Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p304

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p304

Language
Sanskrit

v28.p304

301 bhikkhaṭṭhā baṃbhaijjami, jannavāḍamuvaḍio| vṛ.manoguptyā-manoniyantraṇātmikayā guptaḥ-saṃvṛto manogupto, madhyamapadalopī samāsaḥ, mano guptamasyeti vā manoguptaḥ, āhitāgnyāditvācca guptaśabdasya paranipātaḥ, evaṃ vāgguptoniruddhavākprasaraḥ, kāyaguptaḥ, asatkāyakriyāvikalo, jitendriyaḥ prāgvat, punarupādānamasya kādācitkatvanirākaraṇārthamatiśayakhyāpanārthaṃ vā, 'bhikṣārtha' bhikṣānimittaṃ, na ta niṣprayojanameva, niṣprayojanagamanasyāgame niṣiddhatvāt, 'baṃbhaijjaṃmi'tti brahmaṇāṃ-brāhmaṇānāmijyā-yajanaṃ yasmin so'yaṃ brahmajyastasmin, 'jannavāḍaṃ'ti yajñavāṭe yajñapāṭe vā 'upasthitaḥ' prāpta iti sūtrārthaḥ || ta ca tatrā''yāntamavalokya tatratyalokā yadakurkhastadāhamū. (363) taṃ pāsiūṇamijjaṃtaṃ, taveṇa parisosiyaṃ |
paṃtovahiuvagaraṇaṃ, uvahasaṃti anāriyā || vṛ.'ta'miti balanāmānaṃ muni 'pāsiūṇaṃ'ti dṛṣṭvā-nirīkṣya 'ejjaṃta'nti āyāntamāgacchantaṃ tapasā-ṣaṣṭhāṣṭamādirūpeṇa pari-samantācchoṣitam-apacitīkṛtamāṃsaśoṇitaṃ kṛśīkṛtamitiyāvat pariśoṣitaṃ, tathā prāntaṃ-jīrṇamalīnatvādibhirasāramupadhi:-varṣākalpādiḥ sa eva ca upakaraṇaṃ-dharmaśarīropaṣṭambhaheturasyeti prāntopadhyupakaraṇastaṃ, yadvopadhiḥ sa evopakaraṇamaupagrahikaṃ, dvandvagarbhaśca bahubrīhiḥ, 'uvahasaṃti'tti uhasanti āryāḥ-uktaniruktā na tathā anāryāḥ, yadvā anāryā-mlecchāḥ, tataśca sādhunindādinā anāryā iva anāryā iti sūtrārthaḥ|| kathaṃ punaranāryāḥ ?, kathaṃ copahasitavantaste? ityāhamū.(364) jāimayaṃ paḍithaddhā, hiṃsagā ajiiṃdiyā|
abaṃbhacāriṇo bālā, imaṃ vayaṇamabbavī|| mū. (365) kayare āgacchaī dittarūve?, kāle vikarāla phukkanāse|
omacelae paṃsupisāyabhūe, saṃkaradūsaṃ parihariya kaṃṭhe|| . vṛ. jātamido-jātidarpo yaduta brāhmaṇa vayamiti tena pratistabdhāḥ pāṭhāntarataḥ pratibaddhā vā ye te tathāpa 'hiṃsakā:' prāṇyupamaīkāriṇaḥ 'ajitendriyā' na vaśīkṛtasparśanādayo'ta evābrahma-maithunaṃ taccarituṃ-āsevituṃ śīlaṃ dharmo vā yeṣāṃ te'mī abrahmacāriṇo, varṇyate hi tanmate maithunamapi
"dharmārthaṃ putrakāmasya, svadāreṣvadhikāriṇaḥ |
ṛtukāle vidhānena, tatra doṣo na vidyate ||" tathā aputrasya gatirnāstī'tyādi, ata eva vālā iva bālakrīḍitānukāriṣvagnihotrādiṣu tatpravṛtteḥ, uktaṃ hi kenacid-“agnihotrādikaṃ karma, bālakrīḍeti lakṣyate" īdṛśāste kimityāha-'idaṃ' vakṣyamānalakṣaṇaṃ 'vacanaṃ' vacaḥ 'abbavi'tti ārṣatvādvacanavyatyayena abruvanauktavantaḥ | kiṃ tadityāha-'kayare'tti kataraḥ, ekārastu prākṛtatvāt, tathā ca tallakṣaṇaṃ-'e hoti ayāraṃte' ityādi, evamanyatrāpi, āgacchati-āyāti, paṭhyate ca-'ko reāgacchai'tti, te hyanyo'nyamāhuḥ-ko'yamīhak 're' iti ladhorāmantraṇaṃ sākṣepavacaneṣu ca dṛśyate, 'dittarūve'tti dīptaṃ rūpamasyeti dīptarūpaḥ, dīptavacanaṃ tvativībhatsopalakṣakam, atyantadāhiṣu sphoṭake śītala

Linked texts (1)