayā prathamataḥ upalabdhireṣāṃ, na punaḥ sarvathotpattireva, prāgapyevaṃvidhābhidhāyisambhavāt, te amī jamāliprabhavāḥ, 'jīvapaesā ya'tti prastāvātpradeśa ityantyapradeśo jīvo yeṣāṃ te pradeśajīvāḥ, prākṛtatvācca vyatyayaḥ, te ca tiṣyaguptāt, 'avyaktāḥ' avyaktavādinaḥ āṣāḍhāt, sāmucchedā aśvamitrāt, 'gaṅgāt' iti

Linked texts (1)