Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p21

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p21

Language
Sanskrit

v28.p21

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-1/1 vinaya iti prakramaḥ, tataśca śabdādiviṣayasampattinimittaṃ tathā tathā pravartanaṃ kāmavinaya:, duṣpradharṣanapatisāmantādeḥ prāṇādibhayenānuvartanaṃ bhayavinayaḥ, ihalokānapekṣasya śraddhānajñānaśikṣādiṣu karmakṣayāya pravartanaṃ mokṣavinayaḥ, sa ca darśanajñānacāritratapaupacārabhedāt mañcaprakāraḥ, tatra caupacāriko'nurūpavyāpārasampādanānāśatanābhedato dvibhedaḥ, tatra cādye abhyutthānam-āgacchati gacchati ca dṛṣṭe gurāvāsanamocanam, abhigraho-guruviśrāmaṇādiniyamaḥ, kṛtiḥ-dvādaśāvartādivandanaṃ, śuśrūṣaṇaṃ na pakkhao na purao' ityādividhinā guruvacanaśravaṇecchā, paryupāsanamityarthaḥ, anugamanam-āgacchataḥ pratyudgamanaṃ, saṃsādhanaṃ-gacchataḥ samyaganuvrajanaṃ, 'kulaṃ'nāgendrādiḥ 'gaṇaḥ' koṭikādiḥ, 'kriyā' asti paraloko'styātmā'sti ca sakalakleśaleśākalaṅkitaṃ muktipadamityādiprarūpaṇātmikeha gṛhyate, 'dharmaḥ' śrutacāritrātmakaḥ 'jñānaṃ' mityādi 'ācāryaḥ' anuyogācāryaḥ ‘gaṇī' gaṇācāryaḥ anāśānatā-manovākkāyairapratīpapravartanaṃ, bhaktiḥabhyutthānādirūpā, bahumānomānaso'tyantapratibandhaḥ, varṇanaṃ varṇa:-ślāghanaṃ tena sañjavalanājñānādiguṇoddīpanā varṇasaṃjvalanā || śrutasya catvāra parimānamasyeti catuṣkaḥ, saṅkhyāyā atiśadantāyāḥ kanniti kan, tuśabdaścaturvidhanikṣepo'vaśyaṃ sarvatra vaktavya iti viśeṣadyotakaḥ,
"jattha u jaṃ jāṇejjā nikkhevaṃ nikkheve niravasesaṃ|
jatthavi navi jāṇijjā caukkayaṃ nikkhive tattha ||" nikṣepo-nyāsaḥ, tatrādyayoḥ sugamatvāttṛtīyamāha-dravyato dravyarūpaṃ vā śrutaṃ dravyaśrutam, āgamato noāgamataśca, tatrāgamatojñātā'nupayuktaḥ, noāgamatastvāha-niāte-āgamābhihitamarthamatikliṣṭakarmodayāt kuyuktibhirapanayatīti nihnavo-jamāliprabhṛtiḥ paścātkṛtaśrutapariṇatiḥ, ādiśabdātpuraskṛtaśrutapariṇatisattvaparigrahaḥ, bhāva śrutamapyāgamanoāgamabhedato dvidhā, tatrāgamato'bhidhātumāha-bhāvato bhāvarūpaṃ vā śrutaṃ bhāvaśrutaṃ, prākṛtatvādiha pūrvatra ca bindulopaḥ, 'śrute' śrutaviṣaye, 'tuḥ' avadhāraṇe bhinnakramaḥ, tata upayukta eva, ko'rthaḥ ?yasya śrutamiti padaṃ jñātaṃ tatra copayogaḥ sa bhāva śrutaṃ, tadupayogānanyatvāda, agnyupayuktamānavakāgnivaditi gāthārthaḥ || ___ uktāvodhanāmaniṣpannanikṣepau, samprati sūtrālāpakaniṣpannanikṣepaḥ prāptāvasaraḥ, tathāpi sa nocyate, yataḥ sati sūtre'sau sambhavati, sūtraṃ ca sūtrānugame, sa cānugamabheda iti anugama eva tāvadupavarṇyate-dvividho'nugamaḥ-niryuktyanugamaḥ sūtrānugamaśca, tatrādyo nikṣepaniyuktiupodghātaniyuktisūtrasparśikaniyuktyanugamavidhānatastrividhaḥ, tatra ca nikṣepaniyuktyanugama uttarādinikṣepapratipādanādanugata eva, upodghātaniryuktyanugamastu dvāragāthādvayādavaseyaḥ, taccedam
"uddese niddese ya niggame khetta kāla purise ya| kāraṇa paccaya lakkhaṇa nae samoyāraṇānumae ||1|| ki kaivihaṃ kassa kahi kesu kahaṃ kecciraṃ havai kālaṃ? |
kai saṃtaramavirahiyaṃ bhavāgarisa phāsaṇa niruttī ||2|| etadarthaḥ sāmāyikaniyuktito'vaseyaḥ, sūtrasparśikaniyuktyanugamastu sūtrāvayayavyākhyānarūpatvāt sūtrasparśikaniyukteḥ sati sūtre sambhavati, tacca sūtrānugama eveti tatraiva vakṣyate|