Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v29.p106

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p106

Language
Sanskrit

v29.p106

103 brahmāṇḍaṃ vai purāṇebhyastathā prāhurmanīṣiṇaḥ ||" tadvacastvidam-"iha hi ikṣvākukulavaṃśodbhavena nābhisutena marudevyā nandanena mahādevena ṛṣabheṇa daśaprakāro dharmaḥ svayameva cīrṇaḥ, kevalajñānalambhācca maharṣiṇo ye parameṣṭhino vītarāgāḥ snātakā nirgranthā naiṣṭhikāsteṣāṃ pravartita ākhyātaḥ praṇītastretāyāmādā" vityādi, kāśyapasyaiva māhātmyakhyāpanato dharmamukhatvaṃ samarthayitumāha-yathā candra grahādikāḥ, ādiśabdānnakṣatrādiparigrahaḥ, 'paṃjalīuḍa'tti prāgvatkṛtaprāñjalayastu vandamānāḥ' stuvanto 'namasyanto' namaskurvantaḥ 'uttama pradhānaṃ 'manohāriṇaḥ' ativinītatayā prabhucittākṣepakāriṇastiṣṭhantīti sambandhaḥ, tathainamapi bhagavantaṃ devendrapramukhāḥ samastasurāsuramanujasamūhā ityupaskāraḥ, paṭhyate ca
"jahā caṃde gahāīe, ciṭuṃtī paṃjalīuḍā|
namaṃsamāṇā vaṃdaṃtī, uddhattamaṇahāriṇo||"tti atra yathā 'candre' candraviṣaye grahādikāstiṣṭhantīti(nti)prāñjalipuṭāḥ, ko'rthaḥ ?tadāyatyai(ttāe)vāsate, anyacca-namasyantaḥ prakramāttameva 'vandante' stuvanti, anena teṣāṃ bhaktiyuktitāmāha, 'vaṃdaṃtīuddhatta'tti sandhiprayogeṇa itiśabdāntarbhāvāditītyevaṃ prakramātkāśyapaṃ tiṣṭhanti prāñjalipuṭāstaṃ ca namasyanto vandante, ke ityāha-'uddhattamanahāriṇo'tti auddhatyamahaṅkārastatpradhānaṃ mana auddhatyamanastaddharaṇaśīlā: auddhatyamanohāriṇaḥ-atyantaśāntacittavṛttayo, yataya ityarthaḥ, pūrvoparanipātasyātrātantratvena vā manaauddhatyahāriṇaḥ, auddhatyagrahaṇaṃ cāsyaiva sakaladoṣamūlatvāt, paṭhanti ca-'uddhattumanagāriṇo'tti atra coddhartum-utkṣeptuṃ bhavapaṅkamagnamātmānamiti gamyate, agāriṇogṛhiṇastadviparītā anagāriṇo-patayaḥ, kriyākārakayojanā prāgvat, iha ca dharmārthināmeva abhyarhitatvāt kāśyapo dharmamukhamityabhiprāyaḥ| _anena praśnacatuṣṭayaprativacanamuktaṃ, samprati pañcamaṃ praśnamadhikṛtyāha-'ajāṇā'tti ajñā na tattvavedina ityuktaṃ bhavati, ke te?-yajñavādino ye bhavataḥ pātratvenābhimatāḥ, kāsāmityāha'vijjāmāhaṇasaṃpaya'tti sūtratvātsubyatyayaḥ 'vidyābrāhmaṇasampadāṃ' tatra ca vidyate-jñāyata ābhistattvamiti vidyā-āraṇyakabrahmāṇḍapurāṇātmikāstā eva brāhmaṇasampado vidyābrāhmaṇasampadaḥ, tāttvikabrāhmaṇānāṃ hi niṣkiñcanatvena vidyāeva sampadaḥ, tadvijñatve ca kathamete bṛhadāraṇyakādyuktadaśavidhadharmavedino yāgamevaṃ kuryuḥ?, tathā mūḍhāḥ' mohavantaḥ ‘sajjhāyatavassa'tti subbyatyayātsvādhyāyatapaḥsu tattvatastatsvarūpāparijñānād, ata eva 'bhāsacchannā iva'ggiṇo'tti ivaśabdasya bhinnakramatvādbhasmacchannā agneya iva, te hi bahirupaśamabhāja ābhānti, atha cāntaḥ kaṣāyavattayā jvalitāḥ, paṭhyate ca 'gūḍhā sajjhāyatavassa'tti tatra ca 'gūḍhāḥ' bahiḥ saṃvṛtimantaḥ, kena hetunā?- 'svādhyāyatapasā' vedādhyayanopavāsādinā'ntaśca bhasmacchannāgnitulyāḥ, evaṃ ca na tattvato bhavadabhimatabrāhmaṇānāṃ brāhmaṇyaṃ, tadabhāvāccātmanaḥ parasya coddharaṇena pātratvaṃ dūrāpāsatameveti bhāvaḥ | __ kastahi bhavadabhiprāyeṇa brāhmaṇo? ya: pātramityāha-'yaḥ' ityanirdiṣṭasvarūpaḥ 'loke' jagati brāhmaṇaḥ 'uktaḥ' pratipāditaḥ kuśalairiti gamyate, 'aggī vā mahito jaha'tti beti pūraṇe yathetyaupamyebhinnakramaśca, tato yathā'gniryattadornityābhisambandhāttathā 'mahitaḥ' pūjitaḥ

Linked texts (1)