Uttarajjhayana v28.p163
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p163
- Language
- Sanskrit
v28.p163
uttarādhyayana-mūlasūtram-1-4/116 nihato niraṃgaṇo aṭeṇeṇa nikkhittasattheṇaṃ ||" evaṃ bhaṇiyamette rāiṇā esa aṭṭaṇottikāuṃtuṭeṇa pūjito, davvaṃ ca se pajjattiyaṃ āmaraṇaṃtiyaṃ dinnaṃ, sayaṇavaggo ya se taṃ souṃ tassa sagāsamuvagato, pāyavaḍaṇamāīhiṃ pattiyāveuṃdavvalobheṇaṃ alliyāvito, pacchā so citei-mamaṃ ete davvalobheṇa alliyāveṃti, puṇo'vi mama paribhavissaṃtitti, jarāparigato ahaṃ na puṇo sumahalleṇāvi payatteṇa sakkissaṃ juvattaṃ kāuṃ, taṃjāva'jjavi saceṭṭho tāva pavvayāmitti saṃpahāreuṃ pavvatito|| evaṃ jaropanītasyāṭṭanasyevānyasyāpi na trāṇaṃbandhubhiḥ pālanaṃ jarāto vā rakṣaṇam, ‘eva' mityevaṃ prakāraṃ pāṭhāntarataḥ-enaṃ vā-anantaroktamarthaṃ 'vijānīhi' viśeṣeṇa vividhaṃ vā avabudhyasva, tathaitacca vakṣyamāṇaṃ jānīhi, yathā 'janāḥ' lokā: 'pramattāḥ' pramādaparāḥ, ubhayatra sūtratvādekavacanaṃ, 'kam' arthaṃ prakamāt trāṇaṃ, nu iti vitarke, vivadham-anekadhā hiṃstrā-hiṃsanaśīlā:, ārṣatvadvā vīti-viśrabdhān sveṣu svepūtpattisthāneṣvanākulamavasthitān jantūn hiṃsantīti vihiṃsāḥ, tathā ayatā:-tattatpāpasthānebhyo'nuparatāḥ ‘gahanti'tti sūtratvāda gamiṣyanti, grahīṣyanti vā-svīkariṣyanti, kimuktaṃ bhavati?___ evametepramattādīviśeṣaṇānvitā janāḥ svakṛtairīdagbhiḥ karmabhirnarakādikameva yātanāsthānaṃ gamiṣyanti grahīṣyanti vā, yadvaivaṃ nīyate-asaṃskṛtaṃ jīvitamiti mā pramādīrityādi (dau) guruṇokte kadācicchiṣyo vadet-bahurayaṃ janaḥ pramattaḥ, tadvadahamapi bhaviṣyāmītyāśaṅkaya gururāhabhadra ! evaṃ jānīhi janaḥ pramatto vihiṃstro'yataḥ 'kannu'tti kāmapyavaktavyāṃ narakādigatimasau gamiṣyati grahīṣyati vā, ataḥ kiṃ tava vivekina evaṃvidhajanavyavahārāśrayaṇena?, sūtratvāccaikatve'pi bahuvacanamiti sūtrārthaḥ| asaṃskṛtaṃ jīvitamītyuktam, atastada vyācikhyāsurāha ni.[ 182] uttarakaraṇeṇa kayaṃ jaṃ kiṃcī saṃkhayaṃ tu nāyavvaṃ |
sesaṃ asaṃkhayaṃ khalu asaṃkhayassesa nijjuttī|| 7. mūlata: svahetubhya utpannasya punaruttarakālaṃ viśeṣādhānātmakaṃ karaṇamuttarakaraṇaṃ tena kṛtaṃnirvartitaṃ, 'yatkiñcidi' tyavivakṣitaghaṭādi, yattadonityamabhisambandhāt tat saṃskṛtaṃ, tuḥ āvadhāraṇe, sa caivaṃ yājyate-yaduttarakaraṇakṛtaṃ tadeva saṃskṛtaṃ jñātavyaṃ, 'śeṣam' ato'nyatsaṃskārānucitaṃ vidīrṇamuktāphalopamamasaṃskṛtameva, khaluśabdasyaivakārārthatvāt, asaṃskṛtamitasya sūtrāvayavasya 'eṣā' vakṣyamāṇalakṣaṇā niyuktiḥ, bahuvaktavyatayā ca pratijñānam, athavā yathā''cārapañcamādhyayanasya 'āvantī'tyādānapadena nāma tathā asyāpyasaṃskṛtamiti nāma, tataścāsaṃskṛtanāmno'syaivādhyayanasyaiṣā nāmaniṣpannanikṣepaniyuktistatprastāva eva vyākhyātavyeti gāthārthaḥ || samprati saṃskṛtapratiṣedhādasaṃskṛtaṃ vijñāyata iti saṃskṛtaśabdasya nikṣepo vācyaḥ, tatra ca yadyapi samityupasargo'pyasti tathā'pi dhātvarthadyotakatvāttasya karaṇasyaiva cātra dhātvarthāttadeva nikṣeptumāha niyuktikṛtani.[ 183] nāmaṃṭhavaṇākaraṇaṃ khitte kāle taheva bhāve ya|
___eso khalu karaṇaṃmī nikkhevo chavviho hoi|| vṛ. nāma sthāpanā dravyaṃ kṣetraṃ kālaḥ 'tathaive'ti tenaiva vasturūpatālakṣaṇena prakāreṇa 'bhāve ya'tti bhāvaśca, eṣa eva-anantaroktaḥ, khaluśabdasyaivakārārthatvāt, 'karaṇe' karaṇaviṣaye 'nikṣepo'
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit