Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p27

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p27

Language
Sanskrit

v28.p27

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-1/1 ni.[31] saṃjuttagasaṃjogo saccittādīṇa hoi davvāṇaṃ|
dumamanusuvannamāī saṃtaikammeṇa jīvassa || vṛ. saṃyuktakasaṃyogaḥ'anantarābhihitasvarūpaḥ, sacittādīnāṃ' sacittācittamiśrāṇāṃ bhavati dravyāṇām, amīpāmudāharaṇānyāha- 'dumamanusuvannamāi'tti atra makārasyālākṣaṇikatvāt suḻyatyayācca 'drumāṇusuvarṇādīnāṃ' pratyekaṃ cādiśabdasambandhātsacittadravyāṇāṃ drumādīnām acittavyāṇāmaṇvādīnāṃ suvarṇādīnāṃ ca miśradravyasya tu santatikarmaṇopalikṣitasya jīvasya, atra cāṇvādīnāṃ suvarṇādīnāmityudāharaṇadvayamacittadravyāṇāṃ sacittamiśradravyāpekṣayā bhṛyastvakhyāpanārtham, etadbhūyastvaṃ ca jīvebhyaḥ pudgalānāmanantaguṇatvāt, uktaṃ ca
"jīvā poggala samayā davva paesā ya pajjavā ceva|
thovā'naṃtānaṃtā visesamahiyā duve'naṃtā ||" iti, anena ca sacittādeḥ saṃyogadravyasya traividhyāt saṃyuktakasaṃyogasya traividhyamuktāmiti gāthārthaḥ || tatra drumādīnāṃ sacittasaṃyuktadravyasaṃyogaṃ vivarītumāhani.[32] mūle kaṃde khaṃdhe tayā ya sālepavālapattehi | .
pupphaphalebīehi a saṃjutto hoi dumamāī || vṛ.'mūle kande skandhe' iti sarvatra sūtratvāt tṛtīyārthe saptamī, tataśca mūlena' adhaḥprasarpiṇā svāvayavena 'kandena' tenaiva mūlaskandhāntarālavatinā 'skandhena' sthuḍena 'tvacā' chavirūpayā 'sāle'tti ekāro'lākṣaṇikaḥ, tataḥ 'śālāpravālapatraiḥ' śākhāpallavapalāśaiḥ, phale ityatrāpyekāra-stathaiva, tataḥ 'puṣpaphalabījaiśca' prasiddhaireva saṃyuktaḥ' sambaddho bhavati dumamāitti' makāro'lākṣaṇikaḥ tato drumādiḥ, ādiśabdādgucchagulammādiśca saṃyuktakasaṃyoga iti prakramaḥ | sa hi prathamamudgacchatraṅkarātmakaḥ pṛthivyāḥ saṃyukta eva mūlena saṃyujyate, tato mūlasaṃyuktaka eva kandena, kandasaṃyukta eva skandhena evaṃ tvakśākhāpravālapatrapuṣpaphalavījairapi pūrvasaṃyūkta evottarottaraiḥ saṃyujyate iti bhāvanīyama, nanvevaṃ drumāderdravyatvāt saṃyuktakasaṃyogasya ca guṇatvātkathaṃ drumādireva sa iti, atrocyate, dharmadharmiṇoḥ kathañcidananyatvādevamuktamityadoṣaḥ, evamuttarabhedayorapīti gāthārthaḥ || aṇvādīnāmacittasaṃyuktakadravyasaṃyogaṃ spaṣṭayitumāhani.[33] egarasa egavanne egegaṃdhe tahā duphāse a|
paramāṇū khaṃdhehi a dupaesāīhi nāyavvo|| vṛ.eka:-advitīyastiktādirasānyatamo raso'syeti ekarasaḥ, tathaika: kṛṣṇādivarṇānyatamo varṇo'syeti ekavarṇaḥ, evam 'ekagandhaḥ' sugandhītarānyataragandhānvitaḥ, 'ege' ityekārasyālākṣaṇikatvāt, tathā dvau cāvirūddho snigdhaśītādyātmako sparśāvasyeti dvisparśaḥ, caśabdaḥ svagatānantabhedopalakṣakaḥ, ka evaṃvidhaḥ? ityāha- paramaḥ-tadanyasūkṣmatarāsambhavāt prakarṣavān sa cāsāvaṇuśca paramāṇuḥ, upalakṣaṇatvād dhunukādiśca, 'skandhaiśca' skandhaśabdābhidheyaiḥ, kairityāha-dvau pradeśāvārambhakāvasyeti dvipradeśo- dyaṇukaḥ, sa ādirṣeṣāṃ tripradeśādīnāmacittamahāskandhaparyantānāṃ te tathā taiḥ, caśabdātparamāṇvantarairvarṇāntarādibhiśca, saṃyujyamāna iti gamyate, 'vijñeyaḥ' viśeṣeṇasaṅkhyātāsaṅkhyātānantabhaṅgavibāvanātmakenāvaboddhavyaḥ, pāṭhāntarato

Linked texts (1)