Uttarajjhayana v28.p225
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p225
- Language
- Sanskrit
v28.p225
uttarādhyayana-mūlasūtram-1-6/175 mū.(175) vivicca kammaṇo herḍa, kālakaṃkhī parivvae|
māyaṃ piṃḍassa pāṇassa, kaḍaṃladhdraṇa bhakkhae| vṛ. vivicya' pṛthakkṛtya karmaṇo' jñānāvaraṇādeḥ ‘hetum' upādānakāraṇaṃ mithyātvāviratyādi, kālam anuṣṭhānaprastāvaṃ kāśta ityevaṃśīla: kālakāṅkṣī, 'parivraje' riti pūrvavat, paṭhanti ca 'vigiṃca kammuno heu'nti atra ca vevigdhi' parityajetyupadeśāntaratayā vyākhyeyaṃ, mātrāṃ yāvatyā saṃyamanirvāhastāvatī, jñātvetī gamyate, kasya?- 'piṇḍasya' odanāderannasya pānasya ca' āyāmādeḥ, svādyasvādyānupādānu ca yateḥ prāyastatparibhogāsambhavāt, kṛtam-ātmārthameva nirvartitaṃ, gṛhibhiriti gamyate, prakramātigaṇḍādikameva labdhyā' prāpya bhakṣayed' abhyavaharediti sūtrārthaḥ || kadācidbhuktaśeṣaṃ dhārayato'bhiṣvaṅgasambhavaḥ syādityāhamū. (176) sannihiṃ ca na kubvijjā, levamāyāya saṃjae|
pakkhī pattaṃ samāyāya, niravekkho parivvae| vṛ.samyag-ekībhāvena nidhīyate-nikṣipyate'nenā''tmā narakādiṣviti sannidhiḥ-prātaridaṃ bhaviṣyatītyādyabhisandhito'tiriktāśanādisthāpanaṃ taṃ ca na kurvīta, caśabda: pūrvāpekṣayā samuccaye, 'levamāyāya'tti lepaḥ-śakaṭākṣādiniṣpāditaḥ pātragataḥ parigṛhyate, tasya mātrāmaryādā, mātrāśabdasya maryādāvācitvenāpi rūḍhatvāt, yathoktam
__"īṣadarthakriyāyoge, maryādāyāṃ paricchade|
parimāṇe dhane ceti, mātrāśabdaḥ prakīrtitaḥ ||" lepamātratayā, kimuktaṃ bhavati?-lepamekaṃ maryādīkṛtya na svalpamapyanyat sannidadhīta, yadvā parimāṇārtho'yaṃ mātrāśabdaḥ, lakṣaṇe tṛtīyā, tato'yamarthaḥ-lepamātrayeti yāvatā pātramupalipyate tāvatparimāṇamapi sannidhiṃ na kurvīta, āstāṃ bahumityabhiprāyaḥ, saṃyato' yatiḥ, kimityevaṃ pātrādyupakaraṇasannidhirapi na kartavya ityāha-'pakkhi'tti pakṣīva pakṣī, yathā pakṣī patantaṃ trāyata iti patraṃ-pakṣasañcayaṃ 'samādāya' gṛhītvā vrajati, evaṃ bhikṣurapi patte'tti pātramupalakṣaṇatvāccheṣopakaraṇaṃ cādāya parivrajediti sambandhaḥ, kīdṛg ?-'nirapekṣo' nirabhilāṣaḥ, tasya vā vināśādau śokākaraṇato nirapekṣo-nirabhiṣvaṅgaḥ, tathā ca pratidinamasaṃyamapalimanthabhīrutayā pātrādyupakaraṇasannidhikaraṇe'pi na doṣa ityarthaḥ, athavā yadi lepamātrayā'pi sannidhiṃ na kurvīta kathamāgāmini dine bhoktavyamityāha-pakṣīva nirapekṣaḥ, pātraṃ patadgahādibhājanamarthāttanniryogaṃ ca samādāya vrajed-bhikṣārthaṃ paryaṭeda, idamuktaṃ bhavati-madhukaravṛttyā hi tasya nirvahaṇaṃ, tatki tasya sannidhinā? iti sūtrārthaḥ| samprati yaduktaṃ 'kṛtaṃ labdhavā bhakṣayediti, tatra kathaṃ tallābha iti tadupāyamāha- yadvā-yaduktaṃ 'nirapekṣaḥ parivrajedi'ti tadabhivyaktikartumāhamū. (177) esaṇāsamio lajjū, gāme aniyao care|
appamatto pamattehiṃ, piṃḍavātaṃ gavesae| vṛ. eṣaṇāyām-utpādanagrahaṇagrāsaviṣayāyāṃ samyagitaḥ-sthitaḥ samitaḥ eṣaṇāsamitaḥ, prādhānyācca ihaiṣaṇāyā evopādānaṃ, prāyastadbhāve īryābhāṣādisamitisambhava iti jñāpanārthaṃ vā, anena nirapekṣatvamuktaṃ, 'lajjū'tti lajjā-saṃyamastadupayogānanyatayā yatirapi tathoktaḥ,
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit