Uttarajjhayana v28.p195
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p195
- Language
- Sanskrit
v28.p195
uttarādhyayana- - mūlasūtram - 1-5/128 ityāgamavacanāccaturvī dhāhārasya vā yāvajjīvamapi parityāgātmakaṃ pratyākhyānaṃ bhaktaparijñocyate, iṅgayate--pratiniyatapradeśa eva ceṣṭayate asyāmanaśanakriyāyāmitīṅginī, pādaiḥ adhaḥprasappimūlātmakaiḥ pibati pādapo-vṛkṣaḥ, upaśabdaścopametivatsādṛśye'pi dṛśyate, tataśca pādapamupagacchati - sādṛśyena prāpnotīti pādapopagamaṃ, kimuktaṃ bhavati ? - yathaiva pādapaḥ kvacit kathañcinnipatitaḥ samamasamamiti cāvibhāvayanniścalamevāste, tathā'yamapi bhagavān yad yathā samaviṣamadeśeṣvaṅgamupāṅgaṃ vā prathamataḥ patitaṃ na tattataścalayati, tathā ca prakīrṇakṛtaniccala nippaḍikammo nikkhivae jaṃ jahiṃ jahā aṃgaṃ | eyaṃ pādovagamaṃ nīhāriṃ vā anīhāriṃ || 1 || pātovagamaṃ bhaṇiyaṃ sama visamo pāyavovva jaha paḍito | navaraṃ parappatogā kaṃpejja jahā phalatarūvva ||2||"
192
--
caḥ samuccaye, iha caivaṃvidhānaśanopalakṣitāni maraṇānyapyevamuktāni, ata evāha - trīṇi maraṇānī, etasvarūpaṃ ca yathedaṃ vidheyaṃ yaccātra saparikarmma aparikarmma ca ityādikaṃ sūtrakāra evottaratra tapomārganāmni triṃśattamādhyayane'bhidhāsyata iti niryuktikṛtā noktam | dvāranirdeśāccāvaśyaṃ kiñcidvācyamitimatvedamāha- 'kaṇṇasa' tti sūtrattvāt, kaniṣṭhaṃ- laghu jaghanyamitiyāvat, madhyamaṃ - laghujyeṣṭhayormadhye bhāvi, jyeṣṭham - atiśayavṛddhamṛtkṛṣṭamityarthaḥ, eṣāṃ dvandaḥ tata etāni, dhṛtiḥ - sayamaṃ prati cittasvāthyaṃ saṃhananaṃśarīrasāmarthyahetuḥ vajraṛṣabhanārācādi tābhyāṃ prākṛtattvāccaikavacananirdeśaḥ, samāhārāśrayaṇādvā, tuśabdātsaparikarmmāparikarmmatādibhiśca viśeṣairviśiṣṭāni-viśeṣavanti, idamuktaṃ bhavati - yadyapi tritayamapyetat
“dhīreṇa'vi mariyavvaṃ kāpuriseṇavi avassa mariyavvaṃ | tamhā avassamaraṇe varaṃ khu dhīrataṇe mariuṃ || saṃsāraraṃgamajjhe dhībalasaṃnaddhabaddhakacchāto | haṃtūṇa mohamallaṃ harāmi ārādhanapaḍāgaṃ ||2|| jaha pacchimammi kāle pacchimatitthayaradesiyamuyāraṃ | pacchā nicchayapatthaṃ uvemi abbhujjayaṃ maraṇaṃ ||3||”
iti śubhāśayavāneva pratipadyate, phalamapi ca vimānikatāmuktilakṣaṇaṃ trayasyāpi samānaṃ, " eyaṃ paccakkhāṇaṃ anupāleūṇa suvihio sammaṃ | vemāṇito va devo havejja ahavā'vi sijjhijjā |"
1
tathāpi viśiṣṭaviśiṣṭataraviśiṣṭatamadhṛtimatāmeva tatprāptiriti kaniṣṭhāttvādistadviśeṣa ucyate, tathāhi-bhaktaparijñāmaraṇamāyikādīnāmapyasti, yata uktam
" savvāvi ya ajjāo savve'vi ya paḍhamasaṃghayaṇavajjā | savve'vi desavirayā paccakkhāṇeṇa u maraṃti ||"
atra hi pratyākhyānaśabdena bhaktaparijñaivoktā, taṃtra prāk pādapopagamanāderanyathā'bhidhānāt, iṅginīmaraṇaṃ tu viśiṣṭataradhṛtisaṃhananavatāmeva sambhavatītyāryikādiniṣedhata evāvasīyate, pādapopagamanaṃ tu nāmnaiva viśiṣṭatamadhṛtimatāmevetyuktaprāyaṃ, tataśca vajraṛṣabhanārācasaṃhananināme
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit