Uttarajjhayana v28.p295
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p295
- Language
- Sanskrit
v28.p295
uttarādhyayana-mūlasūtram-1-11/340 vinā na yatastataśceṣṭate, prastutamupasaṃharannāha-'suvinita:' suvinitaśabdavācyaḥ 'iti' ityevaṃvidhaguṇānvitaḥ ucyate, iti sūtrāṣṭakārthaḥ || yaścaivaṃ vinītaḥ sa kīhak syādityāha'mū.( 341) vase gurukule niccaṃ, jogavaṃ uvahāṇavaṃ|
piyaṃkare piyaṃvāī, se sikkhaṃ laddhamarihati|| vṛ. vaset āsīta kva?-gurūṇām, ācāryādīnāṃ kulam-anvayo gaccha ityarthaḥ gurukulaṃ tatra, tadājñopalakṣaṇaṃ ca kulagrahaṇaṃ, 'nityaṃ' sadā, kimuktaṃ bhavati?-yāvajjīvamapi gurvājñāyāmeva tiṣṭhet, uktaṃ hi-"nāṇassa hoi bhāgī" ityādi, yojanaṃ yogo-vyāpāraḥ, sa ceha prakramāddharmagata eva tadvān, atiśāyane matup, yadvā yogaḥ-samādhi: so'syāstīti yogavān, praśaṃsāyāṃ matupa, upadhānatam-aṅgānādhyayanādau yathāyogamācāmlāditapoviśeṣastadvān, yadyasyopadhānamuktaṃ na tat kṛtchbhīrutayotsṛjyānyathā vā'dhīte śṛṇoti vā, priyam-anukūlaṃ karotīti priyaṅkaraḥ, kathañcit kenacidakṛto'pi na tatpratikūlamācarati, kintu mamaiva karmaṇāmayaṃ doṣa ityavadhārayannapriyakāriṇyapi priyameva ceṣṭate, ata eva ca 'priyameva'tti kenacidapriyamukto'pi priyameva vadatītyevaṃśīlaḥ priyavādī, yadvā-'priyaṅkaraḥ' ācāryāderabhimatāhārādibhiranukūlakārī, evaṃ 'priyavādyapi' ācāryābhiprāmayānuvartitayaiva vaktā, tathā cāsya ko guṇa ityāha-'sa' evaṃguṇaviśiṣṭaḥ 'śikṣā' śāstrārthagrahaṇādirūpāṃ labdhum' avāptum 'arhati' yogyo bhavatīti, anenaiva avinītastvetadviparītaḥ śikṣā labdhuṃ nāhatītyarthāduktaṃ bhavati, tathā ca yaḥ śikṣāṃ labhate sa bahuśrutaḥ itara stvabahuśruta iti bhāva iti sūtrārthaḥ || evaṃ ca savipakṣaṃ bahuśrutaṃ prapañcato'bhidhāya pratijñātaṃ tatpratipattirūpamācāraṃ tasyaiva stavadvāreṇāhamū. (342) jahā saṃkhaṃmi payaṃ nihiyaṃ, duhaovi virāyai|
evaṃ bahussue bhikkhū, dhammo kittī tahā suyaṃ || vṛ. 'yathā' iti dṛṣṭāntopanyāse 'śo' jalaje ‘payo' dugdhaṃ nihitaṃ' nyastaṃ' duhaovi'tti dvābhyāṃ prakārābhyāṃ dvidhā, na śuddhatādinā svasambandhiguṇalakṣaṇainaikenaiva prakāreṇa, kintu svasambandhyāśrayasambandhiguṇadvayalakṣaṇena prakāradvayenāpītyapiśabdārthaḥ, virājate' śobhate, tatra hi na tat kaluṣībhavati, na cāmlatāṃ bhajate, nāpi ca paristravati, evam' anena prakāreṇa bahuśrute 'bhikkhu'tti ārṣatvād bhikṣau-tapasvini, 'dharmaḥ' yatidharmaḥ 'kīrtiḥ' ślāghā 'tathā' iti dharmakīrtivat 'śrutam' āgamo, virājata iti sambandha:, kimuktaṃ bhavati?-yadyapi dharmakītiśrutāni nirupalepatādiguṇena svayaṃ śobhābhājji tathāpi mithyātvādikāluṣyavigamato nirmalatādiguṇena śaṅkha iva payo bahuśrute sthitānyāśrayaguṇena viśeṣataḥ śobhante, tānyapi hi na tatra mālinyam anyathābhāvaṃ hāni vā kadācana pratipadyante, anyatra tvanyathābhūtabhājanasthapayovadanyathā'pi syuḥ, vṛddhāstu vyācakṣate_ 'yathe' tyaupamye, 'saṃkhaṃmi' saṃkhabhāyaṇe ‘payaṃ' khīraṃ 'nihitaṃ' ṭhavitaṃ nyastamityarthaḥ, 'duhato' ubhayato saṃkho khīraṃca, ahavā ṭhavaṃtaokhīraṃca, saṃkhena parissavati na ya aṃbībhavati, 'virāyati' sobhati, ‘eva'mupasaṃhāro anumāne vā 'bahusuo' suttatthavisārato, jānaka ityarthaḥ, 'tassa' evaṃ bhikkhubhāyaṇe ditassa dhammo bhavati kittī jaso tathā suyamārādhiyaṃ bhavati, apatte ditassa ||
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit