Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p161

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p161

Language
Sanskrit

v28.p161

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-3/115 nidrā, tadvaśāddhi pradīpanakādiṣu vināśamihaivānubhavanti, dharmakāryeṣvapi śūnyamānasatvānna pravartante, tathā cāha
"jāgariyā dhammīṇaṃ ahamīṇaṃ ca suttayā seyā|
vacchāhivabhagiṇīe akahiṃsu jino jayaṃtīe||" virūpā strībhaktacaurajanapadaviṣayatayā'sambaddhabhāṣitayā ca kathā vikathā, tatprasakto hi paraguṇadoṣodīraṇādibhiḥ, pāpamevopārjayati, ata evāha vācakaḥ
"yāvat paraguṇadoṣaparikīrtane vyāpṛtaṃ mano bhavati|
___ tāvadvaraṃ viśuddhe dhyāne vyagraṃ manaḥ kartum ||" iha ca cūrṇikṛtendriyāṇyeva pañcamapramādatayā vyākhyātāni, tatra ca viṣayagrahaṇe'pi punarindriyagrahaṇaṃ viṣayeṣvapīndriyavaśata eva pravartanta iti teṣāmevātiduṣṭatā-khyāpakaṃ, mahāsāmarthyā api hyetadvaśādupaghātamāpnuvanti, āha ca vācaka:-"iha cendriyaprasaktā nidhanamupajagmaḥ, tadyathā-gāggaryaḥ satyaki karddhiguṇaṃ prāpto'nekaśāstrakuśalo'nekavidyābalasampanno'pī"tyādi| ete ca tattatpudgalopacitadravyarūpatayā vivakṣyamāṇā dravyapramāda ātmāni ca rāgadveṣapariṇatirūpatayā vivakṣitā bhāvapramāda iti hṛdayam, ata eva na bhāvapramādaḥ pṛthaguktaḥ | upasaṃhāramāha-'itī'tyanantaramupadarśitaḥ pañcavidhaḥ-pañcaprakāra: 'eṣa' iti ihaivocyamānatayā pratyakṣata upalabhyamāno 'bhavati' vidyate prakarṣeṇa mādyantyaneneti pramāda: aprādaśca tadabhāvarūpa: pañcavidho, bhāvasya caikatve'pi pratiṣedhyāpekṣayā pañcavidhatvamiti gāthārthaḥ | prastutayojanāmāhani.[ 181] paṃcaviho apamāo ihamajjhayaṇami appamāo ya|
vannijjae u jamhā tena pamāyappamāyaṃti|| vṛ.pañcavidhaḥ caśabdastadgatabhedasūcaka: pramādaḥ 'iha'asminnadhyayane apramādaśca pañcavidho varṇyate, tuśabdo'nyādhyayanebhyo viśeṣaṃ dyotayati, yasmāddhetostena pramādāpramādamityetaducyata iti gāthārthaḥ || ityavasito nāmaniṣpannanikṣepaḥ, samprati sūtrālāpakaniṣpannanikṣepāvasaraḥ, sa ca sūtre sati bhavati, taccedammū.(116) asaṃkhayaṃ jīviya mā pamāyae, jarovaṇīyassa hu natthi tāṇaṃ|
evaṃ viyāṇāhi jane pamatte, kannū vihiṃsā ajayā gahiti|| vṛ.saṃskriyata iti saṃskṛtaṃ na tathā śakraśatairapi sato varddhayituṃ truṭitasya vā karṇapāśavadasya sandhātumaśakyatvāt, kiṃ tat ?,-'jīvitaṃ' prāṇadhāraṇarūpaṃ, tataḥ kimityāha-mā pramādiḥ, kimuktaṃ bhavati?-yadīdaṃ kathañcit saṃskṛrtuṃ śakyaṃ syāt caturaṅgayavāptāvapi na pramādo doṣāyaiva syāt, yadā tvidamasaṃskṛtaṃ tadaitatparikṣaye pramādinastadatidurlabhamiti mā pramādaṃ kṛthāḥ, kṛtaḥ punarasaṃskṛtam ?-jarāya-vayohānirūpayā upanītasya-prakramānmṛtyusamīpaṃ prāpitasya, prāyo hijarānantarameva mṛtyurityevamupadiśyate, hurhetau, yasmānna asti-vidyate trāṇaṃ-śaraṇaṃ yena mṛtyuto rakṣā syāt, uktaṃ ca vācakaiḥ
___ "maṅgalaiḥ kautukairyogaividyāmantraistathauṣadhaiḥ|
na śaktā maraṇāt trātuṃ, sendrā devagaṇā api||"

Linked texts (1)