Uttarajjhayana v28.p223

v28.p223

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-6/169 na caitaccāru, na hi rogiṇa ivaupadhādiparijñānato bhāvarogebhyo jñānāvaraṇādikarmabhyo mahāvratātmakapañcāṅgopalakṣitāṃ kriyāmananuṣṭhāya muktiḥ || te caivamanālocayanto bhavaduḥkhākulitā vācālatayevamātmānaṃ svasthayanti, tathā cāhamū. (170) bhaṇaṃtā akaritā ya, baṃdhamokkhapainiṇo|
vāyāviriyametteṇaṃ, samāsāseṃti appagaṃ|| vṛ. bhaṇantaḥ' pratipādayantaḥ, prakramāt jñānameva muktyaṅgamiti, ‘akurvantaśca' muktyupāyamanuṣṭhānaṃ, bandhamokṣau uktarūpau tayoḥ pratijñā-abhyupagama: tadvantaḥ, sūtratvāccenā nirdeśa, asti bandho'sti ca mokṣa ityevaṃvādina eva kevalaṃ, na tu tathā'nuṣṭhāyinaḥ, vāci vīryam-ātmaśaktirvāgvīryaṃ vācālateti yāvat, tadevānuṣṭhānaśūnyaṃ vāgvīryamānaṃ tena 'samāśvāsayanti' vijñānādeva vayaṃ muktigāmani iti svāsthyaṃ prāpayanti, kam?-ātmānamiti sūtrārthaḥ | yathā caitantra cāru tathā svata evāhamū. (171) nacittā tāyae bhāsā, kao vijjāṇusāsaṇaṃ?
visannā pāvakammahiṃ, bālā paṃḍiyamānino|| vṛ. 'na' naiva 'citrā' prākṛtasaṃskṛtādirūpā āryaviṣayaṃ jñānameva muktyaṅgamityādikā vā 'trāyate' rakṣati, pāpebhya iti gamyate, ketyāha-bhāṣyata iti bhāṣā-vacanātmikā, syādetatacintyo hi maṇimantramahauṣadhīnāṃ prabhāva ityaghorādimantrātmikā vāk trāṇāya bhaviṣyatītyāha, kuto? vidantyanayā tattvamiti vidyā-vicitramantrātmikā tasyā anuśāsanaṃ-śikṣaṇaṃ vidyānuśāsanaṃ trāyate pāpādbhāvadvā?, na kuto'pi, tanmātrādeva muktau śeṣānuṣṭhānavaiyarthyaprasaṅgāditi bhāvaḥ| ata eva ye tadapi trāṇāyeti vadanti te yādṛśāstadevāha-vividham-anekaprakāraṃ sannāmagnā viṣaṇṇāḥ, keṣu?-'pāvakammehi ti pāpākarmasu pāpahetuṣu hiṃsādhanuṣṭhāneṣu, satataṃ tatkāritayeti bhāvaḥ, yadvā viṣaṇṇā-viṣādaṃ gatāḥ pāpakarmabhiḥ-pāpānuṣṭhānaiḥ yathā kathamevamanuṣṭhāyino vayaṃ bhaviṣyāma iti, paṭhanti ca-'visannā pāvakiccehiṃ'ti tathaiva, kutasta evaṃvidhā ityāha-'bālā' rāgadveṣākulitāḥ paṇḍitamātmānaṃ manyante ityevaṃśīlā: paṇḍitamāninaḥ, ye hi bālāḥ paṇḍitamāninaśca na syuste svayaṃ samyagajānānāḥ paraṃ pṛccheyuḥ tadupadeśataśca tāni parihareyuḥ na tu viṣaṇṇā evāsīran, ye tu bālāḥ paṇḍitamāninaśca te svayamajānānā api jānānamanyamātmanyabhimānato'nupāsamānā evaṃvidhā eva bhavantīti sūtrārthaḥ||sāmprataṃ sāmānyenaiva muktipathaparipanthināṃ doṣadarśanāyāhamū. (172) je kei sarīre sattā, vane rūve ya savvaso|
. maṇasā kāyavakkeṇaṃ, savve te dukkhasaṃbhavā || vṛ. ye kecit ‘śarīre' śarīraviṣaye 'saktā' baddhāgrahāḥ, kva? ityāha-'vaṇe' susnigdhagauratvādike 'rūpe ca' susaṃsthānatāyāṃ, caśabdāt sparśādiṣu, vastrādyabhiṣvaṅgopalakṣaṇaṃ caitat, 'savvaso'tti sūtratvāt sarvathā-sarvaiḥ svayaṃkaraṇakāraṇādibhiḥ prakāraiḥ, manasā kathaṃ varṇādimanto vayaṃ bhaviṣyāma? ityabhisandhinā, vacasā rasāyanādipraśnātmakena, caśabdāt kāyena ca rasāyanāḍupayogena, eveti pūraṇe, paṭhyate ca-'kāyavakkeṇaṃ'ti kāyaśca-śarīraṃ vākyaṃ ca-vacanaṃ