Uttarajjhayana v28.p285
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p285
- Language
- Sanskrit
v28.p285
uttarādhyayana-mūlasūtram-1-10/310
iha kāmuguṇehiṃ mucchiyā, samayaṃ || 7. anyacca-'dharma' prakramāt sarvajñapraṇītam 'apiḥ' bhinnakramaḥ 'huḥ' vākyālaṅkāre, tataḥ 'śraddadhato'pi' kartumabhilaṣanto'pi durlabhakāḥ kāyena-śarīreṇa, upalakṣaṇatvānmanasā vācā ca, 'sparśakā' anuṣṭhātāraḥ, kāraṇamāha-'iha' asmin jagati kāmaguṇeṣu' śabdādiṣu 'mūcchitā' mūḍhāḥ, gṛddhimanta ityarthaḥ, jantava iti śeṣaḥ, prāyeṇa hyapathyeṣveva viṣayeṣvabhiṣvaṅgaḥ prāṇīnāṃ, yata uktam
"prāyeṇa hi yadapathyaṃ tadeva cāturajanapriyaṃ bhavati |
viṣayāturasya jagatastathā'nukūla: priyā vipayāḥ ||" pāṭhāntarataḥ kāmaguṇairmūcchitā iva mūcchitāḥ, viluptadharmavipayacaitanyatvāt, yataścaivamato durāpāmimāmavikalāṃ dharmasāmagrīmavāpya samayamapi gautama ! mā pramādīriti sūtrapañcakārthaḥ || anyacca sati śarīre tatsāmarthya ca sati dharmasparśaneti tadanityatā'bhidhānadvāreṇāpramādodopadeśamāhamū. (311) parijūrai te sarīrayaṃ, kesā paṃḍuragā (ya) bhavaṃti te|
se soyabale ya hāyai, samayaṃ0|| mū. (312)
pari cakkhubale0 || mū. (313)
ghāṇabale0|| mū.(314)
rasanabale0|| mū. (315)
phāsabale0|| mū.(316)
savvabale0|| vṛ. parijīryati' sarvaprakārāṃ vayohānimanubhavati 'te' tava śarīrameva jarādibhirabhibhūyamānātayā'nukampanīyamiti śarīrakaṃ, yadvā 'parijūrai'tti 'ninderjūra' iti prākṛtalakṣaṇatāt parinindatīvā''tmānamiti gamyate, yathā-dhigmāṃ kīdṛśaṃ jātamiti, kimiti?-yata: 'keśāḥ' śirasijāḥ, upalakṣaṇatvāt lomāni ca pāṇḍurā eva pāṇḍurakā bhavanti, pūrvaṃ jananayanahāriṇo'nyantakṛṣṇāḥ samprati śuklatāṃ bhajante 'te' tava, punasteśabdopādānaṃ bhitravākyatvāt upadeśādhikāratvāccāduṣṭam, evamuttaratrāpi, tathā 'se' iti tat yat pūrvamāsit śrotrayoḥ-karṇayorbalaṃdūrādiśabdaśravaṇasāmarthya śrotrabalaṃ, 'caḥ' samuccaye, hīyate' jarātaḥ kṣayamupaiti, yadvā-śarīrajīrṇatā'vasthābhāvyetadvayamapi yojyaṃ, yathā-parijīryate śarīrakaṃ tathā ca sati keśāḥ pāṇḍurakā bhavanti 'se' ityatha śrotrabalaṃ hīyate yata: tataḥ śarīrasya tatsāmarthyasya cāsthiratvāt samayamapi gautama ! mā pramādīḥ | evaṃ sūtrapañcakamapi neyaṃ |
navaramiha prathamataḥ śrotropādānaṃ pradhānatvāt, pradhānatvaṃ ca tasmin sati śeṣendriyāṇāmavaśyaṃ bhāvāt paṭutarakṣayopaśamajatvācca, tathopadeśādhikārādupadeśasya ca śrotagrāhyatvāt | tathā ca 'sarvabalaṃ'miti sarveṣā-karacaraṇādyavayavānāṃ svasvavyāpārasāmarthya, yadvā sarveṣāṃ-manovākkāyānāṃ dhyānādhyayacakramaṇādiceṣṭāvipayā śaktiriti sūtraṣaṭkārthaḥ|| jarāta: śarīraśaktiruktā, samprati rogatastāmāha
___
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit