Uttarajjhayana v29.p102
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p102
- Language
- Sanskrit
v29.p102
iṃdiyaggāmaniggāhī, maggagāmī mahāmunī | gāmānugāmaṃ rīyaṃte, patto vāṇārasiṃ puriṃ || vāṇārasīi bahiyā, ujjānaṃmi manorame | phāsuesijjasaṃthāre, tattha vāsamuvāgae ||
vṛ. sūtratrayaṃ prāyaḥ pratītārthameva, navaraṃ brāhmaṇakulasaṃbhūta ityanvayābhidhānaṃ, brāhmaṇakulasaṃbhūto'pi jananījātyanyathātve brāhmaṇo na syādata āha-vipraḥ, 'jāyāi' tti avaśyaṃ yāyajīti yāyājī, kvetyāha- yamāḥ - prāṇātipātaviratyādirūpāḥ pañca ta eva yajño - 1 - bhāvapūjātmakatvādvivakṣitapūjāṃ prati yamayajñastasmin viṣayasaptamīyaṃ gārhasthyāpekṣayā vaitadvayākhyāyate, tatra ca vipro viprācāraniratatvena, saṃbhavati hi kaścittatkulotpanno'pyanyatheti viśeṣaṇaṃ, tathā yama iva prāṇyupasaṃhārakāritayā yamaḥ sa cāsau yajñaśca yamayajñaḥ arthād dravyayajñastasmin | indriyagrāmaṃ - sparśanādikasamūhaṃ nigṛhṇāti-svasvaviṣayavinivarttanena niyamayatītyevaṃśīla indriyagrāmanigrāhī, ata eva 'mārgagāmī' muktipathayāyī 'rīyaṃti' tti rīyamāno viharan | 'vāṇārasīya vahiya'tti vānārasyā bahiriti - bahirbhāge yadudyānamupavanaṃ tasminniti sūtratrayārthaḥ || tadā ca tatpuriyadvarttate yaccāsau vidhatte tadāha
aha teneva kālenaṃ, purīe tattha māhaṇe | vijayaghosatti nāmeṇaṃ, jannaṃ jayai veyavī || aha se tattha anagāre, māsakkhamanapāraṇe | vijayaghosassa jannami, bhikkhamaṭṭhā uvaṭṭhie ||
vṛ.‘athe’ti ca vaktavyatāntaropanyāse 'teneva kālenaṃ 'ti subvyatyayāttasminneva kāle yatrāsau vānārasīmājagāma, 'veyavī'ti vedavit | 'athe 'ti prastutopanyāse 'sa' jayaghoṣaḥ 'tatre' ti yāge 'bhikkhassa' 'tti bhaikṣyasyārthe - bhaikṣyanimittaṃ, śeṣaṃ sugamamiti sūtradvayāvayavārthaḥ || tatra ca bhikṣārthamupasthite yadasau yājakaḥ kṛtavāṃstadāhamū. (968 ) samuṭṭhiyaṃ tahiṃ saṃtaṃ, jāyago paḍisehae|
na hu dāhāmi te bhikkha, bhikkhu ! jāyāhi annao ||
99
vṛ. 'samupasthitaṃ' bhikṣārthamāgataṃ 'yājakaḥ' yaṣṭā sa eva vijayaghoṣanāmā brāhmaṇaḥ 'pratiṣedhati' nirākurute yathā 'na hu' naiva dāsyāmi 'te' tubhyaṃ bhikṣāṃ 'jāyāhi'tti yācasva 'anyataḥ' asmadyatiriktāt | kimityevamata āha
je ya veyaviiḍa vippā, jannamaṭṭhā ya je diyā|
joisaṃgaviī je ya, je ya dhammāṇa pāragā ||
vṛ. 'je vippā' ityādi, viprā jātitaḥ 'jaṇṇaṭṭhā ya'tti 'yajñārthā' yajñāprayojanā ye tatraiva vyāpriyante ye ‘dvijāḥ' saṃskārāpekṣayā dvitīyajanmāno jyotiṣaṃ- jyotiḥśāstramaṅgāni ca vidanti ye te jyotiṣāṅgavidaḥ, atra ca jyotiṣasyopādānaṃ prādhānyakhyāpakam, anyathā hi śikṣā 1 kalpo 2 vyākaraṇaṃ 3 niruktaṃ 4 chandovicita: 5 jyotiṣamiti 6 ṣaḍaṅgānītyaṅgagrahaṇenaiva tadgṛhītamiti, dharmāṇāmupalakṣaṇatvād dharmaśāstrāṇāṃ 'pāragāḥ' paryantagāminaḥ
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit