Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p194

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p194

Language
Sanskrit

v28.p194

vṛ. mana:paryavajñānino'vadhijñāninaśca, jñāniśabdasya pratyekamabhisambandhāt śrutajñānino matijñāninaśca 'mriyante' prāṇāṃstyajanti ye ' śramaṇāḥ' tapasvinaḥ chādayanti chadmāni - jñānāvaraṇādīni teṣu tiṣṭhantīti chadmasthā: teṣāṃ maraṇaṃ chadmasthamaraṇametat, iha ca prathamato mana: paryāyanirdeśo viśuddhikṛtaprādhānyamaṅgīkṛtya cāritriṇa eva tadupajāyata iti svāmikṛtaprādhānyāpekṣo vā, evamavadhyādiṣvapi yathāyogaṃ svadhiyaiva heturabhidheyaḥ, kevalimaraṇaṃ tu ye kevalinaḥ -utpannakevalāḥ sakalakarmmapudgalapariśāṭato mriyante tajjñeyamiti śeṣaḥ, ubhayatrābhedanirdeśaḥ prāgvaditi gāthārthaḥ || sāmprataṃ vaihāyasagṛdhrapṛṣṭhamaraṇe abhidhātumāha

giddhāibhakkhaṇaṃ giddhapiṭṭha ubbaṃdhaṇāī vehāsaṃ |
ee dunnivi maraṇā kāraṇajāe aṇunnāyā ||
vṛ. ‘gṛddhāḥ' pratītāste ādiryeṣāṃ śakunikāśivādīnāṃ tairbhakṣaṇaṃ gamyamānattvādātmanaḥ tadanivāraṇādinā tadbhakṣyakarikarabhādiśarīrānupraveśena ca gṛdhrādibhakṣaṇaṃ, tat kimucyata ityāha'giddhapiṭṭha' tti gṛdhaiḥ spṛṣṭaṃ-sparśanaṃ yasmiṃstagṛdhadhraspṛṣṭam, yadivā gṛdhrāṇā bhakṣyaṃ pṛṣṭhamupalakṣaṇatvādudarādi ca marturyasmiṃstadgṛdhrapṛṣṭham, sa hyalaktakapūṇikāpuṭapradānenāpyāmānaṃ gṛdhrādibhiḥ, pṛṣṭhādau bhakṣayatīti, paścānnirdiṣṭasyāpi cāsya prathamataḥ pratipādanamatyāntamāhasattvaviṣayatathā karmmanirjarāṃ prati prādhānyakhyāpanārtham, 'ubbaṃdhaṇāi vehāsaṃti' ut-ūrdhvaṃ vṛkṣaśākhādau bandhanamudbandhanaṃ tadādiryasya tarugiribhṛguprapātāderātmajanitasya maraṇasya tadudbandhanādi 'vehāsa 'nti prākṛtatattvādyalope vaihāyasam, uddhaddhasya hi vihāyasyeva bhavanamīti tatprādhānyavivakṣayetthamuktam | āha-evaṃ gṛdhrapṛṣṭhasyāpyātmaghātarūpatvādvaihāyasike'ntarbhāvaḥ, satyametat, kevalamalpasattvairadhyavasātumaśakyatākhyāpanārthamasya bhedenopanyāsaḥ, nanu
“bhāviyajinavayaṇāṇaṃ mamattarahiyāṇa natthi hu viseso |
-
attāmi paraṃmi ya to vajje pīḍama bhaevi ||"
ityāgamaḥ, ete cānantarokte maraṇe ātmavighātakāriṇī, tathā cātmapīḍāheturiti kathaṃ nāgamavirodha: ?, ata eva ca bhaktaparijñānādiṣu pīḍāparihāya 'cattāri vicittāiṃ vigaīṇijūhiyāī' ityādisaṃlekhanāvidhiḥ pānakādividhiśca tatra tatrābhihitaḥ, darśanamālinyaṃ cobhayatretyaśaṅkayāha-‘ete' anantarokte 'dve api' gṛdhrapṛṣṭhavaihāyasākhye maraṇe' 'kāraṇajāte' kāraṇaprakāre darśanamālinyaparihārādike udāyinṛpānumṛtatathāvidhācāryavat, anujñāte, tīrthakṛdgaṇadharādibhiriti, anena ca sampradāyānusāritāṃ darśanayannanyathākathane śrutāśātanāyā atidurantatvamāha iti gāthārthaḥ || sāmpratamantyamaraṇatrayamāha

bhattaparinnā iṃginī pāovagamaṃ ca tinni maraṇāī | kannasamajjhimajeṭhṭhā dhiisaṃghayaṇena u visiṭṭhā ||
vṛ. bhaktaṃ-bhojanaṃ tasy parijñā-jñaparijñayā'nekadhedamasmābhirbhuktapūrvametaddhetukaṃ cāvadyamiti parijñānaṃ pratyākhyānaparijñayā ca

" savvaṃ ca asanapānaṃ cauvvihaṃ jā ya bāhirā uvahī | . abbhitaraṃ ca uvahiṃ jāvajjīvaṃ ca vosire ||"

Linked texts (1)