Uttarajjhayana v28.p292
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p292
- Language
- Sanskrit
v28.p292
'avinītaśca' vinayavirahita: 'abahussue 'tti yattadornityābhisambandhāt so' ' bahuśrutaḥ, , ucyate iti śeṣaḥ savidyasyāpyabahuśrutatvaṃ bāhuśrutyaphalābhāvāditi bhāvanīyam, etadviparītastvarthād
"
bahuśruta iti sūtrārthaḥ | kuta: punarīdṛśamabahuśrutatvaṃ bahuśrutatvaṃ vā labhyata ityāhaaha paṃcahi ṭhāṇehiṃ, jehiṃ sikkhā na labbhai |
thaṃbhā kohā pamāeṇaṃ, rogeṇālasseṇa ya ||
vṛ. ‘atha' ityupanyāsārthaḥ 'pañcabhi:' pañcasaṅghayaiḥ tiṣṭhantayeṣu karmmavaśagā jantava iti sthānāni tai:, ‘yai:' iti vakṣyamānairhetubhiḥ- śikṣaṇaṃ kṣikṣā grahaṇāsevanātmikā 'na labhyate' nāvāpyate, tairīdṛśamabahuśrutatvamavāpyata iti śeṣaḥ, kaiḥ punaḥ sā na labhyate ? ityāha- 'stambhāt' mānāt‘krodhāt’ kopāt ‘pramādena' madyaviṣayādinā 'rogeṇa' galatkaṣṭhādinā 'ālasyena' anutsāhātmanā, śikṣā na labhyata iti prakramaḥ caḥ samastānāṃ vyastānāṃ ca hetutvameṣāṃ dyotayati || itthamabahuśrutatvahetūnabhidhāya bahuśrutatvahetūnāha
,
aha aṭṭhahiṃ ṭhāṇehiṃ, sikkhāsīletti vuccai | ahassire sayādaṃte, na ya mammamuyāhare ||
vṛ. athāṣṭabhiḥ sthānaiḥ śikṣāyāṃ śīlaḥ - svabhāvo yasya śikṣāṃ vā śīlayati-abhyastatīti śikṣāśīlaḥ - dvividhaśikṣābhyāsakṛd, itiśabdaḥ svarūpaparāmarśakaḥ, ucyate tīrthakṛdgaṇadharādibhiriti gamyate, tānyevāha - 'ahassire 'tti 'tṛna ira' iti prākṛtalakṣaṇādahasanaśīlaḥ ahasitā-na sahetukamahetukaṃ vā hasannevāste, 'sadā' sarvakālaṃ 'dāntaḥ' indriyanoindriyadamavān 'na ca' naiva 'marma' parāpabhrājanākāri kutsitaṃ jātyādi 'udāharet' udghaṭṭayeta | nāsīle na visīle, na siyā ailolue| akohaṇe saccarae, sikkhāsīletti vuccai ||
vṛ. 'na' naiva' aśīla:' avidyamānaśīlaḥ, sarvathā vinaṣṭacāritradharma ityarthaḥ, na 'viśīlaḥ ' virūpaśīla:, atīcārakaluṣitavrata itiyāvata, 'na syāt' na bhaved, iha pūrvatra ca sambhāvane liṭ 'atilolupaḥ' atīva rasalampaṭaḥ, 'akrodhanaḥ' aparādhinyanaparādhini vā na kathañcit krudhyati, satyam - avitathabhāṣaṇaṃ tasmin rataḥ - āsaktaḥ satyarataḥ iti, nigamayitumāhaśikṣāśīla 'iti' ityanantaroktaguṇabhāg ucyate, sa ca bahuśruta eva bhavatīti bhāvaḥ | iha ca sthānaprakrame'pyevamabhidhānaṃ dharmadharmiṇoḥ kathañcidananyatvakhyāpanāthaṃ, viśeṣābhidhāyitvācca kvacit keṣāñcidantarbhāvasambhave'pi pṛthagupādānaṃ, parihāradvayamapīdamuttaratrāpi bhāvanīyamiti sūtratrayārthaḥ || kiñca - abahuśrutatve bahuśrutatve vā'vinayo vinayaśca mūlakāraṇaṃ, tattvata uktahetūnāmapyanayorevāntarbhāvāt na ca avinītavinītayoḥ svarūpamavijñāna tau jñātuṃ śakyāviti yaiḥ sthānairavinīta ucyate yaiśca vinītastānyabhidhātumāha
aha coddasahi ṭhāṇehiṃ, vaṭṭamāṇo u saṃjae |
avinīe vuccatī so u, nivvāṇaṃ ca na gacchai ||
vṛ. 'atha' iti prāgvat, caturbhiradhikā daśa caturdaśa teṣu caturdaśasaṅghayeṣu sthāneṣu, sūtre cu
28/19
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit