Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p178

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p178

Language
Sanskrit

v28.p178

175 āsāsapagāse a bhāve duviho puṇikkikko | vṛ.saṃdīyate-jalaplāvanāt kṣayamāpnotīti sandīnaḥ, taditarastvasandīnaḥ, tathā 'saṃjogime ya'tti saṃyogimaḥ, yastailavartyagnsiṃyogena nirvṛttaḥ, asaṃyogimaśca tadviparīta ādityabimbādiḥ sa hyeka eva prakāśaka iti jñātavyaḥ' avaboddhavyaḥ, paṭhyate ca-'sandhiyamassandhigha ya boddhavve' ihāpi 'sandhitaḥ' saṃyojitaḥ, tadviparītastu 'asandhitaḥ' asaṃyojitaḥ, āsāsapagāse ya'tti āśvāsadvīpaḥ prakāśadīpaśca, yathākramaṃ ceha sambandhaḥ, tatrāśvāsadvīpaḥ, sandīnāsandīnaḥ, prakāśadīpaśca saṃyogimāsaṃyogima iti, ayaṃ ca dravyata eveti vyāmohāpanayanāyāha-'bhāve'pi' bhāvaviṣayo'gi, 'duviha'tti dvidhā, 'puna'riti prathamabhedāpekṣam, 'ekaikaḥ' ityāśvāsadvīpaḥ prakāśadīpaśca, idamuktaṃ bhavati___ yathā dravyato'pāranīradhivimagnānāṃ kadā kadaitadantaḥ syāt ityākulitacetasāmāśvāsanaheturāśvāsadvīpaḥ, evaṃ saṃsārasāgaramapāramuttarītumanasāmātyantamudvejitānāṃ bhavyānāmāśvāsanahetuḥ samyagdarśanaṃ bhāvāśvāsadvīpaḥ, tatra hi dravyadvīpa iva vīcibhiḥ kuvādibhiramī nohyante nāpi makarādibhiravānantānubandhibhiḥ krodhādibhiratiraudrairapyupadrūyante, yathā ca dravyāśvāsadvīpaḥ plāvyamānatayaikaḥ sandīnaḥ tathā'yamapi bhāvāśvāsadvīpaḥ samyagdarśanātmakaḥ kaścit kṣāyopaśamika aupaśamiko vā punaranantānubandhyudaye mithyātvodayena jalotpīleneva plāvyate, tatastanibandhanairjalacarairivānekadvandvairupatāpyata iti sandīna ucyate, yastu kṣāyikasamyaktvalakṣaṇo na jalotpīleneva mithyātvodayenākramyate ata eva ca na tatsthastanibandhanāpāyaiḥ kathañcidyujyate asāvasandīno bhāvadvīpaḥ, tathā yathaiva tamasā'ndhīkṛtānāmapi prakāśadīpaḥ tatprakāśyaṃ vastu prakāśayati evamajñānamohitānāṃ jñānamapīti bhāvaprakāśadīpa ucyate, ayamapyeka: saṃyogimo'nyaścānyathā, tatra yaḥ śrutajñānātmako bhāvadīpaḥ akṣarapadapādaślokādisaṃhatinirvartitaḥ sa saṃyogimaḥ, yastvanyanirapekṣā nirapekṣatayā ca na saṃyogimaḥ sa kevalajñānātmako'saṃyogimo bhāvadīpa iti gāthārthaḥ|| vyākhyātaṃ sūtraspaśikaniryuktvā 'dīva'tti sūtrapadam, atra ca prakāśadīpenādhikṛtaṃ, tataśca 'dīvappaṇaḍhe vatti' prakarṣeṇa naṣṭo-dṛṣṭayagocaratāṃ gataḥ praṇaṣṭo dīpo'syeti prākṛtatvātpraṇaṣṭadīpaḥ, āhitāgnyāderākṛtigaṇatvādvā dīpapraṇaṣṭaḥ tadvaditi dṛṣṭāntaḥ, atra sampradāya:- jahāṃ kei dhātuvāiyā sadīvagā aggi iṃdhanaṃ ca gahāya bilamaṇupaviṭṭhā, so tesiṃ pamāeṇa dīvo aggīvi vijjhāto, tato te vijjhāyadīvaggīyā guhātamamohiyā ito tato savvato paribhamaṃti, paribhamaṃtā apaḍiyāramahāvisehiṃ sappehiṃ ḍakkā duruttare ahe nivaḍiyā, tattheva nihaṇamuvagatā| evaṃ anantaḥ-aparyavasitaḥ, tadbhavāpekṣayā prāyastasyānapagamāta, muhyate yenāsau mohojñānāvaraṇadarśanāvaraṇamohanīyātmakaḥ, tataścānanto moho'syeti anantamohaḥ, kimityāha'neyāuyaṃti niścita āyo-lābho nyāyo-muktirityarthaḥ, sa prayojanamasyeti naiyāyikastaṃ, samyagdarśanādikaṃ muktimārgamiti gamyate, 'dardṛ'ti antarbhūtāpiśabdārthatvādṛṣṭvā'piupalabhyāpyadṛṣṭeva bhavati, taddarśanaphalābhāvāt, athavā 'adaṭṭameva'tti prākṛtatvādadraṣṭaiva bhavati, idamātrākūtam-yathaiṣa guhāntargataḥ pramādāt praṇaṣṭadīpaḥ prathamamupalabdhavastutattvo'pi dīpābhāve tadadraṣṭaiva jāyate, tathā'yamapi jantuḥ kathañcit karmakṣayopaśamādeḥ samyagdarśananādikaṃ muktimārga

Linked texts (1)