Uttarajjhayana v28.p282
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p282
- Language
- Sanskrit
v28.p282
279 upakramahetubhiḥ anapavartyatavā yathāsthityaivānubhavanīyatāṃ gacchatīti āyuḥ, taccaivaṃ nirupakrameva tasmin, tathā'nukampitaṃ jīvitaṃ jīvitakaṃ caśabdasya gamyamānatvāt tasmiśca, arthāt sopakramāyupi, bahavaḥ-prabhūtāḥ pratyapāyā-upaghātahetavo'dhyavasānanimittādayo yasmiṃstathā, anena cānukampyatāheturāviṣkṛtaḥ, evaṃ coktarūpadrumapatrodāharaṇata: kuśāgrajalabindūdāharaṇataśca manujāyunirupakramaṃ sopakramaṃ cetvaram, ato'syānityatāṃ matvā 'vidhunīhi' jīvāt pṛthak kuru ‘rajaḥ' karma 'purekaḍaṃti' purā-pūrvaṃ tatkālāpekṣayā kṛtaṃ-vihitaṃ, tadvidhuvanopāyamāhasamayamapi gautama! mā pramādīḥ, paṭhanti ca-evaṃ maṇuyāṇa jīvie ettirie bahupaccavāyae'tti sugamameveti sūtrārthaḥ || syāt-punarmanuṣyabhavāvāptā-vudyasyāma ityāhamū. (294) dulahe khalu mānusa bhave, cirakālenavi savvapāṇiṇaṃ||
gāḍhā ya vivāga kammuṇo, samayaṃ0 || vṛ. 'durlabho' duravāpaḥ, 'khaluḥ' viśepaṇe, akṛtasukṛtānāmiti viśeṣaṃ dyotayati, 'mānupo' manuṣyasambandhī 'bhavo' janma 'cirakālenāpi' prabhūtakālenāpi, āstāmalpakālenetyapiśabdārthaḥ, 'sarvaprāṇināṃ' sarveṣāmapi jīvānā, na tu muktigamanaṃ prati bhavyānāmiva keṣāñcit manujabhavāvāpti prati sulabhatvaviśeṣo'sti, kimevamata āha-'gāḍhā' vināśayitumaśakyatayā dṛḍhāḥ 'ca' iti yasmāt, 'vipākakammuṇo'tti vipākā:-udayāḥ karmaṇāṃ-manuṣyagativighātiprakṛtirūpāṇāṃ, yata evamataḥ samayamapi gautama! mā pramādīriti sūtrārthaḥ || kathaṃ punarmanujatvaṃ durlabhaṃ, yadvā yaduktaṃ sarvaprāṇināṃ durlabhaṃ manujatva'miti, tatra ekendriyādiprāṇināṃ tadurlabhatvaṃ darśayitukāmaḥ kāyasthitimāhamū. (295) puḍhavīkāyamaigao ukkosaṃ jīvo ya saṃvase|
kālaṃ saṃkhātīyaṃ samayaṃ goyama! mā pamāyae| vṛ. pṛthvī-kaṭhinarūpā saiva kāya:-śarīraṃ pṛthvīkāyastamatiśayena mṛtvā 2 tadutpattilakṣaṇena gataḥ-prāptaḥ atigataḥ, 'ukkosaṃ'tti utkarṣato jīva:' prāṇī 'tuḥ' pūraṇe 'saṃvaset' tadrūpatayaivāva-- tiṣṭheta 'kālaṃ' saṅkhyātītaṃ, asaṅghayamityarthaḥ, yata evamataḥ samayamapi gautama! mā pramādīriti| mū.(296)
āukāyama0|| mū.(297)
teukkāya0 || mū.(298)
vāukkāya0|| vṛ. evamapkāyatejaskāyavāyukāyasūtratrayamapi vyākhyeyaṃ| mū. (299)
vaṇassaikkāya0 ukkosaṃ0|
kālamanaṃtaduraṃtaṃ samayaṃ0 || vṛ. tathā vanaspatisūtraṃ ca, navaraṃ kālamanantamiti, anantakāyikāpekṣametat, pratyekavanaspatīnāṃ kāyasthiterasaṅkhyātatvāt, tathā duṣṭo'nto'syeti durantastam, idamapi sādhāraṇāpekṣayaiva, te hyatyantālpabodhatayā tata uddhṛtā api na prāyo viśiṣṭaṃ mānuṣādibhavamāpnuvanti || iha ca 'kālaṃ saṅghayātīta'miti viśeṣānabhidhāne'pyasaṅghayotsappiṇyavasarpiṇīmānam, 'anantamiti cānantotsarpiṇyavasarpiṇīpramānamityavagantavyaṃ, yata āgamaḥ
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit