Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p57

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p57

Language
Sanskrit

v28.p57

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-1/26 upalakṣaṇatyādasyānyepvapi nīcāspadeṣu agāreṣu' gṛheṣu 'gṛhasandhiṣu ca' gṛhadvayāntarāleṣu ca 'mahāpatheṣu' rājamārgādau, kimityāha-'ekaḥ' asahāyaḥ ekā-asahāyā sā cāsau strī ca ekastrī tathā 'sāddhaṃ' saha 'naiva tiṣṭhet' asaṃlapanneva corvasthānastho na bhavet, 'na saṃlapet' na tayaiva saha saṃbhāṣaṃ kuryāt, atyantaduṣṭatodbhāvanaparaṃcaikagrahaṇam, anyathā sasahāyāsyāpi sasahāyayā api ca striyā sahāvasthānaṃ sambhāpaṇaṃ caivaṃvidhāstadeṣu doṣāyaiva, pravacanamālinyādidoṣasambhavāt, athavā samamaribhirvartanta iti samarā dravyato janasaṃhārakāriṇaḥ saṃgrāmāḥ bhāvāttu strīṇāmaribhūtatvāt jñānādijīvasvatattvaghātinaḥ tāsāmeva dṛṣṭvā dṛṣṭisambandhāḥ, tatreha bhāvasamareradhikāraḥ, saptamī ceyaṃ, tato'yaṃ bhāvārtha:-dravyasamarā hi na syurapi prāṇāpahāriṇaḥ, bhāvasamarāstu jñānādibhāvaprāṇāpahāriṇa eva, viśeṣatastvekākitāyāṃ, tata evameteṣvapi dāruṇeṣu bhāvasamareṣu satsu naika ekastriyā sārddhamagārādiṣu tiṣṭhet saṃlapedvā, anenāpi cāritravinaya evoktaḥ, upadeśādhikārācca na paunaruktyam, evamanyatrāpi bhāvanīyamiti sūtrārthaḥ | kadācit skhalite ca gurubhiḥ, śikṣito yatkuryāt tadevāhamū.(27) jame buddhānusāsaṃti, sīeṇa pharuseṇa vā|
mama lābhutti pehāe, payao ya (taṃ) paḍissaṇo | vṛ. yanmāṃ buddhā anuśāsanti' śikṣāṃ grāhayanti 'śītena' sopacārāvacasā, 'śīlena ve'ti pāṭhaḥ, tatra śīlaṃ-mahāvratādi upacārāttajanakaṃ vaco'pi śīlaṃ tena, yadvā 'śīla samādhau' tataḥ śīlena-samādhānakāriṇā-bhadra! bhavādṛśāmidamanucitamityādinā, 'paruṣeṇa' karkaśena, ubhayatra vacaseti gamyate, tat 'pratiśṛṇuyāt' vidheyatayā aṅgīkuryādityuttareṇa sambandhaḥ, kimabhisandhāyetyāha-mama 'lābha:' aprāptārthaprāptirūpaḥ, yanmāmanācārakāriṇamamī śāsantīti 'pehāetti' ekārasyālākṣaṇikatvāt prekṣya-ālocya prekṣayā vā evaṃvidhabuddhayā payato'tti prayataḥ- praya-- navān, padato vā-tathāvidhānusmaryamāṇasūtrālāpakāditi sūtrārthaḥ | kimiha paratra cātyantopakāri guruvacanamapi kasyacidanyathā sambhavati?, yenaivamupadiśyate ityāhamū. (28) anusāsaṇamovāyaṃ, dukkaḍassa ya peraṇaṃ||
hiyaṃ taṃ mantrae panno, vessaṃ bhavai asāhuṇo | vṛ. 'anuśāsanam' uktarūpam ‘ovāya'ti upāye-mṛduparuṣabhāṣaṇādau bhavamaupāyaṃ, yadvā 'ovāyaṃti' sūtratvāt upapatanamupapātaḥ-samīpabhavanaṃ tatra bhavamaupapātaṃ-gurusaṃstārāstaraṇaviśrāmaṇādikṛtyaṃ 'duṣkṛtasya ca' kutsitācaritasya preraṇaṃ-hā! kimidamitthamācaritamityādyātmakaṃ, guruvihitamiti gamyate, 'hitam' ihaparalokopakāri, 'tadi'tyanuśāsanādi manyate 'prājñaḥ' prajñāvān ‘dveṣyaṃ' dvepotpādakaṃ bhavati' jāyate, kasya?, 'asādhoḥ' apagatabhāvasādhutvasya, tadanenāsādhorguruvacanasyāpyanyathātvasambhava ukta iti sūtrārthaḥ || amumevārthaṃ vyaktīkartumāhamū.(29) hiyaṃ vigayabhayā buddhā, pharusamappanusāsanaṃ|
vessaṃ taṃ hoi mūḍhāṇaṃ, khaṃtisuddhikaraṃ payaṃ| vṛ. 'hitaṃ' pathyaṃ vigatabhayāḥ' saptabhayarahitāḥ 'buddhāḥ' avagatatattvāḥ , manyanta iti śeṣaḥ, 'paruṣamapi' karkaśamapi, anuśāsanaṃ śiṣyāṇāṃ guruvihitamiti prakramaḥ, 'dveṣyaṃ' dveṣotpādi

Linked texts (1)