Uttarajjhayana v28.p58
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p58
- Language
- Sanskrit
v28.p58
adhyayanaṃ-1,[ni. 64] 'tad' ityanuśāsanaṃ bhavati 'mūḍhānām' ajñānānāṃ, śānti:-kṣamā śuddhiḥ-āśayaviśuddhatā tatkaraṇaṃ, yadvā-kṣānteḥ śuddhiḥ-nirmalatā kṣāntiśuddhistatkaram, amūḍhānāṃ viśeṣataḥ kṣāntihetutvād gurvanuśāsanasya, mārdavādiśuddhikaratvopalakṣaṇaṃ caitad, ata eva padyate-gamyate guṇairjñānādibhiriti padaṃ-jñānādiguṇasthānamityarthaḥ, athavā-parupamapītyapiśabdo bhinnakramaḥ, tataśca hitamapyāyatyāṃ vigatabhayād ‘buddhād' ācāryādeḥ, utpannamiti śeṣaḥ, paruṣaṃ yacchrutyasukhadamanuśāsanaṃ, tatkimityāha-dveṣyaṃ tadbhavati mūḍhānāṃ, śeṣaṃ prāgvaditi sūtrārthaḥ || punavinayamevāhamū. (30) āsane uvaciṭṭhijjā, anucce'kukkue thire|
apputthāī nirutthāī, nisījjā appakukkuī|| vṛ. 'āsanaṃ' pīṭhādi varṣāsu ṛtubaddhe tu pādapuñchanaṃ tatra pīṭhādau ‘upatiṣṭhet' upaviśet, 'anucce' dravyato nīce bhāvatastvalpamūlyādau, gurvāsanāt iti gamyate, akukkuce' aspandamāne, na tu tiniśaphalakavat kiñciccalati, tasya śṛṅgārāṅgatvāt, 'sthire' samapādapratiṣṭhitatayā niścale, anyathā sattvavirādhanāsambhavāt, īdṛśyapyāsane alpamutthātuṃśīlamasyeti alpotthāyī, prayojane'pi na punaḥ punarutthānaśīlaḥ, nirutthāyī' na nimittaṃ vinotthānaśīlaḥ, ubhayatrānyathā'navasthitatvasambhavāt, evaṃvidhaśca kimityāha-'niṣīdet' āsīta, 'appakukkui'tti alpaspandanaḥ, karādibhiralpameva calan, yadvā-alpaśabdo'bhāvābhidhāyī, tataścālpam-asat, kukkuyaṃ'ti kautkucaṃ-karacaraṇabhūbhramaṇādyasacceṣṭātmakamasyetyalpakautkucaḥ, anenāpyaupacārikavinayaḥ prakārāntareṇoktaṃ iti sūtrārthaḥ ||
samprati caraṇakaraṇavinayātmikāmeṣaṇāsamitimāhamū.(31) kālena nikkhame bhikkhū, kālena ya paḍikkame|
akālaṃ ca vivajjittā, kāle kālaṃ samāyare|| vṛ. kālena'tti saptamyarthe tṛtīyā, kāle prastāve 'niṣkrāmet' gacchet bhikṣuḥ, akālanirgame ātmaklāmanādidopasambhavāt, tathā kālena ca 'pratikrāmet' pratinirvatteta, bhikṣāṭanāditi śepaḥ, idamuktaṃ bhavati-alābhe'pi alābhotti na soijjā, tavotti ahiyāsae' iti samayamanusmaran, alpaṃ mayā labdhaṃ na labdhaṃ veti lābhārthī nāṭanneva tiṣṭhet, kimityevamata āha'akālaṃ' tattakriyāyā asamayaṃ ceti, yasmādviparyayakāle prastāva pratyuprekṣaṇādisambandhini 'kālamiti tattatkālocitaṃ kriyākāṇḍaṃ samācaret' kuryāt, anyathā kṛṣībalakṛṣīkriyāyā ivābhimataphalopalambhāsambhava iti garbhārthaḥ, anena ca kālaniṣkramaṇādau heturuktaḥ, prasaṅgāt śepakriyāvipayatayā vā neyaṃ, samuccayārthaśca tadā caśabda iti sūtrārthaḥ || nirgataśca yatkuryāttadāhamū. (32) parivāḍie na ciṭṭhijjā, bhikkhū dattesanaṃ care|
paḍirūveṇa esittā, miyaṃ kāleṇa bhakkhae| vṛ. 'paripāṭī' gṛhapaṃktiḥ, tasyāṃ 'na tiṣṭhet' na paṃktisthagṛhabhikṣopādānāyaikatrāvasthito bhavati, tatra dāyakadopā'navagamaprasaṅgāt, yadvā-paṃktayāṃ-bhoktumupaviṣṭapuruṣādisambandhinyāṃ na tiṣṭhet, aprītyadṛṣṭakalyāṇatādidopasambhavāt, kiñca ? 'bhikṣuḥ' yatiḥ, dattaṃ-dānaṃ tasmin gṛhiṇā dīyamāne 'epaṇāṃ' tadgatadopānveṣaṇātmikāṃ 'caret' āseveta, 'carati: āsevāyāmapi
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit