Uttarajjhayana v29.p109
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p109
- Language
- Sanskrit
v29.p109
uttarādhyayana- mūlasūtram - 2-25/996 yataḥ ‘karmāṇi' jñānāvaraṇādīnī 'valavanti' durgatinayanaṃ prati samarthāni 'ihe'ti bhavadavagamaviṣaye vedādhyayane yajane ca bhavantīti gamyate, paśubandhādi pravarttanena tayostadbalādhāyakatvāditi bhāvaḥ, anena durgatihetutvātsvargahetutvamapyanayoḥ pratyuktam, uktaṃ hi
"yūpaṃ chittvā paśuṃ hatvā kṛtvā rudhirakardamam | yadyevaṃ prāpyate svargo, narake kena gamyate ? ||'
ato naitadyogādbrāhmaṇaḥ pātrabhūto bhavati, kintvanantarābhihitaguṇa eveti bhāvaḥ | anyaccaneti niṣedhe 'api : ' pūraṇe 'mūṇḍitena' keśāpanayanātmakena samaṃ mano'syekati niruktavidhinā śramaṇaḥ-nirgranthaḥ, 'na' naiva oṃkāro (reṇo) palakṣaṇatvād 'oṃ bhūrbhuvaḥ sva' rityādyuccāraṇarūpeṇa brāhmaṇa:, tathā na muniraraṇyavāsena, kuśo-darbhaviśeṣastanmayaṃ cīvaraṃ kuśacīvaraṃ, balkalopalakṣaṇamkatat, tena tāpasaḥ, anūditaṃ caitadvācakaiḥ
"muṇḍanāt śramaṇo naiva, saṃskārādbrāhmaṇo na vā | munirnāraṇyavāsitvādvalkalānna ca tāpaso ||
bhavatīti sarvatra śeṣaḥ | kathamamī tarhi saṃbhavantītyāha- 'samatayā' rāgadveṣābhāvarūpayā śramaṇo bhavati, brahmaṇaścaraṇaṃ brahmacarya, brahma ca dvidhā, yata uktam
"dve brahmaṇī veditavye, śabdabrahmaparaṃ ca yat | śabdabrahmaṇi niṣṇātaḥ, paraṃ brahmādhigacchati ||"
etāni ca parāṇi brahmāṇi variṣṭhāni yāni prāgahiṃsādīnyuktānīti, etadrūpameveha brahmocyate, tena brāhmaṇo bhavati, 'jñānena' hitāhitāvagamarūpeṇa munirbhavati 'tapasā' bāhyābhyantarabhedabhinnana bhavati tāpasaḥ, sarvatrābhidhānānyathā'nupapattiriha hetu:, nanu cānvarthavattve'bhidhānasyaiṣa hetu:, taccānyathā'pi ḍitthādivatsyādata āha- 'karmaṇā' kriyayā brāhmaṇo bhavati, uktaṃ hi'kṣamā dānaṃ damo dhyānaṃ, satyaṃ śaucaṃ dhṛtirdhṛ (dayā ghṛṇā | jñānavijñānamāstikyametadbrahmaṇalakṣaṇam ||'
14
""
tathā ‘karmaṇā' kṣatatrāṇalakṣaṇena bhavati kṣatriyaḥ, vaiśyaḥ 'karmaṇā ' kṛṣipāśupālyādinā bhavati, śūtro bhavati tu 'karmaṇā' śocanādihetupraiṣādisaṃpādanarūpeṇa, karmābhāve hi brāhmaṇādivyapadeśā nā''sanneveti, brāhmaṇaprakrame'pi yaccheṣābhidhānaṃ tanmā bhūniranukrośateti vyāptidarśanārthaṃ, kiñca-bhavanmate'pyuktam
"ekavarṇamidaṃ sarvaṃ pūrvamāsīdyudhiṣṭhira ! |
kriyākarmavibhāgena, cāturvarṇya vyavasthitam ||”
kimidaṃ svamanīṣikayaivocyate ityāha- 'etān' anantaroktānahiṃsādyarthān 'prādurakārṣīt' prakaṭitavān 'buddha:' avagatatattvaḥ, paṭhyate ca 'ee pāukarā dhammā' 'ete' uktarūpāḥ 'prāduṣkarāḥ' nairmalyakāritayā''tmanaḥ prakāśahetavaḥ 'dharmāḥ' ahiṃsādayo, yairbhavati 'snātakaḥ ' kevalī sarvakarmabhirvinirmuktaḥ, iha ca pratyāsannamuktitayā sarvakarmavinirmuktaḥ, subvyatyayātprathamārthe dvitīyā, 'ta' mityabhihitaguṇaṃ tattvataḥ snātakaṃ vā vayaṃ brūmo brāhmaṇam | sampratyupasaṃharttumāha-‘evam' uktaprakāreṇa guṇaiḥ - ahiṃsādibhiḥ samāyuktāḥ - samanvitā guṇasamāyuktā
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit