Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p226

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p226

Language
Sanskrit

v28.p226

223 ārṣatvāccaivaṃ nirdeśaḥ, grāme upalakṣatvānnagarādau ca 'aniyataḥ' aniyatavṛtiḥ 'cared' viharet, anenāpi nirapekṣataivoktā| caraṃśca kiṃ kuryādityāha-'apramattaḥ' pramādarahitaḥ san ‘pamattehiṃ ti pramattebhyo gṛhasthebhyaḥ, te hi viṣayādipramādasevanāt pramattā ucyante, 'piṇḍapātaṃ' bhikṣāṃ 'gaveṣayed' anveṣayadeiita sūtrārthaḥ || itthaṃ prasaktānuprasaktyā saṃyamasvarūpamuktaṃ, taduktau ca nirgranthasvarūpaṃ, sampratyatravādarotpādanārthamāhamū. (178) evaṃ se uyāhu anuttaranāṇī anuttaradaṃsī anuttaranāṇadaṃsaṇaghare|
arahā nāyaputte bhayavaṃ vesālīe viyāhie| vṛ. 'evam' amunā prakāreṇa 'se' iti bhagavān ‘udāhu'tti udāhṛtavān, 'anuttarajñānī' sarvotkṛṣṭajñānavān| nanu cānuttarajñānīti matvarthīyena na bhavitavyaṃ, bahuvrīhiṇaiva tadarthasyoktatvāt, satyam, anuttarajñānaśabdo'yaṃ gaurakharaśabdavat saṃjñāprakāra eva, kevalajñānavācakatvāt asya, tato gaurakharavadaraṇyamityādivanna doṣaḥ, nāsyottaramastītyanuttaraṃ tathā paśyatītyanuttaradarśī, sāmānyaviśeṣagrāhitayā ca jñānadarśananayorbhedaḥ, yata uktam-"jaṃ sāmaṇṇaggahaṇaṃ daṃsaṇameyaṃ visesiyaṃ nāṇaṃ"ti, anuttare jñānadarśane yugapadupayogābhāve'pi labdhirūpatayā dhārayatītyanuttarajñānadarśanadharaḥ|
nanu prāguktābhyāṃ viśeṣaṇābhyāmasyārthasyoktatvāt, kathaṃ na paunaruktyam ?, ucyate, asyānyābhiprāyatvāt, atra hi anuttarajñānyanuttaradarśiti bhedābhidhānena jñānadarśanayobhinnakālamāha, tataśca mā bhūdupayogavallabdhidvayamapi bhinnakālabhāvīti vyāmoha ityupadiśyate jñānadarśanadharaḥ, arhati devādibhyaḥ pūjāmityarhan, sa cārthāttīrthakṛt, jñāta:-udārakṣatriyaḥ sa ceha prastāvāta siddhārthaḥ tasya putro jñātaputraḥ-vartamānatīrthādhipatirmahāvīra itiyāvat 'bhagavān' samagraiśvaryādimān 'vesālīya'tti viśālā:-śiṣyāḥ tīrthaṃ yaśaḥprabhṛtayo vā guṇā vidyante yasyeti viśālika: "ini ṭhanā" viti ṭhan, yadvā viśālebhyaḥ-uktasvarūpebhyo hita iti hitārthe ṭhanpratyayaḥ, tataśca viśālīyaḥ 'viyāhie'tti vyākhyātā sadevamanujāsurāyāṃ parpadi viśeṣeṇānanyasādhāraṇātmakenākhyātā-kathayitā, kecittvadhīyate-‘evaṃ' se udāhuarihā pāse purisādānīe bhagavaṃ vesālīe buddhe parinivvue'tti spaṣṭameva, navaramarhanniti sāmānyoktāvapi prakramāt mahāvīraḥ, paśyati samasta bhāvān kevalālokenāvalokata iti paśyaḥ, tathā puruṣaśvāsau puruṣākāravartitayā ādānīyaśca ādeyavākyatayā puruṣādānīyaḥ, puruṣaviśeṣaṇaṃ tu puruṣa eva prāyastīrthakara iti khyāpanārthaṃ, puruṣairvā''dānīyo jñānādiguṇatayā puruṣādānīya iti sūtrārthaḥ || itiḥ parisamāptau, bravīmīti pūrvavat | ukto'nugamaḥ, samprati nayāḥ, te ca pūrvavadvācyāḥ |
adhyayanaṃ-6 samāptam muni dīparatnasāgareṇa saṃśodhitaṃ sampāditaṃ ṣaṣṭhamadhyayanaṃ saniyuktiḥ saṭīkaṃ samāptam|
adhyayanaṃ 7-aurabhrīyaṃ vṛ.|| vyākhyātaṃ kṣullakanirgranthīyaṃ ṣaṣṭhamadhyayanaṃ, sāmprataṃ saptamamārabhyate, asya cāyamabhisambandhaḥ-ihānantarādhyayane nirgranthatvamuktaṃ, tacca rasagṛddhiparihārādeva jāyate, sa ca vipakṣe'

Linked texts (1)