Uttarajjhayana v28.p38
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p38
- Language
- Sanskrit
v28.p38
adhyayanaṃ-1,[ni. 53] yogo'pi miśraḥ, sa eva miśrako yogaḥ, prakramāt sambandhanasaṃyogo jñeya iti śeṣaḥ, te ca pañcadaśa saṃyogā audayikamamuñcatā aupaśamikādipañcakasya dvikatrikacatuṣkapañcakasaṃyogataḥ kāryāḥ, tatra catvāro dvikasaṃyogāḥ ṣaṭ trikasaṃyogāścatvāraścatuṣkasaṃyogā ekaḥ pañcakasaṃyoga ete ca mīlitā: pañcadaśa, bhāvanā tu vakṣyamāṇeti gāthārthaḥ ||
punarātmasaṃyogādīneva prakārāntareṇābhidhitsuḥ prastāvanāmāhani.[54] bīo'vi ya āeso attāṇe bāhire tadubhae ya|
saṃjogo khalu bhaṇio taṃ kitte'haṃ samāseṇaṃ || vṛ. dvitīyo'pi ca na kevalameka eva ityapi śabdārthaḥ, caḥ pūraṇeḥ 'ādeśaḥ' prakāra:, prastāvat, prarūpaṇīyaḥ, kīdṛśa ityāha-ātmani bāhye tadubhayasmiṃśca, saṃyoga iti sambandhanasaṃyogaḥ, 'khalu' niścita bhaṇita' ukto, gaṇadharādibhiriti gamyate, anena ca gurupāratantrayamāviṣkaroti. 'tama' iti dvitīyamādeśaṃ 'kīrtaye' saṃśabdaye' vartamānasāmīpye vartamānavadve' ti bhaviṣyatsāmīpye laṭ, 'aham' ityātmanirdeśaḥ, 'samāsena' saṃkṣepeṇeti gāthārthaḥ || tatra tāvadātmasaṃyogamāhani.[55] - odaiya ovasamie khaie ya tahā khaovasamie ya |
pariṇāmasantrivāe achavviho attasaṃjogo|| vṛ. 'audayike' audayikaviṣaye, evam aupaśamike ca kṣāyike tathā kṣāyopaśamike ca pariṇāmasannipāte ca, sarvatra saṃyoga iti prakramaḥ, tata eṣa ṣaḍvidhaḥ' ṣaḍbhedaḥ ātmabhiḥ,ātmarūpaiḥ saṃyoga iti sambandhanasaṃyogau ātmasaṃyogaḥ, na caiṣāmekaikenātmanaḥ saṃyogaḥ sambhavati, api tu dvābhyāṃ tribhiścatubhiḥ, pañcabhirvā, tatra dvābhyāṃ kṣāyikeṇa samyaktvena jñānena vā pāriṇāmikena ca jīvatvena, tribhiraudayikena devagatyādinā kṣāyopaśamikena matyādinā pāriṇāmikena ca jīvatvena, carcistribhire(vame) va caturthenaupaśamikena kṣāyikeṇa vā samyaktvena, pañcabhiryadā kṣāyikasamyagdṛṣṭirevopaśamaśreṇimārohati tadaudayikena manuṣyatvena kṣāyikeṇa samyaktvena kṣāyopaśamikena matyādinā aupaśamikena cāritreṇa pāriṇāmikena jīvatveneti, atra ca trikabhaṅgaka eka: catuṣkabhaṅgau ca dvāvete trayo'pi gaticatuṣṭayabhāvina iti gaticatuṣṭayena bhidyamānā dvādaśa bhavanti, uktaṃ ca
"odaiya khaovasamo taio puṇa pāriṇāmio bhāvo|
eso paḍhamaviyappo devāṇaṃ hoi nāyavvo ||1|| odaiya khaovasamo ovasamipāriṇāmio bīo| udaiyakhaipāriṇāmiyakhaovasamo bhave taio||2|| ee ceva viyappā naratiriṇaraesa haṃti boddhavvā|
ee savve miliyā bārasa hoṃtī bhave bheyā||3||" pañcabhirmanuṣyasyaiva, tasyaiva tathopaśamaśreṇyārambhakatvāt, tasyāmeva catatsambhavāt, tathā cāha
"odaie ovasamie khaovasamie khae ya pariṇāme| uvasamaseṭiṃgayassā esa viyappo muṇeyavvo||"