Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p281

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p281

Language
Sanskrit

v28.p281

-
uttarādhyayana-mūlasūtram-1-10/291
appāhei paḍataṃ paṃḍuravattaṃ kisalayāṇaṃ || ni.[309] navi atthi navi a hohī ullāvo kisalapaṃḍupatnāṇaṃ |
uvamā khalu esa kayā bhaviyajanavibohaṇaṭṭhāe|| vṛ. parivartitaṃ-kālapariṇatyā'nyathākṛtaṃ lāvaṇyam-abhirāmaguṇātmasyeti parivartitalāvaṇyaṃ, yato na tasya prāgiva saukumāryādi vidyate, tathā calantaḥ-śithilībhavantaḥ sandhayoyasmiṃstattathā, ata eva 'muyaṃta-veṃṭāgaṃ'ti muñcat-tyajat sāmarthyād vṛkṣaṃ vṛntakaṃ-patrabandhanaṃ yasya tat muñcadvantakaṃ, vṛntasya vṛkṣamocane patrasya patanameva bhavatīti patadityuktaṃ bhavati, 'patraṃ'(ca) parṇaṃ, vyasanam-āpadaṃ prāptaṃ vyasanaprāptaṃ tathā kāla:-prakramāt patanaprastāvastaṃ prāptaṃgataṃ kālaprāptaṃ 'bhaṇati' abhidhatte, gīyata iti gāthā tāṃ-chandoviśeṣarūpāṃ|| tāmevāha___ 'yathā' iti sādṛśyate, tato yathā yūyaṃ samprati kiśalayabhāvamanubhavatha snigdhādiguṇairgarvamuddhahatha asmānupahasatha, tathā vayamapyatītadaśāyāṃ, tathā yūyamapi ca bhaviṣyatha yathā vayamiti, jīrṇabhāve hi yathāvayamidānīṃ vivarṇavicchāyatayopahāsyāni, evaṃ yūyamapi bhāvīnīti, ‘appāhei'tti uktanyāyenopadiśati pitevaputrasya 'patat' bhraśyat 'pāṇḍurapatraṃ' jīrṇapatraṃ 'kisalayānām' abhinavapatrāṇāṃ | nanu kimevaṃ patrakisalayānāmullāpaḥ sambhavati? yenedamucyate,
'nevāsti' naiva vidyate, naiva bhaviṣyati upalakṣaṇatvāt naitra bhūtaḥ, ko'sau ? - ‘ullāpaḥ' vacanaṃ keṣāṃ? -'kiśalayapāṇḍupatrāṇām' uktarūpāṇāṃ, ārṣatvācca yalopaḥ, tadiha kimevamuktamityāha-'upamā' upamitiḥ, khalu evakārārthatvāt, tataḥ upamaiva, 'eṣā' anantarakoktā 'kṛtā' vihitā ‘bhaviyajanavibohaṇaṭṭhāe'tti pratītameva| yatheha kiśalayāni pāṇḍupatreṇānuśiṣyante tathā'nyo'pi yauvanagarvito'nuśāsanīyaḥ, tathā caitadanuvādinā vācakenāvāci
"paribhavasi kimiti lokaṃ jarasā parijarjarīkṛtaśarīram |
acirāt tvamapi bhaviṣyasi yauvanagarvaṃ kimudvahasi? ||" tadevaṃ jīvitayauvanayoranityatvamavagamya na pramādo vidheya iti gāthātrayārthayuktasūtragamārthaḥ || punarāyuṣo'nityatvaṃ khyāpayitumāhamū. ( 292) kusagge jaha osabiṃdue, thovaṃ ciṭṭhati laṃbamānae|
evaṃ manuyāṇa jīviyaṃ, samayaṃ0 || vṛ. kuśo-darbhasadṛśastṛṇaviśeṣaḥ, tanutaratvācca tasyopādānaṃ, tasyāgraṃ-prāntastasmin, 'yathā' ityupamāpradarśakaḥ, avaśyāyaḥ-śaratkālabhāvī ślakṣṇavarṣastasya bindureva binduka: avaśyāyabindukaḥ, 'stokam' alpālāmiti gamyate, tiṣṭhati', āste, lambamānakaḥ' manāg nipatad, baddhāspado hi kadācit kālāntaramapi kṣamatetyevaṃ viśeṣyate, evam' ityuktasadṛśaṃ manujānāṃ' manuṣyāṇāṃ, manujagrahaṇaṃ ca prāgvat, 'jīviyaṃ'ti jīvitaṃ, yata evaṃ tataḥ samayamapi gautama! mā pramādīriti sūtrārthaḥ || amumevārthamupasaṃharanupadeśamāhamū. ( 293) iiittariyami āue, jīvitae bahupaccavāyae|
vihuṇāhi rayaṃ purākaḍaṃ, samayaṃ0 || vṛ. 'iti' ityuktayāyena 'itvare' ayanaśīle, ko'rthaḥ ? -svalpakālabhāvini, eti

Linked texts (1)