Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p37

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p37

Language
Sanskrit

v28.p37

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-1/1 vṛ. yaḥ sānipātikaḥ 'khalu' vākyālaṅkāre bhāvaḥ 'udayena' audayikabhāvena 'varjitaḥ' rahito bhavati, ekādaśa-ekādaśasaṅkhyāḥ saṃyogā-dvayādimīlanātmakā yasmin sa ekādaśasaṃyogaḥ, sūcakatvāt sūtrasyaitadviṣayo yaḥ saṃyogaḥ, eṣo'pi, na kevalamaupaśamikādisaṃyoga ityapiśabdārthaḥ, 'caḥ' pūraṇe, ‘ātmasaṃyoga:' prāgvadātmārpitasaṃyogaḥ, ekādaśasaṃyogāścaivaṃ bhavanti-aupaśamikakṣāyikakṣāyopaśamikapāriṇāmikānāṃ catuṇām̐ ṣaṭ dvikasaṃyogāścatvārastrikasaṃyogā ekaścatuṣkasaṃyogaḥ, ete ca mīlitā ekādaśeti gāthārthaḥ ||
bāhyāpitasambadhanasaṃyogamāhani.[52] lesā kasāyaveyaṇa veo annāṇamiccha mīsaṃ ca|
jāvaiyā odaiyā savvo so bāhiro jogo|| vṛ. leśyā' leśyādhyayane'bhidhāsyamānāḥ, kaṣāyāśca vakṣyamāṇāḥ 'vedanā' ca sātāsātānubhavātmikā kaṣāyavedanaṃ, prākṛtatvādvindulopaḥ, 'vedaḥ' puṃstyubhayābhilāṣābhivyaṅgyaḥ, mithyātvodayavatāmasadadhyavasāyātmakaṃ sat jñānamapyajñānam, uktaṃ hi
"jaha duvvayaṇamavayaṇaṃ kucchiyasīlaṃ asīlamasaīe|
bhannai taha nāṇaṃpi hu micchaddiṭṭhissa annāṇaṃ ||" ata eva mithyātvodayabhāvitvādasyaudayikatvaṃ, taddalikeṣu cārpitatvavivakṣayā bāhyārpitatvamiti bhāvīnayaṃ, 'mithye'ti bhāvapradhānatvānirdeśasya mithyātvam,-aśuddhidalikasvarūpaṃ, 'miśraṃ' śuddhāśudadhadalikasvabhāvaṃ, caśabdaḥ śeṣaudayikabhedasamuccaye, ata evopasaṃhāramāha'yāvanto' yatpariṇāmā audayikāḥ, bhāvā iti gamyate, prakramādetadviṣayo yaḥ saṃyogaḥ 'sarvaḥ' nirveśeṣaḥ saḥ 'bāhyaḥ' para: tadviṣayatvād, bāhyasaṃyoga iti prakṛtatvātsambandhanasaṃyogo jñātavya iti śeṣaḥ, ihāpi bāhyaśabdena prāgvad bāhyāpita uktaḥ| .. āha-'bhāvā bhavanti jīvasyaudayika: pāriṇāmikaścaiva' itivacanādaudayiko'pi jīvabhāvatvena jīvārpita eveti kathaṃ bāhye karmaṇyarpita iti, atrocyate, karmānubhavanamudayaḥ, anubhavanaṃ cānubhavitarijīve'nubhūyamāne ca karmaṇi sthitaṃ, tatra yadā'nubhavitarijīve vivakṣyate tadodayaḥ jīvagato leśyādipariṇāmaḥ prayojanamasyetyaudayika:-karmaṇaḥ phalapradānābhimukhyalakṣaṇo vipāka evatamāśritya karmaṇi bāhye'rpitatvamihaudayikabhāvasyoktaṃ, yadā tvanubhūyamānasthatayā vivakṣyate tadodaye-karmaṇi phalapradānābhimukhyalakṣaṇe bhava audayiko leśyākaṣāyādirūpo jīvapariṇāmaḥ, tadāśrayaṇena cocyate-bhāvā bhavanti jīvasyaudayika ityādi| ihāpicodeśāntareṇa vakṣyanti-'chavviho attasaṃjogo'tti 'sarvaḥ sa' iti caikavacanaṃ bāhyasaṃyogasya vidhīyamānatayā prādhānyāt pradhānānuyāyitvācca vyavahārāṇāmiti gāthārthaḥ || ubhayārpitasambandhasaṃyogamāhani.[53] jo sanivāio khalu bhāvo udaeṇa mīsio hoi|
pannārasasaṃjogo savvo so mīsio jogo|| vṛ. yaḥ sānnipātikaḥ khalu bhāvaḥ 'udayena' audayikabhāvena 'miśritaḥ' saṃyuto bhavati, kiyatsaṃkhya ityāha-pañcadaśa saṃyogā asminniti pañcadaśasaṃyogaḥ, sarvaḥ saḥ kimityāha-ātmakarmaṇomiśratvāttarpitabhāvā apyaudayikasahitaupaśamikādayo miśrāḥ, tatastadviṣayatvātsaṃ