Uttarajjhayana v28.p293
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p293
- Language
- Sanskrit
v28.p293
uttarādhyayana- mūlasūtram - 1-11/233 subvyatyayena saptamyarthe tṛtīyā, 'vartamānaḥ' tiṣṭhan 'tuḥ' pūraṇe 'saṃyataḥ ' tapasvī, avinīta ucyate, 'sa tu' ityavinītaḥ punaḥ kimityāha - 'nirvāṇaṃ ca' mokṣaṃ, caśabdādihaiva jñānādīṃśca 'na gacchati' na prāpnoti | kāni punaścaturdaśa sthānānityāha-
abhikkhaṇaṃ kohī bhavai, pabaṃdhaṃ ca pakuvvai | mittijjamāno vamati, suyaṃ laddhūṇa majjai ||
vṛ. 'abhīkṣṇaṃ' punaḥ punaḥ, yadvā-kṣaṇaṃ kṣaṇamami abhikṣaṇam-anavarataṃ 'krodhī' krodhanaḥ bhavati, sanimittanimittaṃ vā kupyannevāste, 'prabandhaṃ ca' prakṛtatvāt kopasyaivāvicchedātmakaṃ 'pakuvvai' tti prakarṣeṇa kurute kupitaḥ san sāntvanairanekairapi nopaśāmyati, vikathādiṣu vā'vicchedena pravartanaṃ prabandhastaṃ ca prakurute tathā 'mettijjamāno 'tti mitrīyyamāno'pi mitraṃ mamāyamastvitīṣyamāno'pi apiśabdasya luptanirdiṣṭatvāt 'vamati' tyajati, prastāvānmitrayitāraṃ maitrīvā, kimuktaṃ bhavati ? - yadi kaściddhārmikatayā vakti-yathā tvaṃ na vetsītyahaṃ tava pātraṃ lepayāmi, tato'sau pratyupakārabhīrutayā prativakti-mamālemetena, kṛtamapi vā kṛtaghnatayā na manyata iti vamatītyucyate, tathā 'suyaṃ'ti apergamyamānatvāt śrutamapi-āgamamapi 'labdhvā ' prāpya 'mādyati darpaṃ yāti kimuktaṃ bhavati ? - śrutaṃ hi madāpahārahetu:, sa tu tenāpi dapyati | mū. ( 335 ) avi pāvaparikkhevī, avi mittesu kuppati | suppiyassāvi mittassa, rahe bhāsai pāvagaṃ ||
vṛ. tathā 'api:' sambhāvanāyāṃ, sambhāvyata etat, yathā'sau pāpaiḥ kathañcit samityādiṣu skhalitalakṣaṇaiḥ parikṣipati - tiraskṛruta ityevaṃśīlaḥ pāparikṣepī, ācāryādīnāmiti gamyate, tathā 'api:' bhinnakramaḥ, tataḥ 'mitrebhyo'pi' suhṛddyo'pyāstāmanyebhyaḥ 'kupyati' krudhyati, sūtre tu caturthyarthe saptamī, "krudhidruherṣyā'sūyārthānāṃ yaṃ prati kopa" ityaneneha caturthīvidhānāt, tathā 'supriyasyāpi' ativallabhasyāpi mitrasya 'rahasi' ekānte 'bhāṣate' vakti pāpameva pāpakaṃ, kimuktaṃ ? - agrataḥ priyaṃ vakti pṛṣṭhastu pratisevako'yamityādikamanācāramevāviṣkaroti | mū. ( 336 ) painnāvāī duhile, thaddhe luddhe aniggahe |
asaṃvibhāgī aciyatte, avinīetti vuccai ||
vṛ. tathā prakīrṇam itastato vikṣiptam, asambaddhamityarthaḥ, vadatijalpatītyevaṃśīla: prakīrṇavādī, vastutattvavicāre'pi yatkiñcanavādītyarthaḥ, athavā ya: pātramidamapātramidamiti vā'parīkṣyaiva kathañcidadhigataṃ śrutarahasyaṃ vadatītyevaṃśīlaḥ prakīrṇavādī iti, pratijñayā vāidamitthameva ityekāntābhyupagamarūpayā vadanaśīlaḥ pratijñāvādī, tathā 'duhīla' tti drohaṇaśīlodrogdhā, na mitramapyanabhidruhyāste, tathā 'stabdha:' tapasvyamityādyahakṛṃtīmān, tathā 'lubdhaḥ ' annādiṣvabhikāṅkṣāvān, tathā 'anigrahaḥ' prāgvat, tathā'saṃvibhajanaśīlaḥ asaṃvibhāgī, nā''hārādikamavāpyatigarddhano'nyasmai svalpamapi yacchati, kintvātmānameva poṣayati, 'aciyatte 'tti aprītikāra :- daśyamānaḥ sambhāṣyamāno vā sarvasyāprītimevotpādayati, evaṃvidhadoṣānvitaḥ avinīta ucyate iti nigamanam | itthamavinītasthānānyabhidhāya vinītasthānānyāha
tathā
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit